گزارش وضعیت شیوع روانگردانهای جدید؛ ورود با مسافران پروازی
رییس آزمایشگاه پلیس مبارزه با مواد مخدر اعلام کرد روانگردانهای جدید بهویژه انواع صنعتی آن از طریق مسافران پروازی و مرزهای هوایی وارد کشور میشود و شیوع مصرف آن با شیب ملایمی رو به افزایش است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد جهان در دو سال اخیر از نظر افزایش مصرف مواد اعتیادآور با تهدید جدیتری به نام NPS روبهرو شده است؛ موادی که به روانگردانهای نسل چهارم یا روانگردانهای نوظهور معروف شدهاند. طبق اعلام سازمان ملل، تا سال ۲۰۲۵ تعداد روانگردانهای جدید در جهان به حدود ۱۵۰۰ نوع رسیده است.
روزنامه اعتماد در گزارشی که به گزارش ایسنا منتشر شده، نوشت ساختار ناشناخته، سرعت شبکه قاچاق برای تغییر ماهیت شیمیایی این مواد با هدف دور زدن قوانین جرمانگارانه و نامعلوم بودن تاثیرات این مواد، دست دولتها برای مقابله را بسته است و هیچ کشوری تا امروز نتوانسته برای این گروه جرم و مجازاتی تعیین کند.
روانگردانهای جدید در جهان
از اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی مواد جدیدی در بازار جهانی شناسایی شد که سازمان ملل آن را با نام «روانگردانهای جدید» یا NPS میشناسد. نمک حمام، خاط (قات)، قارچ جادویی و قارچ توهمزا، ادویه، k۲، کاتینونهای مصنوعی، سالویا، کتامین و کانابینوییدهای سنتزی از انواع این گروه هستند.
در گزارش سازمان ملل گفته شده این مواد در فهرست کنوانسیونهای ۱۹۶۱ و ۱۹۷۱ نیستند با اینکه اغلب از نظر تاثیرات روانی و جسمی مانند مواد محرک یا افیونی یا توهمزا هستند. تعداد مواد روانگردان جدید در بازار جهانی در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال ۲۰۲۳ با افزایش ۳۰ درصدی به ۷۵۵ نوع رسیده که نسبت به سال ۲۰۱۰ تقریبا ۵ برابر شده و از این تعداد، ۱۱۸ ماده برای اولینبار شناسایی شدهاند.
در فاصله سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۴ فقط حدود ۵ کشور نمونههایی از این مواد را گزارش دادند، اما این تعداد در سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ به ۸۰ کشور و در سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به ۱۱۱ کشور رسید و در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ بهطور میانگین ۸۶ کشور در هر سال گزارش شناسایی و کشف ارائه کردهاند.
در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ بیشترین موارد شناسایی و توقیف در شرق و جنوبشرقی آسیا، اروپای غربی و مرکزی، غرب و مرکز آفریقا بوده است. میزان کشف مواد با منشأ گیاهی در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ حدود ۶۰ درصد کمتر از سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ بوده و تعداد کشورهای گزارشدهنده این گروه از حدود ۵۴ کشور به ۲۸ کشور کاهش یافته، در حالی که ۷۹ کشور از شناسایی مواد روانگردان مصنوعی گزارش دادند.
طبق گزارش امسال UNODC در ۲۶ کشور جهان، شیوع مصرف روانگردان جدید در جمعیت ۱۵ تا ۶۴ ساله حدود ۰.۳ درصد بوده و در ۱۲ سال اخیر فقط ۹۲ نوع از این مواد تحت نظارت و کنترل بینالمللی قرار گرفته است.
