نقد ادعای موسی غنینژاد درباره علی شریعتی و اسلام سیاسی
موسی غنینژاد در گفتوگو با بیژن عبدالکریمی مدعی شد علی شریعتی با سیاسیکردن دین، تشیع را دولتی کرده است؛ ادعایی که با نقد نسبت اسلام و سیاست و سابقه تاریخی آن مواجه شده است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از تابناک، موسی غنینژاد در گفتوگویی با بیژن عبدالکریمی، به نقد اندیشههای علی شریعتی پرداخت و مدعی شد شریعتی با سیاسی کردن دین، تشیع را دولتی و اسلام را به ابزار مبارزه سیاسی تبدیل کرده است.
او حتی با اشاره به ارجاع شریعتی به شخصیتی با نام «شاندل»، به گزارش تابناک از تعبیر «شیادی فکری» استفاده کرد و اندیشه شریعتی را برای جامعه مضر دانست.
وقتی نقد از مرز بررسی علمی عبور میکند و به انکار وجه سیاسی اسلام و برچسبزنی به یکی از اثرگذارترین چهرههای فکری معاصر میرسد، این پرسش مطرح شده که مبنای چنین داوریای چیست؟
انکار نسبت اسلام و سیاست
نخستین اشکال به این ادعا بازمیگردد که گویا اسلام اساسا هیچ نسبتی با سیاست ندارد و شریعتی این نسبت را به دین تحمیل کرده است. در نقد این دیدگاه به آیات ۵۸ و ۵۹ سوره نساء رجوع شده است؛ آیاتی که از بازگرداندن امانتها به صاحبانشان، داوری عادلانه میان مردم و اطاعت از خدا، پیامبر و اولیالامر سخن میگویند.
تأکید شده این آیات صرفا توصیههایی درباره خلوت فردی و مناسک شخصی نیستند و با عدالت اجتماعی، مسئولیت عمومی، داوری و نظم سیاسی جامعه ارتباط مستقیم دارند. این پرسش مطرح شده که اگر اسلام هیچ نسبتی با سیاست ندارد، این همه دستور قرآنی درباره عدالت در داوری، امانت عمومی و اولیالامر را چگونه باید فهمید؟
اسلام سیاسی پیش از شریعتی
اشکال مهمتر، نسبت دادن آغاز اسلام سیاسی به شریعتی دانسته شده است؛ گویی پیش از او هیچ بحثی درباره حکومت، عدالت، قدرت و مسئولیت سیاسی در سنت اسلامی وجود نداشته است.
در این نقد یادآوری شده نسبت دین و حکومت، قرنها پیش از تولد شریعتی در تاریخ اسلام مطرح بوده است؛ از حکومت پیامبر اسلام(ص) در مدینه و سیره حکومتی امام علی(ع) تا مباحث فقهی و سیاسی دوران مشروطه و آثار میرزای نائینی. همچنین عنوان شده نظریه حکومت اسلامی امام خمینی(ره) نیز بر مبانی فقهی و تاریخی مستقلی استوار بود و نمیتوان آن را صرفا محصول اندیشه شریعتی معرفی کرد.
شریعتی البته در شکل دادن به زبان سیاسی و انقلابی نسل خود اثرگذار دانسته شده، اما تأکید شده اثرگذاری یک متفکر با مخترع بودن یک اندیشه تفاوت دارد.
وجه سیاسی اسلام و ابزاریکردن دین
بیژن عبدالکریمی در همان مناظره یادآوری کرد که بخش مهمی از پروژه شریعتی، نقد تشیع صفوی و دین وابسته به قدرت بوده است؛ نکتهای که با اتهام دولتی کردن تشیع نیازمند پاسخ و استدلال جدی دانسته شده است.
در این نقد آمده غنینژاد به جای تفکیک میان «وجه سیاسی اسلام» و «ابزاری کردن دین برای کسب یا حفظ قدرت»، این دو را یکی گرفته است. عنوان شده میتوان به برداشتهای شریعتی از تاریخ، جامعه، مارکسیسم یا حتی برخی تفسیرهای دینی او نقد وارد کرد؛ اما نمیتوان به دلیل سیاسی بودن یک اندیشه، آن را خیانت به اسلام دانست.
همچنین مطرح شده اگر قرار باشد هر بحثی درباره عدالت، حکومت و مسئولیت اجتماعی از دایره دین بیرون گذاشته شود، بخش مهمی از آموزههای قرآنی و تاریخ صدر اسلام نیز باید نادیده گرفته شود. از سوی دیگر، این سوال بیپاسخ دانسته شده که چرا در این جدال، شریعتی به هدف اصلی حمله تبدیل شده است و آیا نقد مستقیم مبانی نظری انقلاب و اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) دشوارتر است و به همین دلیل باید شریعتی را به جای آن نشاند؟
در پایان تأکید شده برچسبهایی مانند «شیاد» جای استدلال را نمیگیرند و پاک کردن صورت مسئله و متهم کردن یک متفکر به جرمی که تعریف روشنی از آن ارائه نشده است، منطقی و درست به نظر نمیرسد.
منبع: tabnak.ir

پزشکیان: علم و مهارت باید در خدمت حل مشکلات مردم باشد






