نوردوز در مسیر کریدور راهبردی؛ پیوند ارس با اقتصاد قفقاز
پایانه مرزی نوردوز و سازمان منطقه آزاد ارس در ماههای اخیر در کانون تحولات اقتصادی و دیپلماتیک قرار گرفتهاند و دولت برای تبدیل نوردوز به مهمترین و پرترددترین مرز تجاری زمینی ایران تا یک سال آینده برنامهریزی کرده است.

گالری تصویری
۷ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، در شرایطی که بازتعریف مناسبات منطقهای و تحکیم همکاری با کشورهای همسایه به یکی از ارکان اصلی سیاست خارجی و دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است، محورهای مرزی و گذرگاههای زمینی نقشی حیاتی در تحقق این راهبرد ایفا میکنند.
در این میان، پایانه مرزی نوردوز و سازمان منطقه آزاد ارس طی ماههای اخیر در کانون تحولات چشمگیر اقتصادی و دیپلماتیک قرار گرفتهاند؛ روندی که با ابتکاراتی همچون پیشنهاد ایجاد منطقه آزاد مشترک با مغری و امضای اسناد رسمی همکاری در جریان نشستهای دوجانبه با ارمنستان آغاز شد. این رشته تحولات اکنون از فاز تعاملات سیاسی فراتر رفته و با تصمیمگیریهای کلان دولت و ارزیابیهای میدانی سازمان برنامه و بودجه، وارد فاز عملیاتی و اجرایی شده است.
پیشنهاد منطقه آزاد مشترک ارس و مغری
نخستین نشانه این روند در ۱۳ شهریورماه نمایان شد؛ زمانی که هادی مقدمزاده، رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس، در ایروان با مارتین سرکسیان، رئیس اتاق بازرگانی ارمنستان، دیدار و پیشنهاد ایجاد منطقه آزاد مشترک ارس و مغری را مطرح کرد.
در این دیدار، تشکیل کارگروه مشترک برای بررسی ظرفیتهای همکاری مورد توجه قرار گرفت. هرچند این پیشنهاد همچنان در مرحله رایزنی و بررسی قرار دارد، اما طرح آن نشان داد که ارس در پی عبور از نقش سنتی خود بهعنوان یک منطقه مرزی و حرکت به سمت ایفای نقش در شبکه همکاریهای اقتصادی ایران با کشورهای قفقاز است.
افتتاح غرفه منطقه آزاد ارس در نمایشگاه «ارمنستان اکسپو ۲۰۲۶» نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ اقدامی که زمینه معرفی ظرفیتهای تولیدی، صادراتی و سرمایهگذاری ارس به فعالان اقتصادی ارمنستان را فراهم کرد.
توافق هشتحوزهای ایران و ارمنستان
در ۱۹ آبان، نوزدهمین اجلاس کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و ارمنستان در ایروان برگزار شد و ۲ کشور سند جامع همکاری در هشت حوزه زیرساخت، انرژی، تجارت، صنعت، معدن، کشاورزی، محیط زیست و همکاری استانهای همجوار امضا کردند.
قرار گرفتن همزمان موضوعات تجاری، زیرساختی و استانی در این سند، اهمیت مرزهای مشترک و بهویژه نوردوز را در روابط ۲ کشور افزایش میدهد. نوردوز تنها محل عبور کامیونها و انجام تشریفات گمرکی نیست؛ این پایانه بخشی از زنجیرهای است که تولید، صادرات، ترانزیت، انرژی و همکاریهای استانی ایران و ارمنستان را به یکدیگر متصل میکند.
بازدید بهرام سرمست، استاندار آذربایجان شرقی، و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس از کارخانه فولاد سرمایهگذار ایرانی در ارمنستان نیز از همین منظر اهمیت داشت. این بازدید، پیوند میان سرمایهگذاریهای انجامشده از سوی فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی و بازار ارمنستان را برجسته کرد.
رایزنی با گرجستان و مسیر دریای سیاه
رایزنیهای اقتصادی ارس در آبانماه به ارمنستان محدود نماند. در ۲۱ آبان، مقدمزاده با لاشا بوستاشویلی، مدیرعامل منطقه آزاد پوتی گرجستان، درباره ترانزیت، لجستیک، صادرات مجدد و انبارداری مشترک گفتوگو کرد.
یک روز بعد نیز هیأت اقتصادی منطقه آزاد ارس در نمایشگاه بینالمللی گرجستان در تفلیس حضور یافت و با فعالان بخش خصوصی این کشور در حوزههایی همچون فناوری اطلاعات، صنعت خودرو، ریلسازی، هوش مصنوعی و کشاورزی مدرن دیدار کرد.
