کتابیار تبریز؛ تخفیف ۴۰ درصدی کتاب و رونق کتاب‌فروشی‌ها

به گزارش ایرنا، کتاب در سال‌های اخیر بیش از آن‌که از قفسه کتاب‌فروشی‌ها دور شده باشد، از سبد خرید بخش قابل توجهی از خانواده‌ها فاصله گرفته است. افزایش قیمت کاغذ، هزینه‌های تولید و انتشار و رشد بهای تمام‌شده کتاب، خرید آن را برای بسیاری از علاقمندان به انتخابی دشوار تبدیل کرده است.

در چنین شرایطی، کتاب نه به دلیل کاهش علاقه به مطالعه، بلکه به این دلیل که تامین نیازهای ضروری زندگی در اولویت قرار می‌گیرد، گاهی نخستین کالایی است که از فهرست هزینه‌های خانوار کنار گذاشته می‌شود. کاهش قدرت خرید مردم بر میزان مراجعه به کتاب‌فروشی‌ها اثر می‌گذارد و چرخه‌ای شکل می‌دهد که در آن هم مخاطب از خرید بازمی‌ماند و هم فروشندگان با کاهش گردش مالی مواجه می‌شوند.

در این میان طرح کتابیار شهرداری تبریز با اختصاص یارانه ۴۰ درصدی خرید کتاب، تلاش دارد دسترسی شهروندان به محصولات فرهنگی را آسان‌تر کند و به رونق کتاب‌فروشی‌های شهر کمک برساند. این طرح پیش از این نیز اجرا شده بود اما پس از چند سال وقفه، بار دیگر در قالب سامانه‌ای مشخص و با سازوکار جدید به جریان افتاده است.

مرحله نخست این دوره با مشارکت ۱۷ کتاب‌فروشی برگزار شد و به گفته فعالان این حوزه، فروش قابل توجهی در حدود هفت میلیارد تومان را برای کتاب‌فروشی‌های مشارکت‌کننده رقم زد. اکنون در مرحله دوم، تعداد کتاب‌فروشی‌های مشارکت‌کننده از ۱۷ مورد به ۲۰ مورد افزایش یافته و دامنه سنی مشمولان با در نظر گرفتن افراد ۱۰ سال به بالا گسترده‌تر شده است. همزمانی اجرای این مرحله با هفته کتاب و کتاب‌خوانی نیز فرصتی برای جلب توجه بیشتر شهروندان فراهم کرده است.

با این حال، پرسش مهم‌تر این است که آیا تخفیف مقطعی می‌تواند به عادت پایدار خرید و مطالعه کتاب منجر شود و چه سازوکاری می‌تواند این حمایت را از یک برنامه مناسبتی به سیاستی مستمر در حوزه فرهنگ شهری تبدیل کند. در ادامه این گزارش، دیدگاه سه کتاب‌فروش حاضر در این طرح درباره اجرای کتابیار و آثار فرهنگی و اقتصادی آن آمده است.

تخفیف ۴۰ درصدی بهانه‌ای برای خرید کتاب

اصغر عباسپور، مسئول کتاب‌فروشی مولی اظهار کرد: طرح کتابیار حدود ۶ یا هفت سال پیش اجرا شد اما در ادامه برای مدتی متوقف ماند و اکنون به همت شهرداری و با همکاری سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری تبریز حدود ۲ ماه پیش دوباره به جریان افتاده است.

وی با اشاره به استقبال از اجرای مجدد این طرح افزود: در مرحله نخست، شور و شوق خوبی میان کتاب‌فروشی‌ها و اهالی کتاب ایجاد شد و استقبال شهروندان رضایت‌بخش بود. وی ادامه داد ۶ سال پیش نیز این طرح همزمان با تخفیف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود و تاثیر بسیار خوبی در بازار کتاب داشت.

عباسپور با اشاره به تخفیف ۴۰ درصدی گفت: قیمت کتاب افزایش قابل توجهی داشته و چنین تخفیفی بخش بزرگی از هزینه خرید را کاهش می‌دهد، به همین دلیل دانشجویان و افرادی که به علت قیمت بالا توان خرید نداشتند، استقبال خوبی داشتند. وی گفت: «تخفیف می‌تواند انگیزه خرید کتاب را در افراد افزایش دهد.»

وی درباره تاثیر گرانی اظهار کرد کسی که کتاب‌خوان است به هر قیمتی کتاب می‌خرد و حتی از هزینه‌های دیگر زندگی می‌زند، اما گرانی همین افراد را نیز با دشواری مواجه کرده و درآمد افراد کم‌درآمد پاسخگوی هزینه خرید کتاب نیست. وی تاکید کرد تخفیف کتابیار می‌تواند بهانه‌ای برای بازگشت این افراد به کتاب‌فروشی‌ها باشد و از کاهش گروه سنی مشمولان به ۱۰ سال به بالا تشکر کرد.

