کاهش محسوس جمعیت پرندگان هورالعظیم با فشار نفتی و کمآبی
رئیس اداره حفاظت و احیای تالابهای خوزستان از کاهش جمعیت پرندگان هورالعظیم از ۸۸ هزار و ۵۸۵ قطعه به ۷۱ هزار و ۵۸۴ قطعه خبر داد و توسعه نفتی، کاهش حقابه و شکار غیرمجاز را تهدید اصلی دانست.

گالری تصویری
۴ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، هورالعظیم یک اکوسیستم آبی بینالنهرین با مساحت بیش از ۱۲۰ هزار هکتار است که به عنوان یکی از مهمترین ایستگاههای استراحت و تغذیه در مسیر مهاجرت پرندگان آبزی و کنارآبزی در غرب آسیا عمل میکند.
به گزارش ایسنا، موسی مدحجی با تشریح وضعیت تالاب هورالعظیم اظهار کرد تاکنون بیش از ۳۷۹ گونه پرنده در این تالاب ثبت شده است که نشاندهنده تنوع زیستگاهی قابل توجه آن شامل پهنههای آبی، نیزارها و زمینهای گلی است. ۲۳ گونه از این تعداد در فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار دارند.
وی افزود در سرشماری زمستانه اخیر نیز ۷۱ هزار و ۵۸۴ قطعه پرنده در هورالعظیم سرشماری شد که بیشترین جمعیت را میان همه تالابهای استان خوزستان به خود اختصاص داد. جامعه پرندگان عمدتا شامل گونههای وابسته به آب است و خانواده مرغابیان (Anatidae) غالب ترکیب جمعیتی را تشکیل میدهد.
افت جمعیت و وضعیت گونههای شاخص
مقایسه آمار سرشماری، نشاندهنده افت محسوس جمعیت کل از ۸۸ هزار و ۵۸۵ قطعه در سال گذشته به ۷۱ هزار و ۵۸۴ قطعه در سال جاری است که بیانگر فشارهای فزاینده بر زیستگاه در سطح حوضه آبریز و مسیرهای مهاجرتی است. هورالعظیم در تلاقی سه کریدور اصلی مهاجرت پرندگان سیبری، اروپای شرقی و آفریقا قرار دارد.
رئیس اداره حفاظت و احیای تالابهای خوزستان عنوان کرد اکراس آفریقایی (Sacred Ibis) به عنوان گونهای با جمعیت بسیار نادر در هورالعظیم، به دلیل تخریب زیستگاه و کاهش حقابه تالاب در معرض خطر و تهدید قرار دارد و در تابستانها در این تالاب زادآوری میکند. اردک مرمری (Marbled Duck) نیز به عنوان گونهای به شدت وابسته به سلامت تالاب، حضور پایداری دارد و زادآوری آن ثبت شده است.
تأثیر توسعه نفتی، آلودگی و کمآبی
استقرار تأسیسات نفتی مانند میادین پنجگانه و چاههای نفت در تالاب و جادههای دسترسی، منجر به قطعهقطعه شدن زیستگاه و تغییر در سیستم هیدرولوژی و توپوگرافی بستر و کاهش امنیت آن شده است. برداشت از آب تالاب، خاکریزیها و ساخت پدهای نفتی نیز شوری آب را افزایش داده است.
همچنین آلودگی نوری ناشی از نورافکنها و آلودگی صوتی ناشی از حفاری و تردد، الگوهای طبیعی استراحت و لانهگزینی پرندگان را مختل میکند.
مدحجی درباره تاثیر سگهای بلاصاحب بیان کرد نگهداری، غذارسانی و حمله سگهای رهاشده وابسته به کمپهای نفتی به کلونیهای زادآوری فلامینگوی بزرگ، منجر به تخریب ۳۰۰ تا ۴۰۰ آشیانه و از بین رفتن جوجهها و ترک کلونی شده است.
وی درباره آلودگی آب گفت ورود آلایندهها و کاهش کیفیت آب، همراه با کاهش اکسیژن محلول به ویژه پس از آتشسوزیها، خاکریزی و ساختوساز و تخلیه کندههای حفاری و پسابها در گذشته و ساخت دکلها و خطوط برق متعدد، به طور مستقیم بر جمعیت ماهیها و در نتیجه بر دسترسی پرندگان ماهیخوار و مهاجر به منابع غذایی تأثیر منفی میگذارد.
