شاهین: اسرائیل با فرسایش مشروعیت و تزلزل اتحاد با آمریکا روبه‌روست

به گزارش روز شنبه ایرنا به نقل از مرکز اطلاع‌رسانی فلسطین، «محمد مصطفی شاهین» نویسنده و تحلیلگر فلسطینی در مقاله‌ای با عنوان «وقتی یک متحد راهبردی به نقطه ضعف وجودی تبدیل می‌شود» تأکید کرد که رژیم صهیونیستی تنها با شکست در یک نبرد نظامی یا کاهش قدرت بازدارندگی روبه‌رو نیست، بلکه با از دست دادن بخشی از محیط سیاسی و بین‌المللی مواجه شده که زمینه تداوم برتری و قدرت این رژیم را در منطقه فراهم کرده بود.

شاهین با اشاره به مقاله «دنیس راس» دیپلمات پیشین آمریکایی و از چهره‌های باسابقه دولت بوش در امور خاورمیانه و «دیوید ماکوفسکی» پژوهشگر ارشد «مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک» و تحلیلگر مسائل خاورمیانه در روزنامه «اسرائیل هیوم» در ۹ اکتبر ۲۰۲۶، نوشت که هشدار این دو چهره درباره پیامدهای کاهش حمایت نظامی و سیاسی آمریکا، بیانگر اهمیت راهبردی روابط واشنگتن و تل‌آویو برای امنیت رژیم صهیونیستی است.

وابستگی اسرائیل به حمایت آمریکا

به نوشته این تحلیلگر فلسطینی، اسرائیل با وجود معرفی خود به‌عنوان قدرتی برتر و مستقل در منطقه، همچنان به حمایت آمریکا در حوزه‌های نظامی، فناوری و دیپلماتیک وابسته است؛ حمایتی که تأمین تسلیحات پیشرفته و پشتیبانی واشنگتن در نهادهای بین‌المللی، از جمله شورای امنیت سازمان ملل، بخشی از آن به شمار می‌رود. وی افزود مساله مهم برای اسرائیل این است که متحد اصلی آن، در شرایطی که انتقادها از این رژیم در جامعه آمریکا به شدت افزایش یافته، تا چه اندازه می‌تواند به حمایت بی‌قیدوشرط از تل‌آویو ادامه دهد. از نگاه نویسنده، تغییر نگرش افکار عمومی آمریکا صرفا به کاهش محبوبیت بنیامین نتانیاهو محدود نیست، بلکه تصویری را که روابط ویژه واشنگتن و تل‌آویو بر آن استوار بوده نیز تحت تأثیر قرار داده است.

شاهین جنگ غزه را عاملی مؤثر در تضعیف روایت سنتی اسرائیل در جوامع غربی دانست که این رژیم را به‌عنوان یک «دموکراسی محاصره‌شده در میان نیروهای متخاصم» معرفی می‌کرد. به نوشته وی، انتشار تصاویر و گزارش‌های مربوط به ویرانی، نسل‌کشی و گرسنگی در غزه، بازتولید این روایت را دشوار کرده و انتقادها را از سیاست‌های رژیم صهیونیستی به بررسی ماهیت رفتار و جایگاه بین‌المللی آن تعمیم داده است.

تغییر نگرش افکار عمومی آمریکا

این تحلیلگر فلسطینی برای نشان دادن تغییر نگرش جامعه آمریکا، به نتایج نظرسنجی‌های مراکز معتبر استناد کرد. بر اساس نظرسنجی مرکز تحقیقات «پیو» در مارس ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴)، ۶۰ درصد آمریکایی‌ها دیدگاه منفی به اسرائیل داشتند؛ رقمی که در سال ۲۰۲۵ معادل ۵۳ درصد و در سال ۲۰۲۲ برابر با ۴۲ درصد بود. همچنین ۵۹ درصد پاسخ‌دهندگان اعلام کردند اعتماد اندکی به نتانیاهو دارند.

بر اساس نظرسنجی مؤسسه «گالوپ» در فوریه ۲۰۲۶ (بهمن ۱۴۰۴) نیز ۴۱ درصد آمریکایی‌ها اعلام کردند با فلسطینی‌ها همدلی بیشتری دارند، در حالی که این رقم برای اسرائیلی‌ها ۳۶ درصد بود. گالوپ یادآور شده است که اختلاف پنج‌ درصدی از نظر آماری معنادار نیست، اما این نتیجه در مقایسه با سال‌های گذشته از تغییر قابل توجه در روند همدلی افکار عمومی آمریکا حکایت دارد.