وی ابراز امیدواری کرد حداقل سن استفاده یک تا ۲ سال دیگر کاهش یابد. وی خاطرنشان کرد پس از پایان مرحله نخست، پرداخت به‌موقع مبالغ فروش کتاب‌فروشی‌ها از سوی شهرداری اتفاق مثبتی بود و این حمایت گردش مالی و رونق خوبی ایجاد کرد.

۸۰ درصد فروش کتاب‌ها به خاطر کتابیار بود

محمد زارع، مدیر کتاب‌فروشی شایسته اظهار کرد: در سال ۱۳۹۸ و براساس مصوبه شورای اسلامی شهر تبریز مقرر شد بخشی از درآمدهای فرهنگی شهر برای حمایت از ناشران، کتاب‌فروشان و کتاب‌خوان‌ها اختصاص یابد و طرح حمایت از خرید کتاب در سه دوره با اعتباری محدود برگزار شد اما پس از شیوع کرونا متوقف شد.

وی ادامه داد: سه دوره نخست به‌صورت دستی اجرا شد و حدود ۶ سال تا راه‌اندازی مجدد زمان گذشت تا با تلاش سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری تبریز سامانه دقیقی طراحی شد و نخستین دوره با عنوان کتابیار در اواخر شهریورماه امسال برگزار شد.

زارع گفت با وجود اطلاع‌رسانی در زمان تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها، استقبال بسیار خوبی در مدت ۱۰ روز انجام گرفت و بیش از هفت میلیارد تومان فروش ثبت شد. همچنین ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان یارانه اختصاص یافت و در مجموع هشت هزار و ۵۳۹ جلد کتاب از سوی ۱۷ کتاب‌فروشی منتخب به فروش رسید.

وی تاکید کرد: «۸۰ درصد خرید کتاب‌ها در این مدت به دلیل وجود این طرح انجام شده است چراکه میزان تخفیف آن بسیار مناسب است.» وی افزود تخفیف طرح‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حتی در مناسبت‌هایی مانند هفته کتاب حداکثر ۲۰ درصد است، در حالی که تخفیف ۴۰ درصدی کتابیار امتیاز بسیار خوبی است.

وی گفت در دوره نخست امکان شمول گروه سنی ۱۰ تا ۱۸ سال به‌صورت آزمایشی فراهم نشد اما در مرحله دوم افراد ۱۰ سال به بالا مشمول شده‌اند. وی تنها مشکل مرحله دوم را این دانست که افرادی که در دوره اول تمام مبلغ اختصاص‌یافته را خریداری نکردند، نمی‌توانند در مرحله دوم استفاده کنند.

وی اظهار کرد در این طرح ناشر، توزیع‌کننده، کتاب‌فروش و کتاب‌خوان بهره‌مند می‌شوند. به‌جز کتاب‌های کمک‌آموزشی، سایر کتاب‌ها مشمول تخفیف می‌شوند و این طرح می‌تواند به دانشجویان برای تهیه کتاب‌های درسی کمک کند. وی ابراز امیدواری کرد طرح کتابیار در چهار فصل سال و به‌صورت فصلی ادامه یابد.

کتابیار حداقل به صورت فصلی اجرا شود

حامد نخجوانی، مسئول کتاب‌فروشی حامد اظهار کرد: طرح کتابیار در مقایسه با برنامه‌های قبلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از نظر سامانه، نحوه ثبت‌نام و سازوکار اجرایی، نظم و دقت بیشتری دارد.

وی افزود در مرحله نخست، مبالغ فروش بلافاصله از سوی شهرداری و سازمان فرهنگی اجتماعی شهرداری تبریز پرداخت شد. وی گفت در شرایط افزایش قیمت کتاب، تخفیف ۴۰ درصدی بسیار ارزشمند است، در حالی که تخفیف طرح‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نهایت ۲۰ درصد می‌شد.

نخجوانی افزود به دلیل احراز هویت کاربران در سامانه، هر فرد شخصا و با تایید هویت خرید می‌کند و در صورت تایید، وابستگانش نیز می‌توانند استفاده کنند. وی گفت اگر از حوزه کتاب حمایت نشود، قشر جوان علاقمند به مطالعه با دشواری بیشتری مواجه خواهد شد.

وی برای نشان دادن افزایش قیمت گفت کتاب «جنایت و مکافات» که پیش‌تر حدود ۴۰۰ هزار تومان بود در طول ۲ سال به ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. کتاب «ابله» سه میلیون تومان و مجموعه «در جست‌وجوی زمان از دست‌ رفته» ۱۵ میلیون تومان قیمت دارد و حتی با وجود تخفیف نیز خرید برخی آثار دشوار است.