یک مترجم: هوش مصنوعی در ترجمه ادبی قابل اعتماد نیست
حمید گودرزی با تأکید بر ضرورت حفظ ظرافتهای متن ادبی در ترجمه گفت هوش مصنوعی ابزار مطمئن و صددرصدی برای ترجمه ادبی نیست و خروجی آن نیاز به راستیآزمایی انسانی دارد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، حمید گودرزی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: «ترجمه ادبی» ترجمهای است که بتواند ظرافتهای متن ادبی را منعکس کند. به گفته او، از آنجا که متن ادبی با متون دیگر فرق دارد و میتواند با ویژگیهای خود احساسات خواننده را برانگیزاند، ترجمه آن باید همان ویژگیها را حفظ کند.
وی ادامه داد هوش مصنوعی میتواند ابزاری برای هر کسی باشد، اما ابزاری مطمئن و صددرصد برای ترجمه ادبی نیست. به گفته گودرزی، هوش مصنوعی با پردازش دادههای موجود در اینترنت پاسخهایی میدهد که ممکن است درست باشند یا غلط و وظیفه ناظر انسانی است که راستیآزمایی کند و برای اطمینان به منابع اصلی رجوع کند یا با استفاده از دانش خود صحت و سقم این پاسخها را تعیین کند.
تجربه ترجمه یک پاراگراف ادبی با هوش مصنوعی
وی افزود برای سنجش ظرفیتهای هوش مصنوعی در ترجمه ادبی، یک پاراگراف از یک متن ادبی را به یک هوش مصنوعی از نوع رایگان داده و پاسخ آن جالب بوده است. به گفته او، از یک سو بخشهایی بهدرستی ترجمه شده بود که میشد با ویرایش و اصلاح ترجمهای پذیرفتنی از آنها ارائه کرد و بخشهایی اشتباه ترجمه شده بود.
گودرزی گفت ویژگی این بخشهای اشتباه این بود که ظاهری فریبنده داشتند و ممکن بود در فارسی درست تصور شوند. به گفته او: «هوش مصنوعی به گونهای سر و تهش را هم آورده بود که منطقی به نظر میآمد اما کافی بود متن اصلی را میدیدید.»
تفاوت ترجمه هوش مصنوعی و انسان
این مترجم با بیان اینکه شاید مهمترین کاربرد و ویژگی مثبت ترجمه هوش مصنوعی در مقایسه با نمونه انسانی، نداشتن ضعفهای مرتبط با شخص مترجم باشد، گفت انسان مترجم ممکن است دچار خطای دید شود یا چشمش خسته شود و کلمهای را با کلمهای دیگر اشتباه بگیرد، اما ماشین این نقص را ندارد.
به گفته او، نکته ظریفتر این است که جملات اگرچه میتوانند درست باشند اما همانطور نیستند که مثلا فارسیزبانها میگویند. گودرزی ادامه داد این وضعیت مانند کسی است که زبان دوم را خوب حرف بزند اما چون زبان مادریاش نیست، سلاست و فصاحت لازم را ندارد.
وی بیان کرد هوش مصنوعی زبان را در محیط و با گذشت سالها نیاموخته است. به گفته او، مثلا ممکن است جملهای را اینطور ترجمه کند: «من شما را درک میکنم.» این جمله غلط نیست، اما شخص فارسیزبان به احتمال زیاد طبق عادت زبانیاش ضمایر را حذف میکند و در چنین شرایطی میگوید: «درکتان میکنم.»
جایگاه هوش مصنوعی در آینده ترجمه
گودرزی گفت: «به نظرم هر چیزی جایگاه خودش را دارد. شاید در آینده هوش مصنوعی در مواردی جای نیروی انسانی را بگیرد، بهخصوص جایی که نیاز به ظرافت کمتر حس شود اما به طور کلی نمیتواند جایگزین مترجم باشد.» او افزود همانطور که فرش ماشینی به اقتضای نیازهای جمعیت و رشد فنآوری جای خودش را باز کرد اما جای فرش دستی را نگرفت.
این مترجم افزود گمان میکند در ایران قوانین خاصی برای مترجمان در استفاده از هوش مصنوعی در پروسه ترجمه وجود نداشته باشد و قاعدتا اگر نظارت و قانونی باشد از سوی ناشر است. به گفته او، یکی از بندهای قراردادهای مترجم و ناشر معمولا این است که مترجم موظف است شخصا اقدام به ترجمه کند و از ترجمه دیگران، خواه انسان و خواه ماشین، استفادهای نداشته باشد.
ضرورت تطبیق خروجی هوش مصنوعی با منابع معتبر
این دانشآموخته زبان و ادبیات فرانسوی با اشاره به اینکه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی لزوما صرفهجویی در زمان و هزینه ترجمه را به دنبال ندارد، خاطرنشان کرد حتی اگر سوالی از این ابزار آنلاین پرسیده شود باید برای اطمینان خاطر حتما پاسخ را در منابع معتبر بررسی و راستیآزمایی کرد و اگر این اتفاق نیفتد، احتمال بروز خطا زیاد خواهد بود.
به گفته او، هوش مصنوعی میتواند در جایگاه دستیار مترجم، حکم مشاور را داشته باشد و اگرچه نظرش پرسیده میشود اما به مترجم و داوری او بستگی دارد که این مشاوره راهگشاست یا گمراهکننده.
گودرزی تصریح کرد نمیتوان به طور قطعی گفت که اگر ترجمه آثار ادبی با هوش مصنوعی انجام شود، استقبال مخاطبان را به همراه دارد و این موضوع به خود مخاطب اثر بستگی دارد. به گفته او، افرادی که عادت دارند متنهای بهتری را مطالعه کنند احتمالا چنین ترجمهای را دوست نداشته باشند و همواره این تردید وجود دارد که متن هوش مصنوعی مطمئن نیست حتی اگر ظاهر آن خلاف این موضوع را نشان دهد.
منبع: www.isna.ir

راز آکوستیکی اتاق موسیقی عالیقاپو و تنگبریهای صفوی





