کتاب مهم‌ترین زیرساخت انباشت دانش و توسعه است

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، یونس نادمی دانشیار دانشگاه آیت‌الله بروجردی روز یکشنبه به مناسبت روز کتاب و کتابخوانی در گفت‌وگو اظهار کرد: «کتاب حافظه ماندگار تمدن بشری است»؛ حافظه‌ای که به انسان اجازه داده تجربه‌ها، اندیشه‌ها و دستاوردهای خود را از محدودیت عمر فردی فراتر ببرد و به نسل‌های بعد منتقل کند.

وی افزود اگر بخواهیم بزرگ‌ترین اختراعات تاریخ بشر را نام ببریم، اختراع خط، ثبت دانش و شکل‌گیری کتاب در بالاترین جایگاه‌ها قرار می‌گیرد، زیرا بشر به کمک ثبت دانش توانست کاری کند که هر نسل مجبور نباشد جهان را دوباره از ابتدا کشف کند.

این استاد دانشگاه، به گزارش ایرنا، اضافه کرد اگر دانشمندان، اندیشمندان و مخترعان نمی‌توانستند یافته‌هایشان را ثبت کنند، بخش بزرگی از دانش با مرگ صاحبان آن از میان می‌رفت و نسل‌های بعد ناچار بودند بسیاری از تجربه‌ها را تکرار کنند.

کتاب حافظه ماندگار تمدن بشری است

نادمی یادآور شد انسان پیش از پیدایش کتاب نیز از طریق زبان، آموزش شفاهی و تجربه عملی دانش خود را منتقل می‌کرد، اما مکتوب‌شدن دانش، مقیاس، دقت و ماندگاری این انتقال را به‌شکل چشمگیری افزایش داد و کتاب به انسان امکان داد بر شانه‌های نسل‌های پیشین بایستد و افق‌های دورتری را ببیند.

وی گفت کتاب فقط محصول تمدن نیست، بلکه یکی از ابزارهای اصلی ساخته‌شدن تمدن است و به گفته وی بزرگ‌ترین دستاورد کتاب این بود که دانش بشر را از یک دارایی فردی و موقت، به میراثی جمعی و ماندگار تبدیل کرد.

مسوول کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و پایگاه علم‌سنجی دانشگاه آیت‌الله بروجردی افزود پیشرفت پزشکی امروز حاصل قرن‌ها مشاهده، آزمایش، ثبت یافته‌ها و تکامل نظریه‌های علمی است و فناوری‌های ارتباطی، مهندسی، صنایع پیشرفته و حتی علوم اقتصادی نیز بر انباشت تدریجی دانش استوار شده‌اند.

جایگاه کتاب در عصر هوش مصنوعی

نادمی در پاسخ به اینکه در روزگاری که هوش مصنوعی در چند ثانیه به پرسش‌های پیچیده پاسخ می‌دهد، آیا کتاب همچنان جایگاه تاریخی خود را حفظ خواهد کرد، گفت ظهور هوش مصنوعی یکی از جذاب‌ترین نمونه‌های همین فرایند انباشت دانش است و این فناوری بر بنیان عظیمی از دانش بشری استوار شده است.

وی اظهار کرد پشت فناوری‌های امروز هوش مصنوعی، دهه‌ها پژوهش در ریاضیات، آمار، علوم رایانه، منطق، علوم شناختی و سایر رشته‌ها قرار دارد که بخش عمده آن‌ها از طریق کتاب‌ها، مقالات علمی و سایر منابع مکتوب حفظ و منتقل شده‌اند و بسیاری از سامانه‌های هوش مصنوعی با استفاده از مجموعه‌های گسترده‌ای از داده‌های متنی آموزش دیده‌اند.

به گفته وی، در عصر هوش مصنوعی جایگاه کتاب‌های اصیل، خلاقانه و ارزشمند علمی حتی برجسته‌تر خواهد شد، هرچند ممکن است ارزش برخی آثاری که فقط به تکرار یا تجمیع اطلاعات موجود می‌پردازند کاهش پیدا کند.

نادمی افزود هرچه دسترسی به اطلاعات آسان‌تر شود، اهمیت تفکر عمیق، داوری علمی و خلق دانش اصیل بیشتر می‌شود و ارزش واقعی یک کتاب بیش از گذشته به اصالت اندیشه، عمق تحلیل و میزان دانشی وابسته خواهد بود که به مرزهای شناخت بشری اضافه می‌کند.

وی یادآور شد ممکن است فردی با کمک هوش مصنوعی در چند ثانیه به چند پاسخ دسترسی پیدا کند، اما اگر دانش پایه و قدرت تحلیل کافی نداشته باشد، توان اعتبارسنجی پاسخ‌ها را ندارد و کتاب‌خواندن عمیق کمک می‌کند فقط مصرف‌کننده اطلاعات نباشیم.

کتاب‌خوانی زیرساخت فکری و فرهنگی توسعه

دانشیار اقتصاد دانشگاه آیت‌الله بروجردی در پاسخ به ارتباط میان کتاب‌خوانی و پیشرفت اقتصادی کشورها گفت در علم اقتصاد یکی از مهم‌ترین عوامل توسعه، سرمایه انسانی است و کتاب‌خوانی یکی از ابزارهای مهم تقویت سرمایه انسانی است.

وی افزود مطالعه می‌تواند توانایی حل مسئله، تفکر تحلیلی، قدرت تصمیم‌گیری و خلاقیت را تقویت کند و هزینه‌کردن برای گسترش فرهنگ مطالعه را باید نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت در آینده جامعه دانست.

نادمی درباره ارتباط کتاب‌خوانی با سرمایه اجتماعی اضافه کرد مطالعه آثار متنوع به‌ویژه در حوزه‌های تاریخ، ادبیات، فلسفه و علوم اجتماعی می‌تواند به گفت‌وگوی بهتر، مدارا، همکاری و احترام متقابل کمک کند، هرچند فرهنگ مطالعه می‌تواند یکی از زمینه‌های فکری و فرهنگی تقویت سرمایه اجتماعی باشد.

وی با بیان اینکه در اقتصاد نهادی مفهومی به نام هزینه‌های مبادله وجود دارد، افزود فرهنگ مطالعه و آگاهی عمومی می‌تواند از طریق افزایش آگاهی، تقویت هنجارهای سازنده و ارتقای سرمایه اجتماعی به فراهم‌شدن زمینه کاهش این هزینه‌ها کمک کند.

نادمی یادآور شد توسعه نهادی فقط با تغییر قوانین روی کاغذ محقق نمی‌شود بلکه به تحول در رفتارها، نگرش‌ها و هنجارهای اجتماعی نیز نیاز دارد و مطالعه کتاب‌های معتبر می‌تواند به گسترش آگاهی و تقویت فرهنگ پرسشگری کمک کند.

وی تاکید کرد فرهنگ کتاب‌خوانی نباید صرفا در حد برگزاری مراسم، نمایشگاه و مناسبت‌های سالانه باقی بماند و باید به بخشی از زندگی روزمره خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و محیط‌های کاری تبدیل شود و از دوران کودکی زمینه علاقه به مطالعه و تفکر مستقل فراهم شود.