گرانی میوه در قشم؛ هزینه جزیره‌ای بودن یا ضعف نظارت؟

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، بازار میوه و تره‌بار در جزیره قشم این روزها با پرسشی جدی روبه‌روست؛ چرا محصولاتی که در بسیاری از شهرهای کشور جزو اقلام روزمره و در دسترس خانوارها به شمار می‌روند، در این جزیره با قیمت‌هایی عرضه می‌شوند که گاه قدرت خرید مصرف‌کنندگان را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

به گزارش ایرنا، افزایش قیمت میوه، صیفی‌جات و سبزیجات در قشم موضوعی فراتر از یک نارضایتی صنفی دانسته می‌شود و به صورت مستقیم با معیشت خانوارها، امنیت غذایی و کیفیت زندگی ساکنان جزیره ارتباط دارد.

قشم به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط جزیره‌ای، بخش قابل توجهی از نیاز خود به محصولات کشاورزی را از طریق تأمین‌کنندگان خارج از جزیره برطرف می‌کند. انتقال این محصولات از مراکز تولید و عمده‌فروشی به بنادر جنوبی و سپس جابه‌جایی آنها به بازار مصرف قشم، زنجیره‌ای از هزینه‌های حمل‌ونقل، تخلیه، بارگیری و توزیع را به همراه دارد که می‌تواند بر قیمت نهایی اثرگذار باشد.

با این حال، جزیره‌ای بودن به‌تنهایی پاسخگوی همه پرسش‌ها درباره گرانی دانسته نمی‌شود. میزان اثرگذاری واسطه‌ها، نحوه فعالیت عمده‌فروشان، ساختار توزیع و فاصله قیمت خرید تا فروش نیز از موضوعاتی است که نیازمند بررسی دقیق و مستند عنوان شده است.

در این میان، تعدد واسطه‌ها در مسیر انتقال محصولات از مزرعه تا سفره مصرف‌کننده می‌تواند یکی از حلقه‌های اثرگذار بر افزایش قیمت باشد. عبور کالا از چند مرحله خرید و فروش، در صورت نبود سازوکار شفاف و رقابتی، ممکن است هزینه‌های مضاعفی به بازار تحمیل کند.

از سوی دیگر، نبود یا کمبود زیرساخت‌های مناسب برای نگهداری محصولات فسادپذیر، از جمله سردخانه‌های استاندارد و انبارهای مجهز، می‌تواند به افزایش ضایعات منجر شود. شرایط آب‌وهوایی گرم قشم نیز ماندگاری برخی محصولات تازه را کاهش می‌دهد و در صورت نبود امکانات مناسب، بخشی از هزینه ناشی از آسیب و فساد کالا ممکن است در قیمت فروش محصولات سالم منعکس شود.

فشار گرانی بر سبد معیشت خانوارها

یکی از شهروندان قشم با اشاره به افزایش قیمت میوه، صیفی‌جات و سبزیجات اظهار کرد: خرید روزانه اقلام ضروری خوراکی به یکی از دغدغه‌های جدی خانواده‌ها تبدیل شده و بسیاری از خانوارها ناچارند در میزان خرید خود تجدیدنظر کنند.

سمیه احمدی افزود: «میوه و سبزیجات از اقلام ضروری سبد غذایی خانوار هستند و نمی‌توان آنها را به‌طور کامل از برنامه غذایی حذف کرد، اما افزایش قیمت‌ها باعث شده است خانواده‌ها تنها به تهیه مقدار محدودی از محصولات مورد نیاز بسنده کنند.»

وی با بیان اینکه قیمت برخی محصولات در مغازه‌های مختلف قشم نیز تفاوت قابل توجهی دارد، تأکید کرد: «انتظار مردم این است که مسئولان با بررسی دقیق زنجیره تأمین و توزیع، دلایل واقعی گرانی را شناسایی کنند و اجازه ندهند هزینه‌های اضافی و سودهای غیرمتعارف به مصرف‌کنندگان تحمیل شود.»

شهروند دیگری با اشاره به وابستگی بازار جزیره به محصولات سایر مناطق کشور اظهار کرد: فاصله جغرافیایی قشم با مراکز اصلی تولید، هزینه‌هایی را به تأمین کالا اضافه می‌کند، اما به نظر می‌رسد همه اختلاف قیمت‌ها را نمی‌توان تنها با هزینه حمل‌ونقل توجیه کرد.

محمد احمدی ادامه داد: محصولی که از مزارع مناطق تولیدکننده برداشت می‌شود، تا رسیدن به دست مصرف‌کننده ممکن است چندین مرحله خرید و فروش را پشت سر بگذارد و ضرورت بررسی دقیق نقش واسطه‌ها را نشان می‌دهد.

عمار داودی، شهروند دیگر قشم نیز اظهار کرد: گاهی یک محصول مشابه در فاصله‌ای کوتاه و در چند مغازه با قیمت‌های متفاوت عرضه می‌شود و مصرف‌کننده نیز معیار مشخصی برای تشخیص قیمت منصفانه در اختیار ندارد.

فروشندگان چه می‌گویند؟

یکی از فروشندگان میوه و تره‌بار در قشم اظهار کرد: بخش عمده محصولات عرضه‌شده در بازار جزیره از مناطق دیگر کشور تأمین می‌شود و فروشندگان علاوه بر قیمت خرید، هزینه‌های متعددی برای انتقال محصولات پرداخت می‌کنند.