این رایزنیها از آن جهت اهمیت دارد که گرجستان میتواند برای ایران تنها یک بازار صادراتی نباشد، بلکه بخشی از مسیر دسترسی به بازارهای دریای سیاه و شرق اروپا باشد. با این حال، گفتوگوهای انجامشده با ارمنستان و گرجستان هنوز به معنای ایجاد منطقه آزاد مشترک یا راهاندازی انبارداری مشترک نیست.
هدف یکساله برای پرترددترین مرز زمینی
در ادامه این تحولات، روز ۲۵ آبانماه نشستی با حضور سیدحمید پورمحمدی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، بهرام سرمست، استاندار آذربایجان شرقی و مدیران ارشد دستگاههای اجرایی برای بررسی راهکارهای بهبود عملکرد و افزایش ظرفیت پذیرش و جابهجایی کالا در پایانه مرزی نوردوز برگزار شد.
پورمحمدی در این نشست از برنامهریزی برای تبدیل نوردوز به مهمترین و پرترددترین مرز تجاری زمینی ایران تا یک سال آینده خبر داد و گفت: «هر اقدامی برای تبدیل پایانه مرزی نوردوز به مهمترین و پرترددترین مرز تجاری زمینی ایران تا یک سال آینده، نیاز به هماهنگی، همدلی و انعطافپذیری بین دستگاهی دارد.»
رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور همچنین با اشاره به رایزنیهای انجامشده در سفر هیأت ایرانی به ارمنستان اعلام کرد نیازها و درخواستهای طرف ارمنی درباره این پایانه شناسایی و دریافت شده است. در این نشست، گزارش ساماندهی پایانه مرزی نوردوز از سوی سعید جغتایی، رئیس امور حملونقل، عمران شهری و روستایی سازمان برنامه و بودجه کشور، ارائه شد و تصمیمهای لازم به تفکیک دستگاهها اتخاذ شد.
حضور نمایندگان وزارت امور خارجه، وزارت نفت، وزارت راه و شهرسازی، گمرک، مرزبانی و شورای عالی مناطق آزاد در این جلسه، نشان میدهد ارتقای نوردوز به تصمیم یک دستگاه محدود نیست. پورمحمدی در نشست بررسی نوردوز، این پایانه را دارای نقش راهبردی در توسعه مبادلات تجاری و ترانزیتی کشور دانست و بر اهمیت آن برای تسهیل جریان عبور کالا و ارتقای تعاملات اقتصادی با کشورهای همسایه تأکید کرد. به گزارش ایرنا؛ تحولات ماههای اخیر نشان میدهد نوردوز و منطقه آزاد ارس در حال عبور از جایگاه یک گذرگاه مرزی و پهنه اقتصادی محلی به بخشی از معادله گستردهتر تجارت و ترانزیت ایران در قفقاز هستند.
منطقه آزاد ارس در این روند از مزیتی برخوردار است که بسیاری از مناطق اقتصادی کشور فاقد آن هستند: همجواری مستقیم با ارمنستان، دسترسی به مسیرهای ارتباطی قفقاز و برخورداری از ظرفیتهای صنعتی، تجاری و سرمایهگذاری. با این حال، موقعیت جغرافیایی بهتنهایی برای تبدیل ارس به مرکز مبادلات منطقهای کافی نیست. تحقق این هدف به عملکرد نوردوز، سرعت عبور کالا، کیفیت خدمات گمرکی، ظرفیت پارکینگ و جاده، هماهنگی مرزی و ثبات مقررات وابسته است.
برآیند رویدادهای شهریور تا ۲۶ آبان نشان میدهد نوردوز و ارس در حال ورود به مرحلهای تازه از همکاریهای اقتصادی ایران با قفقاز هستند؛ مرحلهای که موفقیت آن به میزان هماهنگی دستگاههای داخلی، همراهی طرفهای خارجی و توان تبدیل دیپلماسی اقتصادی به زیرساخت و تجارت واقعی بستگی دارد. پایانه مرزی نوردوز در شهرستان جلفا، به عنوان تنها گذرگاه زمینی ایران با ارمنستان، از دیرباز شریان اصلی ارتباطی کشور با کشورهای حوزه قفقاز و دروازه ورود به بازارهای اوراسیا محسوب میشود.
منبع: www.irna.ir

ترویج فرهنگ کارآفرینی در چهارمحال و بختیاری












