چرا نشست سهجانبه چین، آمریکا و روسیه «یالتای جدید» نیست؟
رهبران چین، آمریکا و روسیه روز ۱۹ نوامبر در شهر شنژن در حاشیه نشست سالانه اپک برای نخستین بار گفتوگوی رسمی سهجانبه برگزار میکنند؛ نشستی که به باور تحلیلها به تقسیم جهان به حوزههای نفوذ منجر نخواهد شد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از الجزیره، رهبران چین، آمریکا و روسیه روز ۱۹ نوامبر در شهر شنژن و در حاشیه نشست سالانه سازمان همکاری اقتصادی آسیا-پاسفیک (اپک) برای گفتوگوهای رسمی سهجانبه گرد هم میآیند. این سه کشور تاکنون هیچگاه گفتوگوی رسمی سهجانبه برگزار نکردهاند و برخی تحلیلگران این دیدار را «تاریخی» توصیف کردهاند.
در مسکو بسیاری از ناظران این گردهمایی را «یالتای جدید» میدانند؛ کنفرانسی دیگر برای تقسیم جهان به حوزههای نفوذ، مشابه کنفرانسی که در سال ۱۹۴۵ میان بریتانیا، اتحاد جماهیر شوروی و آمریکا برگزار شد. این نگاه بازتابدهنده جهانبینی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه است و چندان شگفتآور نیست که او در جریان گفتوگوی تلفنی ماه اکتبر با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشنهاد برگزاری این نشست سهجانبه را مطرح کرد.
با این حال، «یالتای جدید» بیشتر خیالپردازی به نظر میرسد تا امکانی واقعبینانه. در سال ۱۹۴۵، اتحاد جماهیر شوروی، آمریکا و بریتانیا پس از پیروزی در جنگ جهانی دوم گرد هم آمدند؛ جنگی که در آن علیه دشمنی مشترک جنگیده بودند. امروز اما این سه کشور نهتنها در سوی مخالف مناقشات و اختلافات مختلف قرار دارند، بلکه به نظر میرسد درباره شیوه اداره جهان نیز اختلاف نظر دارند.
برداشتهای متفاوت از جهان چندقطبی
هرچند هر سه قدرت از جهانی چندقطبی و جدید سخن میگویند و رسما زبان هژمونی را رد میکنند، اما به نظر میرسد درک متفاوتی از معنای آن دارند.
مسکو به دنبال تثبیت خود بهعنوان یکی از قطبهای جهان چندقطبی و رهبر منطقهای در اوراسیا است. واشنگتن اما میخواهد جایگاه خود را بهعنوان قدرت برتر حفظ کند، در حالی که پکن همچنان بر دور کردن جنوب جهانی از رهبری آمریکا متمرکز است.
از این رو، آمریکا و چین از نظام دوقطبی حمایت میکنند؛ جهانی که به گفته ترامپ با «G2» شکل میگیرد؛ نظامی که روسیه ممکن است از آن ناخشنود باشد اما ابزاری برای جلوگیری از آن ندارد.
فاصله فناوری و اختلاف بر سر دستورکار
به گزارش الجزیره، این تفاوت در آرزوها در سطح اقتصادی نیز آشکار است. در حالی که روسیه مسیر کهنهگرایی را برگزیده و تقریبا با هر جلوهای از پیشرفت مخالفت میکند، آمریکا و چین در نوآوری فناوری پیشتاز جهان هستند و در حوزههایی مانند تولید نیمهرساناها، ارتباطات سیار، اکتشاف فضایی، رباتیک، زیستفناوری و اخیرا هوش مصنوعی رقابت میکنند. در همه این حوزهها، روسیه نه سالها، بلکه دههها عقب مانده است.
این دیدگاههای متفاوت در اختلاف آشکار بر سر موضوع نشست نیز بازتاب یافته است.
ترامپ گفته است ترجیح میدهد به خلع سلاح هستهای بپردازد؛ موضوعی که در چین محبوب نیست، زیرا چین کوچکترین زرادخانه هستهای را در میان این سه کشور دارد. روسیه نیز چندان مشتاق نیست، زیرا به زرادخانه هستهای خود بهعنوان آخرین عنصر باقیمانده جایگاه قدرت بزرگیاش تکیه دارد.