حسین محمدی افزود: «هزینه حمل بار از مراکز عمده‌فروشی به بنادر، جابه‌جایی دریایی، تخلیه و بارگیری و انتقال محصولات به مغازه‌ها، همگی در قیمت تمام‌شده تأثیرگذار هستند.»

فروشنده دیگری نیز با بیان اینکه نوسان قیمت خرید عمده، برنامه‌ریزی برای عرضه را دشوار کرده است، اظهار کرد: فروشندگان خرده‌فروش معمولاً کنترل مستقیمی بر قیمت مبدأ ندارند و ناچارند محصولات را با نرخ‌هایی تهیه کنند که تأمین‌کنندگان و عمده‌فروشان اعلام می‌کنند.

عباس اکبری ادامه داد: در کنار هزینه خرید و حمل‌ونقل، مخارجی مانند اجاره واحد صنفی، دستمزد کارگر، برق، نگهداری و ضایعات محصولات نیز بر هزینه فعالیت فروشندگان تأثیر می‌گذارد.

تفاوت قیمت قشم با سرزمین اصلی

در ادامه پیگیری این موضوع، قیمت چند محصول میوه و صیفی‌جات با دو شهر در سرزمین اصلی مقایسه شد. کاهو: قم کیلویی ۶۰ هزار تومان / اصفهان کیلویی ۴۸ هزار تومان / قشم کیلویی ۷۵ هزار تومان. لیموشیرین: قم کیلویی ۱۵۵ هزار تومان / اصفهان کیلویی ۱۵۰ هزار تومان / قشم کیلویی ۲۳۰ هزار تومان.

نارنگی: قم کیلویی ۱۱۵ هزار تومان / اصفهان کیلویی ۱۳۵ هزار تومان / قشم کیلویی ۱۳۰ هزار تومان. کیوی: قم کیلویی ۱۶۰ هزار تومان / اصفهان کیلویی ۱۸۰ هزار تومان / قشم کیلویی ۲۳۰ هزار تومان.

سیب زرد: قم کیلویی ۱۵۰ هزار تومان / اصفهان کیلویی ۱۴۰ هزار تومان / قشم کیلویی ۲۵۰ هزار تومان. هندوانه: قم کیلویی ۳۰ هزار تومان / اصفهان کیلویی ۳۵ هزار تومان / قشم کیلویی ۴۰ هزار تومان. بررسی این قیمت‌ها نشان از تفاوت قابل توجه قیمت بین قشم و سرزمین اصلی دارد.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان قشم با بیان اینکه بخش عمده میوه و تره‌بار مصرفی جزیره از خارج آن تأمین می‌شود، گفت: نبود میدان مرکزی و متمرکز میوه و تره‌بار و تعدد واسطه‌ها در زنجیره توزیع، در کنار هزینه‌های حمل‌ونقل، از عوامل اثرگذار بر افزایش قیمت است.

مالک یزدان‌پناه اظهار کرد: با توجه به شرایط گرم و خشک اقلیمی قشم، محدودیت منابع آب شیرین و کمبود زمین‌های زراعی مناسب، تولیدات داخل جزیره پاسخگوی بخش محدودی از نیاز بازار است و بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد میوه و تره‌بار مورد نیاز ساکنان و گردشگران از خارج جزیره، به‌ویژه استان هرمزگان و دیگر قطب‌های کشاورزی کشور تأمین می‌شود.

وی بیان کرد: هزینه‌های حمل‌ونقل زمینی و دریایی به قیمت تمام‌شده اضافه می‌شود و بر اساس ضوابط نظارتی و صنفی، سود خرده‌فروشان برای میوه و تره‌بار معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ درصد نسبت به قیمت مندرج در فاکتور معتبر خرید تعیین شده است.

نظارت و برخورد با تخلفات

مدیر جهاد کشاورزی قشم با اشاره به بررسی دوره‌ای فاکتورهای خرید عمده‌فروشان و خرده‌فروشان در گشت‌های نظارتی تصریح کرد: نبود میدان مرکزی و رسمی میوه و تره‌بار و دست‌به‌دست شدن محصولات میان واسطه‌های مختلف، در برخی موارد موجب انحراف قیمت‌ها و افزایش بیش از ۳۰ درصدی بهای نهایی نسبت به نرخ مبدأ می‌شود.

وی توسعه بازارچه‌های عرضه مستقیم و ایجاد غرفه‌های فروش مستقیم از تولیدکننده به مصرف‌کننده را از راهکارهای کوتاه کردن زنجیره توزیع عنوان کرد و از حمایت از تعاونی‌های روستایی برای خرید مستقیم از کشاورزان و توسعه توافق‌نامه با مباشران خرید عمده خبر داد.

رئیس اداره تعزیرات حکومتی قشم از شناسایی ۹۷ واحد صنفی متخلف در جریان ۱۳۳ مورد بازرسی از مراکز عرضه میوه و تره‌بار از ابتدای سال جاری تاکنون خبر داد و گفت: گران‌فروشی، درج نکردن قیمت و ارائه ندادن فاکتور، عمده تخلفات شناسایی‌شده بوده است.

وحید ترکاشوند اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون ۷۹ گروه گشت مشترک با مشارکت دستگاه‌های نظارتی و اجرایی، ۱۳۳ مورد بازرسی از واحدهای صنفی عرضه میوه و تره‌بار در سطح جزیره انجام داده‌اند.