هوش مصنوعی اوپنایآی به سراغ معمای ۵۰ ساله فیزیک ذرات رفت
ناتانیل کریگ، فیزیکدان نظری و استاد دانشگاه کالیفرنیا در سانتاباربارا، با همراهی مدل هوش مصنوعی GPT-6 Astra راهکاری ریاضی برای یکی از مسائل حلنشده مدل استاندارد فیزیک ذرات پیشنهاد داد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، پژوهشگری از دانشگاه کالیفرنیا با همراهی هوش مصنوعی اوپنایآی، راهکاری ریاضی برای حل معمای ۵۰ ساله مدل استاندارد فیزیک ذرات پیشنهاد داد.
شرکت OpenAI در گزارشی تازه که به گزارش عصر ایران بازتاب یافته، از همکاری مدل هوش مصنوعی GPT-6 Astra با ناتانیل کریگ، فیزیکدان نظری و استاد دانشگاه کالیفرنیا در سانتاباربارا، خبر داد. نتیجه این همکاری، ارائه روشی پیشنهادی برای تعریف ریاضی مدل استاندارد فیزیک ذرات روی شبکهای گسسته از فضا و زمان است؛ روشی که در صورت تأیید، میتواند به حل یکی از مشکلات قدیمی فیزیک نظری کمک کند.
مشکل تعریف دقیق مدل استاندارد
مدل استاندارد یکی از موفقترین نظریههای فیزیک است که ذرات بنیادی و سه نیروی اصلی طبیعت، یعنی نیروی الکترومغناطیسی، نیروی هستهای قوی و نیروی هستهای ضعیف را توصیف میکند. پیشبینیهای این نظریه در آزمایشهای بیشماری تأیید شدهاند، اما هنوز یک مشکل اساسی وجود دارد: فیزیکدانان نمیدانند چگونه کل نظریه را بهشکلی دقیق و بدون تکیه بر تقریبهای رایج ریاضی تعریف کنند.
فیزیکدانان برای محاسبه رفتار ذرات معمولا از روشی به نام «نظریه اختلال» استفاده میکنند. در این روش، ابتدا مسئلهای سادهتر و بدون برهمکنش ذرات حل میشود و سپس اثر برهمکنشها بهصورت اصلاحات کوچک به محاسبات اضافه میشود.
این روش در بسیاری از موارد دقت فوقالعادهای دارد، اما برای پدیدههایی که برهمکنشهای قوی در آنها نقش اصلی را ایفا میکنند، کافی نیست. برای مثال، بخش عمده جرم پروتون از حرکت و برهمکنش کوارکها و گلوئونهای درون آن ناشی میشود؛ پدیدهای که نمیتوان آن را صرفا با اصلاحات کوچک توضیح داد.
یکی از راهکارهای مطالعه چنین مسائلی، تقسیم فضا و زمان به شبکهای از نقاط بسیار کوچک است. این روش که «نظریه میدان شبکهای» نام دارد، امکان انجام محاسبات پیچیده با کامپیوتر را فراهم میکند.
اما مشکل مهمی وجود دارد. نیروی هستهای ضعیف با ذرات چپدست و راستدست رفتار متفاوتی دارد؛ ویژگیای که به آن «کایرالیته» یا دستسانی گفته میشود. هنگام انتقال چنین نظریهای به شبکه، روشهای معمول میتوانند ذرات اضافی و ناخواسته ایجاد کنند و توصیف فیزیکی را تغییر دهند.
پژوهشگران پیشتر راهکارهایی برای جلوگیری از ایجاد این ذرات اضافی پیدا کرده بودند، اما تعیین سازگار یک ویژگی ریاضی دیگر به نام «فاز» برای کل مدل استاندارد همچنان حلنشده باقی مانده بود.
نقش هوش مصنوعی در توسعه اثبات
کریگ میگوید پیش از همکاری با هوش مصنوعی، ایدهای برای حل مسئله داشت، اما نتوانسته بود درستی آن را در تمام حالتهای لازم اثبات کند.
ایده او استفاده از شبکههایی بود که بهتدریج ریزتر میشوند. با مقایسه وضعیت ذرات در شبکههای متوالی میتوان اصلاحات لازم برای تعیین فاز را محاسبه کرد و از مجموع آنها به قاعدهای سازگار رسید.
مدل GPT-6 Astra در تبدیل این ایده به یک ساختار ریاضی نقش داشت. بهگفته کریگ، هوش مصنوعی روش مناسبی برای انتقال میدانهای نیرو به شبکههای ریزتر پیشنهاد کرد، نشان داد که محاسبات به پاسخی مشخص همگرا میشوند و بخش عمده اثبات دقیق ریاضی را توسعه داد.
کریگ همچنین از همکاری سه متخصص نظریه میدان شبکهای به نامهای مارتن گولترمن، آندریاس کرونفلد و ییگال شامیر یاد میکند که با بررسی اثبات و طرح پرسشهای تخصصی به ارزیابی نتیجه کمک کردند.
راهحل پیشنهادی و نیاز به تأیید بیشتر
نتیجه این همکاری، ارائه یک تعریف پیشنهادی غیراختلالی از مدل استاندارد روی شبکهای با فاصله محدود است؛ دستاوردی که هنوز به بررسی و تأیید بیشتر جامعه علمی نیاز دارد.
با وجود اهمیت نتیجه، کریگ تأکید میکند که پژوهش هنوز در مراحل اولیه قرار دارد. روش پیشنهادی فعلا بیشتر یک راهحل نظری است و برای استفاده در شبیهسازیهای واقعی به توسعه بیشتری نیاز دارد.
یکی از پرسشهای باز، بررسی ویژگی ریاضی موسوم به «مثبتبودن بازتابی» است که به ارتباط محاسبات شبکهای با یک نظریه کوانتومی سازگار با حفظ احتمال مربوط میشود. همچنین تعریف کامل نظریه در فضا و زمان پیوسته، مسئلهای جداگانه است که پژوهشهای بیشتری میطلبد.
بنابراین، نمیتوان گفت GPT-6 Astra بهتنهایی مدل استاندارد را اثبات کرده یا تمام مشکلات ریاضی آن را حل کرده است. آنچه فعلا ارائه شده، یک ساختار پیشنهادی همراه با اثباتی است که باید بهصورت مستقل بررسی شود.
این همکاری نمونهای از کاربرد هوش مصنوعی در پژوهشهای بنیادی است؛ جایی که مدل هوش مصنوعی فراتر از خلاصهسازی مقالات یا انجام محاسبات معمول، در توسعه یک استدلال ریاضی پیچیده مشارکت کرده است.
منبع: www.asriran.com

دو کاوشگر آمریکایی با مانور کمکگرانشی راهی مریخ شدند






