«یادها و بودها»؛ روایت ایرج زهری از نمایش توپاز تا تحصیل در مونیخ
مطلبی به قلم علی نجومی با عنوان «سراب نمایش و تشنگی مدام/ یادها و بودها» به نمایش «توپاز» و زندگینامه خودنوشت ایرج زهری پرداخته و از تحصیل هشتساله او در مونیخ روایت کرده است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، مطلبی با عنوان «سراب نمایش و تشنگی مدام/ یادها و بودها» به قلم علی نجومی به روایت نمایش «توپاز» و کتاب «یادها و بودها» اختصاص دارد. به گزارش عصر ایران، این روایت با توصیف آخرین روز آقا معلم در مدرسه پسرانه ژوزف آغاز میشود؛ معلمی جوان که چشمانش پر از اشک است، از یکی از شاگردان میخواهد از آبدارخانه برایش یک لیوان آب خنک بیاورد و تصمیم ندارد کلاس را ترک کند.
روایت نمایش «توپاز»
بر اساس این روایت، شاگرد با لیوان آب برمیگردد و پیغامی را در گوشی به معلم میرساند و بغض معلم میترکد. او در میان گریه میگوید: «گورتون رو گم کنید بیرون تک تک تون.» به فاصله کوتاهی فقط یکی از شاگردان میماند و میپرسد: «آقا تکلیف واسه فردا نداریم؟» معلم نگاه سنگینی به او میاندازد و شاگرد هم شروع به گریه میکند. شاگرد دستمال یزدی از کیفش درمیآورد و چشمهایش را پاک میکند و معلم با گوشه آستین سعی میکند کاری کرده باشد. در ادامه آمده است که اگر از خود آقا معلم پرسیده میشد چرا این طور شد، در یک کلام میگفت: «آقا قدر منو ندانستند. من زیر بار حرف زور نمی روم. نان خشک می خورم اما زور نمی شنوم.»
در بخش دیگری از همین روایت، به دعوتنامهای برای یک گاردن پارتی در شنبه شب آینده اشاره میشود که از معلم خواسته شده بود با کت و شلوار تیره و کروات حاضر شود. در متن دعوتنامه پرسیده شده بود آیا هنوز میگذارد تلفنش سه بار زنگ بخورد بعد آن را بردارد و آیا هنوز معتقد است جوراب سوراخ برایش خوششناسی میآورد. همچنین به تماس معلم با مادرش اشاره میشود که قرار بود به ولایت خودش در شمال فرانسه نزد او برگردد، اما مادر گفته بود تازه با جانی مردهشور ازدواج کرده و قرار است برای ماه عسل به اسپانیا بروند. نویسنده تاکید کرده که تا آخر این نمایش را تعریف نکرده است.
تماشای توپاز و آغاز سفر ایرج زهری
در ادامه آمده است همین نمایش با نام توپاز وقتی به کارگردانی عبدالحسین نوشین و با تروپ تئاتر فردوسی در کلوپ حزب توده در میانه دهه ۱۳۲۰ به نمایش درآمد، آن چنان دل ایرج زهری را برد که او را به این نتیجه رساند هیچ چیز مثل نمایش روی صحنه بردن و زیستن در جهان نمایش روحش را ارضا نمیکند و این آغاز یک سفر طولانی برای او شد. او گرچه در ابتدا از دانشگاه تهران لیسانس اقتصاد گرفت اما عشقش همان تئاتر بود.
برای همین در اواسط دهه ۱۳۳۰ به مونیخ در آلمان رفت و هشت سال درس تئاتر خواند و بعد دوباره به ایران برگشت.
کتاب «یادها و بودها» و خاطرات پخش فیلم در روستاها
شرح این مسیر و هزار و یک قصه و ماجرا در کتاب «یادها و بودها» آمده است؛ کتابی که زندگینامه خودنوشت ایرج زهری است و توسط انتشارات معین منتشر شده است. این کتاب سرشار از اتفاقات جالب و بامزه دانسته شده که نمک آن بیشتر به نثر شیرین و خواندنی خود ایرج زهری برمیگردد.
از جمله خاطرات ذکرشده این است که از طرف وزارت فرهنگ و هنر و سازمان برنامه و بودجه اکیپ وسایل پخش فیلم برمیداشتند و عازم روستاهای دور و نزدیک کشور میشدند تا فیلمهای آموزشی درباره کشاورزی و مسائل روزمره زندگی روستاییان برای آنها پخش کنند. از مشکلات جالب آن موقع این بود که بزرگ هر ده شنیده بود تماشای فیلم سینما از فاصله دورتر از پرده بهتر است، برای همین مبلی برایش مثلا در ۲۰ متری صفحه میگذاشتند، اما حالا از اهالی روستا کسی جرات نداشت جلوتر از بزرگ ده بنشیند.
منبع: www.asriran.com

تحلیل کتاب قدرت ضمیر ناخودآگاه جوزف مورفی و اثر باورها





