کاهش سهمیه آرد عشایر فارس به ۲۴۰ تن با اجرای سامانه سیما

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های عشایری استان فارس، به گزارش ایرنا، یکشنبه در نشست خبری با خبرنگاران گفت: اجرای سامانه سیما برای توزیع آرد عشایری، با وجود تلاش گسترده خانوارها و تشکل‌های عشایری برای ثبت‌نام، مشکلاتی در روند دریافت سهمیه ایجاد کرده است، به‌گونه‌ای که سهمیه ماهانه آرد عشایر فارس از یک‌هزار و ۲۹۴ تن به حدود ۲۴۰ تن کاهش یافته است.

فردوس قلی‌پور افزود: بر اساس آمار موجود، ۳۴ هزار و ۳۱۳ خانوار در سامانه سیما ثبت‌نام کرده‌اند، اما بخش عمده‌ای از خانوارها در ادامه اجرای طرح از فهرست مشمولان دریافت آرد حذف شده‌اند و این مسئله به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جامعه عشایری استان تبدیل شده است.

وی با بیان اینکه اصلاح این روند نیازمند شناخت دقیق شرایط زندگی عشایر و همکاری دستگاه‌های مسئول است، ادامه داد پیشنهاد اتحادیه به وزارت کشور این است که با سازمان امور عشایر همکاری بیشتری صورت گیرد و اختیارات لازم در زمینه شناسایی مشمولان و ارائه خدمات به این سازمان واگذار شود.

معیار حذف سهمیه و زندگی در مناطق دورافتاده

قلی‌پور با انتقاد از برخی معیارهای در نظر گرفته‌شده در سامانه سیما اظهار کرد: «عشایر نیز مانند سایر مردم برای انجام امور اداری، تحصیل فرزندان و پیگیری کارهای روزمره ناچارند به مراکز بخش، دهستان و شهرستان مراجعه کنند، اما همین مراجعه و دریافت نان از نانوایی موجب شده است سهمیه آرد خام‌پزی آن‌ها قطع شود.»

وی افزود بسیاری از خانوارهای عشایری در مناطق دورافتاده و فاقد امکانات زندگی می‌کنند و دسترسی مستمر به نانوایی، فروشگاه و مراکز تامین مواد غذایی ندارند، بنابراین نمی‌توان صرف مراجعه مقطعی آن‌ها به شهر و دریافت نان از نانوایی را مبنای حذف سهمیه آرد خام‌پزی قرار داد.

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های عشایری استان فارس برای تشریح این موضوع به وضعیت یورت میرزاخانی اشاره کرد و گفت این منطقه در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری شرکت تعاونی عشایری سرمشهد قرار دارد و در محدوده استقرار خانوارهای عشایری آن، نه فروشگاه و سوپرمارکت وجود دارد، نه نانوایی و نه دسترسی مناسبی به امکانات تأمین مواد غذایی.

وی ادامه داد خانوارهای مستقر در چنین مناطقی معمولا ماهانه یک‌بار برای خرید مایحتاج خود به شهر مراجعه می‌کنند و مواد غذایی مورد نیاز یک ماه را تهیه می‌کنند، اما هنگامی که همین خانوار پس از طی مسافت حدود ۳۵ کیلومتری برای دریافت آرد به تعاونی عشایری مراجعه می‌کند، با وارد کردن کدملی به او اعلام می‌شود که سهمیه نان را از نانوایی دریافت کرده و دیگر مشمول آرد خام‌پزی نیست.

وی با بیان اینکه این وضعیت موجب بروز اختلاف میان عشایر و شرکت‌های تعاونی شده است، گفت اعتراض خانوارها به دلیل شرایط واقعی زندگی آن‌ها قابل درک است و شرکت‌های تعاونی با سرمایه خود عشایر تشکیل شده‌اند تا به اعضای خود خدمات ارائه دهند، اما اکنون به دلیل تصمیمی که بدون شناخت کافی از شرایط زندگی این جامعه اتخاذ شده، در برابر اعتراض اعضای خود قرار گرفته‌اند.

قلی‌پور درباره آمار جمعیتی و سهمیه آرد اظهار کرد اتحادیه امور عشایر استان با ۲۳ شرکت تعاونی سهامدار به جامعه عشایری خدمات ارائه می‌کند و جمعیت اسمی تحت پوشش این شرکت‌ها نزدیک به ۴۰ هزار خانوار است، اما آمار خانوارهای واقعی واجد شرایط دریافت خدمات بر اساس بررسی‌های میدانی و اطلاعات سامانه کوچ عشایر متفاوت است.

وی افزود طی چند سال گذشته با بررسی اطلاعات سامانه کوچ عشایر و همکاری معتمدان، شرکت‌های تعاونی، سرگروه‌های عشایری و دستگاه‌های ناظر، خانوارهای واجد شرایط شناسایی شدند که تعداد آن‌ها به ۲۶ هزار و ۷۸۱ خانوار رسید.

