کهنسالترین درخت پسته جهان؛ نماد زنده رفسنجان در روستای اودرج
باشگاه خبرنگاران جوان؛ آذر عسکرپور- در دل کویر رفسنجان، جایی میان باغهای پسته و سکوت روستای اودرج، درختی ایستاده که قرنهاست شاهد تغییر نسلها و گذر زمان بوده است.
درختی که نه با ارتفاعش، بلکه با قدمتش حرف میزند؛ قدمتی که آن را از یک درخت معمولی فراتر برده و به کهنسالترین درخت پسته جهان تبدیل کرده است.
کشاورز اهل اودرج بیان داشت: این درخت از زمان پدربزرگهای ما بوده و هنوز هم سرپاست. برای اهالی روستا فقط یک درخت نیست؛ بخشی از تاریخ و هویت اودرج است. هر کسی از بیرون میآید، اول میخواهد این درخت را ببیند.
همچنین یکی از گردشگرانی که از کرمان برای دیدن این درخت از شهر اومده بود گفت: دیدن یک درخت با این قدمت واقعاً عجیبه. به نظرم باید بیشتر بهش رسیدگی بشه و امکاناتی برای گردشگرها فراهم کنند.
پیرمرد محلی افزود: هر سال گردشگرهای زیادی میان اینجا. این درخت برای روستای ما شناختهشدهست، مسئولان باید بیشتر به فکر حفاظتش باشند.
باغدار رفسنجانی میگوید:رفسنجان به پسته شناخته میشه. وجود این درخت ۱۵۰۰ ساله نشون میده که پستهکاری در این منطقه ریشه تاریخی داره. این برای ما افتخاره.
درخت کهنسال پسته اودرج در روستای اودرج، در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری رفسنجان در استان کرمان قرار دارد. این درخت با ارتفاعی معادل ۱۵ متر و قطر تنهای در حدود ۳/۵ متر، در کنار قبرستان باستانی روستا واقع شده است.
بر اساس برآورد کارشناسان، عمر این درخت به بیش از ۱۵۰۰ سال میرسد و همین ویژگی، آن را به کهنسالترین درخت پسته جهان تبدیل کرده است.
نکته قابل توجه درباره این درخت، نر بودن آن است که به گفته کارشناسان مؤسسه تحقیقات پسته کشور، همین نر بودن رمز ماندگاری درخت است؛ زیرا اگر این درخت ثمر میداد، نیرویش تحلیل میرفت و به مرور زمان خشک میشد. پوست ضخیم و مقاوم و شاخههای گسترده آن، نشانهای از سازگاری با شرایط سخت اقلیمی کویر در طول قرنهاست.
این درخت در تاریخ ۲۷ فروردین ۱۳۹۷ با شماره ۵۷۷ در فهرست میراث طبیعی ملی کشور به ثبت رسیده است، ثبت ملی این اثر طبیعی، نشاندهنده ارزش تاریخی و زیستمحیطی آن در سطح ملی است.
وجود چنین درختی در رفسنجان، پیشینه کهن کشت پسته در این منطقه را تأیید میکند و به گفته کارشناسان، نشاندهنده قدمت پستهکاری در رفسنجان است.
رفسنجان؛ قطب پسته ایران
رفسنجان به عنوان قطب تولید پسته کشور شناخته میشود، بر اساس آمارهای رسمی، این شهرستان دارای بیش از ۸۰ تا ۹۰ هزار هکتار باغ پسته است و سالانه به طور متوسط بیش از ۱۰۰ هزار تن پسته تولید میکند.
این جایگاه، اهمیت وجود کهنسالترین درخت پسته جهان در این منطقه را دوچندان میکند؛ گویی تاریخ کشت پسته در ایران در این نقطه به نمایش گذاشته شده است.
جاذبه گردشگری و ظرفیتهای توسعه
در سالهای اخیر، درخت کهنسال اودرج به یکی از جاذبههای گردشگری شهرستان رفسنجان تبدیل شده است، گردشگران داخلی و خارجی برای بازدید از این اثر طبیعی به روستای اودرج سفر میکنند.
روستای اودرج نیز به عنوان یک روستای گردشگری شناخته میشود و در مسیر توسعه قرار گرفته است، با این حال، به نظر میرسد زیرساختهای گردشگری در این منطقه هنوز متناسب با ظرفیتهای موجود توسعه نیافته است.
کارشناسان معتقدند اگر این درخت در کشور دیگری وجود داشت، به عنوان یک منبع گردشگری مهم، گردشگران بسیاری را جذب میکرد، این موضوع نشان میدهد که ظرفیت معرفی و بهرهبرداری گردشگری از این اثر طبیعی در ایران هنوز به طور کامل مورد توجه قرار نگرفته است.
