نقد «سرخ و سیاه»؛ بازسازی هوشمندانه تاریخ و زنان منفعل
آنتونیا شرکا بازنمایی شخصیتهای زن در سریال «سرخ و سیاه» ساخته آیدا پناهنده را نقد کرد و از تأکید بیشازاندازه بر انفعال و مظلومیت آنها سخن گفت.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، سریال «سرخ و سیاه» ساخته آیدا پناهنده با نقد بازنمایی شخصیتهای زن روبهرو شده است. آنتونیا شرکا، منتقد، در گفتوگو با عصر ایران گفت شخصیتهای زن داستان بیشازاندازه مطیع و منفعل تعریف شدهاند و جایگاه دراماتیک آنها صرفا با برانگیختن ترحم ساخته شده است.
زنان مطیع و منفعل
شرکا درباره بازنمایی شخصیتهای زن در «سرخ و سیاه» میگوید: «به نظرم شخصیتهای زن داستان بیشازاندازه مطیع و منفعل تعریف شدهاند. شاید گفته شود اقتضای بستر تاریخی روایت چنین است؛ اما نقد اصلی به میزان تأکید بر این انقیاد است.»
به گفته شرکا: «این رویکرد باعث شده جایگاه دراماتیک شخصیتها نه از طریق کنش معنادار، بلکه صرفاً با برانگیختن ترحم ساخته شود. نمایش عریان مظلومیت نهتنها امتیاز مثبتی نیست، بلکه در تحلیل نهایی عمق پرسوناژها را تقلیل میدهد.»
فانتزی بصری از رنجی معصومانه
شرکا ادامه داد: «در کارنامه پناهنده همواره ردپای زن یا دختر جوانی با نوعی از بازیگوشی دیده میشود؛ از تیتی تا دختر همسایه در سریال در انتهای شب و اکنون فانوس در سرخ و سیاه.»
او افزود: «در مواجهه با این شخصیتها، نگاه همدلانه کارگردان به مظلومیت مفرط، بیش از لایههای روانشناختی، هویتی نمایشی به آنها میدهد. طراحی حرکات، پوشش و لحن گفتار، بیش از آنکه پیوندی ارگانیک با درام داشته باشد، در خدمت ساخت یک فانتزی بصری از رنجی معصومانه است.»
بازتاب واقعیت یا جبر روایی؟
شرکا در پاسخ به این پرسش که آیا شخصیتهای زن «سرخ و سیاه» بازتاب واقعیت اجتماعیاند، با اشاره به تنوع تیپها و تجربههای زنان گفت: «در جامعه امروز، زنان با سن، شغل و موقعیتهای گوناگون زندگی میکنند؛ بنابراین دیدن دختری با رفتارهای نامتعارف یا لوسبازی چندان عجیب نیست. اما در گذشته، دختری پانزدهساله ازدواج میکرد، بچهدار میشد و مسئولیت خانه و زندگی را برعهده میگرفت؛ آدمها زودتر بزرگ میشدند و چنین رفتاری در آن بستر تاریخی غریب به نظر میرسد.»
او در نقد یکسانانگاری موقعیت زنان در «سرخ و سیاه» میگوید: «حتی در دوران قاجار، در فضای اندرونی خانهها، نظام و سلسلهمراتب قدرت وجود داشت. اقتدار یک مادر با جایگاه دختر خانه متفاوت بود و این تفاوت قدرت، از خلال درام قابل درک است. اما در این سریال، اکثر زنان در موقعیتهای مشابهی نظیر زندان، کوچنشینی، بیماری یا آوارگی قرار گرفتهاند.»
به گفته شرکا: «گویی پناهنده میخواهد هم با جبر تاریخی و هم با جبر روایی، ترحم مخاطب را برانگیزد؛ که این رویکرد به نظر من بیش از حد است.»
ارزشهای زیباییشناختی و ضعف درام
شرکا در پاسخ به پرسشی درباره ارزشهای زیباییشناختی «سرخ و سیاه» گفت: «این سریال از نظر بصری، طراحی صحنه و لباس، و قاببندیها نقاشانه، واجد جذابیتهای بسیاری است؛ چنانکه برخی نماها حسی از بازسازی هوشمندانه آن دوران را به مخاطب القا میکند.»
او افزود: «بااینحال، در روند داستان، با توالی حوادث قطاری روبهرو هستیم که فاقد نقاط عطف لازم برای ایجاد کشش دراماتیک است.»
منبع: www.asriran.com

شهر درق خراسان شمالی پایتخت سمنوی ایران شد