وضعیت ایران و هشدار درباره درمان و شناسایی
معصومه مشهدی؛ مدیرکل مقابله در ستاد مبارزه با مواد مخدر در کارگاه کنگره دانش اعتیاد با اشاره به اینکه مواد روانگردان با تاثیر بر سیستم عصبی و مرکزی مغز باعث تغییر در کارکرد مغزی میشوند، گفت: «همین تغییرات، میتواند سطح و شدت تاثیر این مواد را چند برابر افزایش دهد و متاسفانه، نه در آزمایشگاهها و نه در بیمارستانها و نه مراکز درمان اعتیاد، روش واحدی برای درمان بیماران مصرفکننده روانگردانهای جدید نداریم در حالی که چرخه تولید این مواد بسیار سریع است و هر ماده هم بعد از دو سال از بازار عرضه و تقاضا حذف میشود.»
وی افزود مخاطب این مواد جوانان و دانشآموزان هستند و قیمت بسیار ارزان، دسترسی آسان و اسامی مستعار این مواد، هیجان و کنجکاوی دانشآموزان را برای تجربه مصرف افزایش میدهد. مشهدی همچنین بر ضرورت تقویت آزمایشگاههای سمشناسی پلیس اشاره کرد و گفت: «آیا واقعا میتوان شیوع مصرف روانگردانهای جدید را کنترل کرد؟ اگر منظور از کنترل، سرکوب و بگیر و ببند یا تلاش برای توقف تولید این مواد است، این واقعا غیرممکن است چون ابعاد پدیده اجتماعی اعتیاد، با محدود کردن و قوانین سختگیرانه قابل مدیریت نیست.»
شایعترین نوع مصرفی و شیوه ورود به کشور
محمدرضا کیانسب؛ رییس آزمایشگاه پلیس مبارزه با مواد مخدر با هشدار درباره ساختار ساده اما هوشمندانه این مواد گفت تغییر یک مولکول و گروه عاملی در یک ماده به سادگی میتواند آن را به یک روانگردان جدید تبدیل کند. وی گفت: «شایعترین موادی که از این گروه در کشور ما مصرف میشود، از نوع کانابینوییدهای سنتزی است که از نظر ساختاری و فرمولی، شبیه ماده موثره گیاه شاهدانه (THC) اما با اثرات ۱۰۰ تا ۸۰۰ برابر قویتر از ماده موثره شاهدانه است و در بازار با نام گل، اسپایس یا K۲ عرضه میشود.»
به گفته وی، شیوع مصرف این مواد در کشور بسیار کم اما با شیب ملایمی رو به افزایش است. این مواد ممکن است به شکل تزریقی، تدخینی و استنشاقی مصرف شوند اما بعضی به شکل دمنوش یا حتی در قالب چسبهای پوستی و از طریق جذب مستقیم مصرف میشوند.
کیانسب تاکید داشت که بستهبندیهای این مواد عموما توضیحاتی دارد که ذهن را منحرف میکند و مثلا به اسم شوینده طلا و جواهرات یا شوینده صفحه موبایل به ایران وارد میشود و همچنین بسیاری از این مواد حتی در قالب پکیجهای تجاری و مثلا به اسم محلول شستوشوی سرامیک وارد کشور میشود. وی تصاویری از بستههایی شبیه بسته بذر گیاه و ادویه را به نمایش گذاشت.
یک منبع آگاه در دستگاههای مقابله تایید کرد که غیر از مواردی از گیاهان با خاصیت توهمزایی که در داخل کشور بهصورت محدود کشت غیرقانونی دارند، بسیاری از روانگردانهای جدید از کشورهای دیگر و توسط مسافران وارد میشوند. وی گفت آزمایشگاههای پلیس مبارزه با مواد مخدر تنها آزمایشگاه مرجع برای آنالیز انواع مواد اعتیادآور است که ۳۴ شعبه آزمایشگاهی در استانها دارد اما در جنگ ۴۰روزه، تعداد زیادی از این آزمایشگاهها که در ساختمان پلیس قرار داشتند، هدف حمله قرار گرفتند و دچار آسیب یا تخریب شدند.
منبع: www.isna.ir

سهم سدها و تالابها از بارشهای نامتوازن در کشور