پسته رفسنجان تنها یک محصول کشاورزی نیست؛ میراثی است که از دل کویر روییده و طی نزدیک به یک قرن، رفسنجان را به «پایتخت پسته ایران» و یکی از قطبهای شناختهشده این محصول در جهان تبدیل کرده است.
سابقه پستهکاری در این شهرستان به حدود یک قرن پیش بازمیگردد و صادرات آن قدمتی ۸۰ ساله دارد؛ همان مسیری که با ابتکار نسلهای گذشته، پسته ایران را به بازارهای آمریکا و اروپا گشود.
امروز رفسنجان با داشتن کهنترین درخت پسته جهان با قدمت حدود ۱۵۰۰ سال در روستای اودرج، سهمی نزدیک به ۳۰ تا ۳۴ درصد از تولید پسته کشور و ۲۵ تا ۳۰ درصد از صادرات این محصول را در اختیار دارد.
پسته ایرانی به بیش از ۶۵ کشور جهان صادر میشود و نام رفسنجان بهعنوان خاستگاه ارقامی، چون اکبری، کلهقوچی، احمدآقایی و فندقی در ویترین بازارهای بینالمللی تثبیت شده است.
با این حال، این صنعت استراتژیک در سالهای اخیر با چالشهایی نظیر خشکسالی، محدودیت منابع آبی، خاموشیهای برق و سختگیری استانداردهای جهانی روبهرو بوده است.
فرماندار ویژه رفسنجان معتقد است همانگونه که خلاقیت و نگاه نو نسلهای گذشته توانست پسته این شهرستان را به بازارهای جهانی برساند، امروز نیز عبور از چالشها و تداوم این مسیر بدون ایدههای تازه و ظرفیت نسل جوان ممکن نیست.
رضایی با اشاره به آغاز توسعه کشت صنعتی پسته در رفسنجان از حدود یک قرن گذشته افزود: با افزایش تولید پسته، نیاز به توسعه بازارهای صادراتی احساس میشد و فعالان اقتصادی آن دوران با ابتکار و خلاقیت توانستند راه ورود پسته ایران به بازارهای آمریکا و اروپا را هموار کنند.
فرماندار ویژه رفسنجان با اشاره به روایتهای تاریخی از معرفی پسته ایران به فضانوردان آمریکایی و همچنین استفاده از این محصول بهعنوان خوراکی پرانرژی برای سربازان در دوران جنگ جهانی دوم گفت: همین ابتکارها و نگاههای نو، زمینهساز گسترش صادرات پسته ایران و شکلگیری یکی از صنایع مهم کشور شد.
رضایی با بیان اینکه توسعه کشت پسته از این شهرستان به بسیاری از مناطق کشور گسترش یافته است، تصریح کرد: امروز کشت پسته در حدود ۲۷ استان کشور رونق دارد و این موضوع نشان میدهد که یک ایده و تجربه موفق، چگونه میتواند به یک ظرفیت اقتصادی گسترده تبدیل شود.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیت فکری نسل جوان بیان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به همان نگاه خلاقانه، ایدههای تازه و فکرهای نو نیاز داریم و امیدواریم با فراهم شدن زمینه حضور جوانان در عرصه تصمیمسازی، شاهد اتفاقات مؤثر و تحولات مثبت در مسیر توسعه استان و کشور باشیم.
با تمام سختیها و چالشها، همچنان پایتخت پسته جهان شاهد پستههای خندانی است که کشاورزان با زحمات شبانهروزی آنها را تولید کردند و انتظار دارند قوانین دستوپاگیر مانع از صادرات محصولشان نشود.
حفاظت از این درخت به عنوان یک میراث طبیعی زنده، نیازمند مراقبت مستمر است. کارشناسان پیشنهاد کردهاند که گروهی از طرف محیط زیست به طور منظم از این درخت بازدید و نسبت به آفتزدایی و نگهداری آن اقدام کنند. همچنین جلوگیری از پیوند زدن روی این درخت توسط برخی افراد، از جمله مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
کهنسالترین درخت پسته جهان در اودرج رفسنجان، تنها یک درخت نیست؛ سندی زنده از تاریخ کشاورزی ایران و نمادی از پیوند طبیعت و فرهنگ در کویر است. این درخت ۱۵۰۰ ساله، در کنار باغهای پستهای که امروز رفسنجان را به پایتخت پسته جهان تبدیل کردهاند، روایتگر مسیری است که از دل کویر آغاز شده و به بازارهای جهانی رسیده است. حفاظت از این میراث طبیعی و معرفی شایسته آن، مسئولیتی است که میتواند رفسنجان را نه فقط به عنوان پایتخت پسته، بلکه به عنوان سرزمین کهنترین پسته جهان به گردشگران معرفی کند.
منبع: www.yjc.ir
مزار شهدای دانشآموز میناب، سند واقعی ادعاهای حقوق بشر آمریکایی است