خشکی تالاب به ویژه در بخش عراقی، عامل اصلی آتشسوزیهای گسترده در نیزارهای هورالعظیم است و تنها در یک مورد، ۲۲ هزار هکتار در آتش سوخت. این آتشسوزیها علاوه بر تخریب مستقیم زیستگاههای لانهگزینی و استراحت، منجر به کاهش شدید اکسیژن آب و مرگ ماهیها میشوند و زنجیره غذایی پرندگان آبزی را مختل میکنند. دود ناشی از حریق نیز به عنوان یک عامل تنشزا برای سلامت پرندگان و دیگر جانداران عمل میکند.
کاهش تأمین حقآبه زیستمحیطی و خشکسالیهای پیدرپی از عوامل اصلی افت جمعیت پرندگان مهاجر است. کاهش سطح آب و خشک شدن پهنههای آبی، ظرفیت برد تالاب را برای پذیرش جمعیتهای زمستانگذر کاهش میدهد. در این شرایط، گونههایی که به عمق مشخصی از آب برای تغذیه نیاز دارند، مانند برخی مرغابیان و غواصها، بیش از سایرین آسیب میبینند.
شکار غیرمجاز، گونه مهاجم و راهکارها
جمعیتهای متعددی از گونههای دارای اولویت حفاظتی در تالاب حضور دارند؛ گونههای شاخص شامل اردک مرمری (EN)، سسک نیزار خوزی، پلیکان سفید، اردک بلوطی، باکلان مارگردن و اکراس آفریقایی هستند. پایشها نشان میدهد برخی از این گونهها مانند اردک مرمری در تالاب زادآوری موفق داشتهاند که بر اهمیت حفاظتی هورالعظیم به عنوان یک زیستگاه زادآوری و نه تنها یک ایستگاه مهاجرتی تأکید میکند.
شکار غیرمجاز با استفاده از سازههای ثابت به نام محمیه (دامگاه)، یکی از تهدیدات جدی و فصلی است که عمدتاً همزمان با فصل مهاجرت در پاییز و زمستان تشدید میشود. اقدامات کنترلی شامل گشتهای میدانی، کمین، تخریب محمیهها در مواردی ۸ تا ۲۵ سازه در یک عملیات و ضبط ادوات است.
گونه مهاجم تیلاپیا به دلیل همهچیزخواری و رقابت شدید با گونههای بومی، ساختار جامعه ماهیان تالاب را به هم زده است. این تغییر میتواند از دو جنبه بر پرندگان ماهیخوار تأثیر بگذارد؛ نخست کاهش دسترسی به طعمههای بومی و مناسب از نظر اندازه و ارزش غذایی و دوم تغییر در ترکیب و فراوانی گونههای طعمه.
استفاده از پهپادهای تصویربرداری به عنوان ابزاری نوین و مکمل در سرشماریها، دقت آماربرداری را به ویژه برای گونههای غیرقابل دسترس یا مخفیکار افزایش داده و امکان پایش ۲۸ ایستگاه استانی را در یک دوره فراهم کرده است. علاوه بر پهپاد، پایش ماهوارهای کانونهای حریق با شناسایی بیش از ۳ هزار نقطه حریق و لایروبی آبراههها برای بهبود گردش آب از دیگر اقدامات فنی هستند.
تدوین برنامه جامع توسعه گردشگری پایدار با محوریت پرندهنگری، جایگزینی اقتصادی برای شکار غیرمجاز است. در این باره، برج پرندهنگری ساخته و مجوز یک طرح گردشگری در تالاب هورالعظیم صادر شده است. مشارکت جوامع محلی در پایش و سرشماری، عاملی برای جمعآوری دادههای علمی، افزایش آگاهی و حس مالکیت نسبت به تالاب است.
شرح خدمات طرح جامع مدیریت و احیا برای هورالعظیم تهیه و برای تدوین و اجرا به وزارت نفت ارسال شده است. این طرح با مشارکت دانشگاهها و با هدف نجاتبخشی، احیا، مدیریت و پوشش کل پهنه تالاب و همچنین مدیریت آتشسوزیها و تأمین نیاز آبی تهیه شده است. مدحجی گفت: «توسعه میادین نفت در تالاب، مشروط به دریافت خسارات مطابق آییننامه قانون تالابها، مطالعات ارزشگذاری اقتصادی، اجرای طرح جامع نجاتبخشی و احیا، ارزیابی توان اکولوژیک و تعیین ظرفیت برد، بازنگری مطالعات میدان نفتی سهراب و انجام ارزیابی استراتژیک (SEA) شده است.»
منبع: www.isna.ir

کمپین محک و فیدیبو برای حمایت از کودکان مبتلا به سرطان