وی ادامه داد بر اساس این آمار، سهمیه آرد عشایر استان حدود یک‌هزار و ۲۹۴ تن، معادل ۳۲ هزار و ۳۵۰ کیسه تعیین شده بود، اما با اجرای سامانه سیما این میزان اکنون به حدود ۲۴۰ تن در ماه رسیده است.

وی با اشاره به اینکه تا پایان مهرماه حدود ۸۰ درصد عشایر در سامانه ثبت‌نام کرده بودند، گفت ثبت‌نام در این سامانه مستلزم ارائه رمز و گذرواژه افراد بود و این فرآیند در شرایطی انجام شد که بسیاری از خانوارهای عشایری در مناطق ییلاقی حضور داشتند و زندگی آن‌ها به‌صورت کوچ‌رو بود.

وی افزود زمان آغاز ثبت‌نام، ۲۵ شهریور امسال، همزمان با دوره بازگشت عشایر از ییلاق به قشلاق بود، اما با وجود دشواری‌های موجود، عشایر، تشکل‌ها، معتمدان و سرگروه‌های عشایری برای ثبت‌نام خانوارها همکاری کردند.

وی بیان کرد بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در جلسات با اداره غله استان، قرار بود عشایر واقعی در سامانه ثبت‌نام کنند و اتحادیه نیز از طریق شبکه تعاونی‌های عشایری، فروشگاه‌ها، شوراها و معتمدان، خانوارها را برای ثبت اطلاعات هدایت کرد؛ با این حال، پس از ثبت‌نام مشخص شد بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد عشایر مشمول دریافت آرد نشده‌اند.

ضرورت توجه به شرایط کوچ‌نشینی و نقش تولیدی عشایر

قلی‌پور باتاکید بر ضرورت بهره‌گیری از تجربه سازمان امور عشایر در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با این جامعه اظهار کرد سازمان امور عشایر بیش از ۵۰ سال سابقه خدمات‌رسانی دارد و شناخت کاملی از ایلات، طوایف و خانوارهای عشایری کشور به دست آورده است، بنابراین اگر پیش از اجرای سامانه سیما با این سازمان مشورت می‌شد، می‌توانستیم از بروز بخش زیادی از مشکلات جلوگیری کنیم.

وی افزود به نظر می‌رسد تصمیم‌گیران در سطح ملی شناخت کافی از شرایط زندگی عشایر نداشته‌اند یا تصمیم‌گیری بدون بررسی کارشناسی لازم انجام شده است و لازم است تفاوت شرایط زندگی این جامعه با جمعیت ساکن در شهرها و روستاها در سیاست‌گذاری‌ها مورد توجه قرار گیرد.

وی ادامه داد اگر مشکلات موجود برطرف نشود، اتحادیه و شرکت‌های تعاونی به‌عنوان مباشرین توزیع آرد امکان پاسخگویی به مطالبات عشایر را نخواهند داشت و لازم است اداره غله نیز به‌صورت مستقیم وارد موضوع شود و شرایط زندگی این خانوارها را از نزدیک بررسی کند.

وی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده گفت مکاتبات متعددی با نمایندگان مجلس، استانداری و سازمان امور عشایر انجام داده‌ایم، اما تاکنون نتیجه مشخصی حاصل نشده است؛ همچنین بارها موضوع از طریق مدیران عامل مجموعه‌های عشایری، سرگروه‌ها و شوراهای عشایری پیگیری شده، اما مشکلات همچنان باقی است.

قلی‌پور با اشاره به حجم بالای تماس‌ها و پیام‌های دریافتی از عشایر اظهار کرد خانوارهای عشایری به‌شدت از وضعیت پیش‌آمده گلایه‌مند هستند و می‌پرسند چرا آن‌ها را برای ثبت‌نام در سامانه هدایت کرده‌ایم، اما پس از ثبت‌نام سهمیه آردشان قطع شده است.

وی با تاکید بر جایگاه اقتصادی و زیست‌محیطی جامعه عشایری گفت عشایر در مناطق کوهستانی و دشت‌ها از تولیدکنندگان واقعی کشور هستند و در کنار فعالیت‌های تولیدی، نقش مهمی در حفاظت از مراتع و محیط زیست دارند و در واقع حافظان طبیعی این عرصه‌ها به شمار می‌روند.

وی افزود دامداری شغل اصلی این خانوارهاست و برای تأمین معاش خود ناچارند در مراتع حضور داشته باشند و به تولید بپردازند و چنانچه شرایط زندگی آن‌ها دشوارتر شود، ممکن است ناچار به مهاجرت به حاشیه شهرها و روی آوردن به مشاغل کاذب و حاشیه‌ای شوند.