پوتین اما میخواست نشست بر حلوفصل جنگ اوکراین بدون حضور اوکراینیها و اروپاییها متمرکز شود. با این حال، با توجه به خواستههای حداکثری پوتین، مشخص نیست در نشستی با ترامپ و شی جینپینگ چه چیزی میتواند به دست آید.
همانطور که رایزنیهای اخیر در ابوظبی و مسکو نشان داد، رئیسجمهور روسیه خواهان تغییرات عمیقی در نظم کنونی اروپا است که بهسادگی نمیتوان آن را محقق کرد، زیرا نقض قوانین بینالمللی خواهد بود.
حتی اگر عقبنشینی ناتو برای چین جذاب باشد، اصرار پوتین بر نقض اصل حاکمیت برای پکن بیش از حد خواهد بود. بنابراین، تصور اینکه رئیسجمهور شی داوطلبانه وارد گفتوگوهایی شود که محکوم به بنبست است، دشوار است.
در عوض، شی احتمالا به چیزی بیش از بیانیهای کلی درباره همکاری و تفاهم مشترک تن نخواهد داد.
معنای نشست برای چین و آینده قالب سهجانبه
برای شی، این نشست پیروزی سیاست خارجی دیرانتظار و شایسته و تاییدی بر جایگاه چین در جهان است.
او میزبان رهبران دو کشوری خواهد بود که پکن در بخش عمده قرن گذشته به آنها بهعنوان ابرقدرت نگاه میکرد. از اواخر دهه ۱۹۴۰، چین بهشدت به اتحاد جماهیر شوروی وابسته بود و حتی پس از جدایی مائو-خروشچف، بسیاری از سیاستها و فناوریهای شوروی را تکرار کرد.
سپس با آغاز اصلاحات بازار در اواخر دهه ۱۹۷۰، پکن بهتدریج به ماهرترین شاگرد غرب تحت رهبری آمریکا تبدیل شد و با مهارت به آمریکاییها القا کرد که رشد اقتصادیاش به نفع همگان خواهد بود، در حالی که از طریق پذیرش رسمی قواعد سازمان تجارت جهانی و قوانین مالکیت معنوی، بازارهای جهانی را تصاحب کرد.
از این نظر، بسیار نمادین است که چین در زمانی از رهبران روسیه و آمریکا استقبال میکند که بر تولید و تجارت جهانی تسلط دارد، سریعترین رشد اقتصادی را در میان این سه قدرت دارد و در رقابت جهانی فناوری پیشتاز است.
همچنین تفاوت آشکاری میان شی سنجیده و همتایان آمریکایی و روسی او وجود دارد؛ کسانی که سیاستهای غیرمسئولانهشان کشورهایشان را به جنگهای فاجعهباری کشانده که نمیتوانند در آن پیروز شوند یا از آن خارج شوند.
در نهایت، این نشست ممکن است پایههای قالب سهجانبه جدیدی میان چین، آمریکا و روسیه را بنا نهد. هر رهبر ممکن است دلایل خود را برای حفظ آن داشته باشد: ترامپ میخواهد سیاستهای یکجانبه خود را ادامه دهد و متحدان سنتی را کنار بگذارد؛ پوتین بهشدت میخواهد بخشی از چیزی شبیه دوران گذشته باشد که مسکو ابرقدرت بود؛ و شی ممکن است از این قالب برای نهادینه کردن «G2+1» استفاده کند، با این آگاهی که «+1» یعنی روسیه پس از پایان جنگ اوکراین و کاهش توجه جهان به کرملین کنار گذاشته خواهد شد.
با این حال، از این دیدارها نتیجه ملموس چندانی حاصل نخواهد شد. این نشستها محلی نخواهد بود که مسائل فوری جهان در آن حل شود.
در هر صورت، شی، ترامپ و پوتین ممکن است توان حل آنها را نداشته باشند. آنها به نسل رو به پایان سیاستگذارانی تعلق دارند که نماینده جهانی هستند که نه چندان با ایدئولوژیهای قدرتمند یا آرزوهای رهبری، بلکه با خاطرات، نوستالژی، هراسها و پیشداوریهای قدیمی شکل گرفته است.
در سالهای آینده، ممکن است مانند آنچه پس از «یالتای قدیمی» رخ داد، آنها دیگر در قدرت نباشند و نسلی جدید جای آنها را بگیرد و جهان را به آیندهای بهتر هدایت کند.
منبع: www.aljazeera.com

هشدار یک نظامی آمریکایی درباره عواقب جنگ با ایران






