کاهش ۸۲۵ کیلومترمربعی سطح پوشش برف همدان در هر ۱۰ سال

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، نتایج مطالعات ۴۲ ساله تغییرات پوشش برف در استان همدان نشان می‌دهد سطح پوشش برف استان در ماه ژانویه (دی‌ماه) روند کاهشی معناداری داشته است. به گزارش ایسنا، علی افروزی با تشریح نتایج این مطالعات اظهار کرد بررسی تصاویر ماهواره‌ای از سال ۱۹۸۲ تا ۲۰۲۳ نشان می‌دهد به‌طور متوسط در هر ۱۰ سال حدود ۸۲۵ کیلومترمربع از سطح پوشش برف استان کاسته شده است.

وی افزود: «برف یکی از مؤلفه‌های مهم تأمین منابع آب استان همدان، به‌ویژه در تغذیه منابع آب زیرزمینی، تأمین آب کشاورزی و ذخایر منابع آبی است» و کاهش سطح پوشش برف می‌تواند پیامدهای قابل‌توجهی بر وضعیت منابع آب منطقه داشته باشد.

بیشترین و کمترین پوشش برف

افروزی با اشاره به اینکه بیشترین سطح پوشش برف در دوره مطالعاتی مربوط به سال ۱۳۸۶ بوده است، بیان کرد: در ژانویه آن سال، میانگین بارش حدود ۵۳ میلی‌متر و میانگین دما حدود منفی ۱۰ درجه سانتی‌گراد گزارش شده که شرایط مناسبی برای شکل‌گیری پوشش گسترده برف در سطح استان فراهم کرده بود. در مقابل، کمترین سطح پوشش برف مربوط به ماه ژانویه سال ۱۳۹۳ بوده که با میانگین بارش حدود ۱۰ میلی‌متر و میانگین دمای حدود ۲ درجه سانتی‌گراد همراه بوده است.

رئیس گروه مطالعات آب‌های سطحی شرکت آب منطقه‌ای همدان ادامه داد نتایج این مطالعات نشان می‌دهد علاوه بر کاهش سطح پوشش برف، میزان آب معادل برف نیز روند نزولی داشته است؛ به‌گونه‌ای که در ماه ژانویه، در هر ۱۰ سال حدود ۲۱ میلیون مترمکعب از حجم آب معادل برف استان کاسته شده و مجموع کاهش این شاخص در دوره مطالعاتی به حدود ۸۸ میلیون مترمکعب رسیده است.

افزایش دما و تغییر رژیم بارش

وی افزایش دما را یکی از عوامل مهم تغییر رژیم بارش در استان دانست و گفت بررسی داده‌های اقلیمی نشان می‌دهد دمای حداکثر در ماه‌های سرد سال افزایش چشمگیری داشته است؛ به‌طوری‌که در برخی ماه‌ها میزان افزایش دمای حداکثر به حدود ۶ درجه سانتی‌گراد نیز رسیده است. این در حالی است که دمای حداقل نیز روند افزایشی داشته و در مجموع، میانگین دمای حوضه آبریز سد اکباتان مورد مطالعه طی یک دوره ۳۰ ساله حدود سه درجه افزایش یافته است.

افروزی با اشاره به بررسی بارش‌های مؤثر در حوضه آبریز سد اکباتان، تصریح کرد در این مطالعه، بارش‌های بیش از پنج و ۱۰ میلی‌متر به‌عنوان بارش‌های مؤثر در تولید رواناب و تأمین آب مخزن سد در نظر گرفته شدند. نتایج بررسی آمار ۱۵ ساله نشان می‌دهد تعداد و میزان این بارش‌ها روند کاهشی داشته است.

کاهش بارش‌های مؤثر و رواناب

وی افزود از مجموع حدود پنج‌هزار و ۵۰۰ واقعه بارندگی ثبت‌شده در دوره ۱۵ ساله، تنها ۳۳۱ واقعه دارای بارش بیش از پنج میلی‌متر و حدود ۱۵۶ واقعه دارای بارش بیش از ۱۰ میلی‌متر بوده است. همچنین حدود ۸۵ درصد بارش‌های بیش از پنج میلی‌متر، ارتفاعی کمتر از ۲۰ میلی‌متر داشته‌اند که نشان‌دهنده غلبه بارش‌های سبک و متوسط در منطقه است.

رئیس گروه مطالعات آب‌های سطحی شرکت آب منطقه‌ای همدان با بیان اینکه بارش‌های شدید و حدی سهم اندکی در مجموع بارندگی‌های منطقه دارند، اظهار کرد بررسی‌ها نشان می‌دهد بارش‌های مؤثر در تولید رواناب طی ۱۵ سال اخیر کاهش یافته‌اند و این موضوع در کنار افزایش دما و تبخیر، بر میزان رواناب تولیدی و منابع آب سطحی تأثیر گذاشته است.

افروزی همچنین به روند تغییرات رواناب اشاره کرد و گفت بر اساس آمارهای موجود، میانگین رواناب در حوضه آبریز سد اکباتان در دوره‌های گذشته حدود ۴۵ میلیون مترمکعب بوده که در ۱۵ سال اخیر به حدود ۳۹ میلیون مترمکعب کاهش یافته است. البته برای تحلیل دقیق‌تر اثر تغییرات اقلیمی بر رواناب، باید تأثیر برداشت‌ها و مصارف آب در بالادست ایستگاه‌های هیدرومتری نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: «کاهش معنادار سطح پوشش برف، افت آب معادل برف، کاهش بارش‌های مؤثر، افزایش دما و تغییر رژیم بارش از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر وضعیت منابع آب حوزه آبریز اکباتان هستند» و مجموعه این عوامل موجب کاهش پتانسیل تولید رواناب و افزایش فشار بر منابع آب منطقه شده است.