وی خاطرنشان کرد عشایر در کنار محدودیت‌های موجود و کمبود حمایت‌ها و تسهیلات مورد نیاز تولید، انتظار دارند دست‌کم نیازهای اولیه زندگی آن‌ها از جمله تامین نان مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به تفاوت الگوی مصرف آرد در خانوارهای عشایری بیان کرد سرانه آرد برای هر نفر در جامعه عشایری ۱۲ کیلوگرم تعریف شده است، اما محاسبه نیاز این خانوارها صرفاً بر اساس میزان مصرف نان افراد خانواده، با شرایط واقعی زندگی آنان همخوانی ندارد.

وی توضیح داد در بسیاری از مناطق عشایری پاسگاه انتظامی وجود ندارد و حفاظت از دام‌ها و محل استقرار خانوارها تا حد زیادی بر عهده سگ‌های نگهبان است و سگ‌های نگهبان برای ادامه فعالیت به غذا نیاز دارند و بخشی از آرد تخصیص‌یافته به خانوارهای عشایری برای تامین غذای آن‌ها مصرف می‌شود.

وی افزود به دلیل محدودیت دسترسی به فروشگاه‌ها، عشایر بخشی از نیاز غذایی خود را از طریق پرورش مرغ و طیور و تولید در محل زندگی تامین می‌کنند و طیور و سگ‌های نگهبان نیز به تغذیه نیاز دارند و بخشی از غذای آن‌ها از محل آرد اختصاص‌یافته به خانوارهای عشایری تامین می‌شود.

سازوکار پیشین توزیع و مطالبه اصلاح سهمیه

مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های عشایری استان فارس با تشریح سازوکار پیشین توزیع آرد اظهار کرد پیش از اجرای سامانه سیما، خانوارهای عشایری بر اساس نوع زندگی و شیوه کوچ در گروه‌های مختلف شامل عشایر واقعی، کوچ‌رو و نیمه‌کوچ‌رو دسته‌بندی شده بودند و خدمات متناسب با شرایط هر گروه ارائه می‌شد.

وی افزود عشایر کوچ‌رو بر اساس سرانه جمعیتی و ضوابط اداره غله سهمیه آرد دریافت می‌کردند و برای خانوارهای نیمه‌ساکنی که در فصل ییلاق به مناطق دیگر کوچ می‌کردند نیز ماهانه یک کیسه آرد در نظر گرفته شده بود.

قلی‌پور با اشاره به مناطق ییلاقی عشایر فارس در استان‌های همجوار گفت بخشی از خانوارهای عشایری در روستاها سکونت دارند، اما در فصل ییلاق به مناطقی در استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان و چهارمحال و بختیاری کوچ می‌کنند و برخی از این خانوارها در مناطق ییلاقی باغ و فعالیت کشاورزی دارند، هرچند ممکن است دامدار نباشند.

وی با اشاره به شرایط عشایر ایل قشقایی در منطقه پادنا و شهرستان سمیرم استان اصفهان اظهار کرد در این منطقه که در دامنه کوه دنا قرار دارد، ۲ تا سه طایفه بزرگ از عشایر قشقایی حضور دارند و برخی خانوارها فاصله زیادی با مراکز شهری و نانوایی‌های تعیین‌شده دارند.

وی ادامه داد سهمیه آرد هر روستا، بخش و شهر بر اساس سرانه جمعیتی همان منطقه از سوی اداره غله تعیین می‌شود و سهمیه نانوایی‌ها نیز متناسب با جمعیت محدوده است، بنابراین این ظرفیت پاسخگوی نیاز عشایری نیست که به‌صورت فصلی در آن مناطق حضور پیدا می‌کنند.

وی افزود پس از بازگشت خانوارهای نیمه‌ساکن از ییلاق به مناطق قشلاقی، سهمیه اختصاصی آن‌ها حذف و به سهمیه عشایر واقعی اضافه می‌شد، روشی که با توجه به شرایط متفاوت کوچ، امکان خدمات‌رسانی متناسب‌تری را فراهم می‌کرد.

قلی‌پور با اشاره به سابقه مطالبه اتحادیه برای اصلاح سهمیه آرد گفت حدود ۲ سال پیش، بر اساس آمار ثبت مبنا، تعداد خانوارهای عشایری واجد شرایط استان ۲۶ هزار و ۷۸۱ خانوار اعلام شده بود و انتظار داشتیم سهمیه آرد نیز متناسب با همین آمار رسمی تعیین شود.

وی افزود با وجود ثبت این تعداد خانوار در آمار مبنا، سهمیه آرد تنها برای حدود ۱۹ هزار خانوار در نظر گرفته می‌شد و اتحادیه همواره خواستار تامین کسری سهمیه بود، اما اکنون شرایط به‌گونه‌ای تغییر کرده که سهمیه آرد بخش عمده‌ای از عشایر عملا قطع شده است.