شاهین تأکید کرد که این آمارها به معنای تصمیم آمریکا برای قطع حمایت از اسرائیل یا فروپاشی قریب‌الوقوع اتحاد دو طرف نیست زیرا روابط بین‌المللی علاوه بر افکار عمومی، تحت تأثیر منافع نظامی، اقتصادی و امنیتی و همچنین سازکارهای نهادی و سیاسی قرار دارد. با این حال، به باور وی، کاهش پشتوانه اجتماعی این اتحاد می‌تواند هزینه حمایت از اسرائیل را برای تصمیم‌گیرندگان آمریکایی افزایش دهد و آن را در برابر فشارهای حزبی و انتخاباتی آسیب‌پذیرتر کند.

نویسنده فلسطینی در ادامه به دیدگاه‌های جان مرشایمر و استفن والت در کتاب «لابی اسرائیل و سیاست خارجی ایالات متحده» اشاره کرد و نوشت که این دو پژوهشگر، حمایت ویژه آمریکا از اسرائیل را علاوه بر ملاحظات راهبردی و سیاسی، مرتبط با نفوذ گروه‌های فشار حامی اسرائیل در ساختار سیاسی واشنگتن می‌دانند. به نوشته شاهین، این دیدگاه بر ضرورت بررسی روابط دو طرف در چارچوب منافع ملی آمریکا تأکید دارد.

وی همچنین به پژوهش سال ۲۰۲۵ الداد شاویت و تئودور ساسون در «مؤسسه مطالعات امنیتی اسرائیل» اشاره کرد که در آن نسبت به افول جایگاه اسرائیل در افکار عمومی آمریکا هشدار داده شده است. بر اساس این پژوهش، کاهش حمایت سنتی در میان دموکرات‌ها و گسترش انتقادها به بخش‌هایی از جامعه جمهوری‌خواه و نسل جوان می‌تواند آزادی عمل سیاسی و نظامی اسرائیل را محدود کند.

مشروعیت، قدرت نرم و پیامدهای راهبردی

این تحلیلگر فلسطینی در بخش دیگری از مقاله خود، با اشاره به نظریه قدرت نرم جوزف نای، نظریه‌پرداز و استاد علوم سیاسی آمریکایی دانشگاه هاروارد، مشروعیت، جذابیت و توانایی اقناع افکار عمومی را از مؤلفه‌های مهم قدرت کشورها دانست و نوشت که برتری نظامی به‌تنهایی نمی‌تواند پذیرش سیاسی و حمایت پایدار بین‌المللی ایجاد کند.

به نوشته شاهین، جنگ غزه از عرصه میدان نظامی فراتر رفته و به موضوعی در حوزه افکار عمومی، روایت‌های سیاسی و ملاحظات اخلاقی تبدیل شده است. گسترش بحث درباره مساله فلسطین در دانشگاه‌ها، پارلمان‌ها، اتحادیه‌ها، جنبش‌های اجتماعی و دادگاه‌های بین‌المللی، از جمله نشانه‌هایی است که وی برای توضیح این تحول مطرح کرده است.

وی همچنین معتقد است که کاهش جایگاه خارجی اسرائیل با شکاف‌های سیاسی و اجتماعی داخلی این رژیم همزمان شده است که در اختلاف‌نظرها درباره آینده سیاسی، جنگ و مسائل امنیتی نمود پیدا کرده‌اند.

با این حال، شاهین تصریح کرد که کاهش حمایت آمریکا یا افت محبوبیت بین‌المللی اسرائیل به معنای فروپاشی قریب‌الوقوع این رژیم نیست. به نوشته وی، پیامد اصلی این روند را باید در افزایش محدودیت‌های راهبردی، دشوارتر شدن تصمیم‌گیری و کاهش توان رژیم صهیونیستی برای جلب حمایت سیاسی و بین‌المللی جست‌وجو کرد.

این نویسنده فلسطینی در پایان با اشاره به تحولات پس از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) نوشت که تداوم قدرت یک رژیم تنها به توان نظامی و کنترل سرزمینی وابسته نیست، بلکه به پایداری اتحادها و برخورداری از مشروعیت سیاسی نیز بستگی دارد. از این منظر، کاهش حمایت افکار عمومی آمریکا و تشدید بحران‌های داخلی می‌تواند به عاملی برای افزایش فشارهای راهبردی بر اسرائیل تبدیل شود؛ هرچند به معنای پایان قریب‌الوقوع حمایت واشنگتن از تل‌آویو نیست.