حکاک قزوینی: میراث نیما را با جلسات شعر نیمایی زنده نگه داریم

به گزارش ایسنا، سید محمد حکاک قزوینی با اشاره به تغییر محتوایی که نیما در ادبیات ایجاد کرد، گفت: «نیما در عرصه ادبیات ایران شعری آورد که از لحاظ محتوا به دردهای مردم، مسائل اجتماعی و طبیعت نگاه ویژه‌ای داشت؛ بروز چنین سبکی در ادبیات ایران بی‌سابقه و نو بود.»

وی درخصوص ادبیات نیمایی اظهار کرد نیما در تاریخ ادب معاصر ایران هم از حیث صورت شعر و هم از حیث محتوای شعر اهمیت دارد و از حیث صورت، ابتکاری نوین در ایجاد قالب شعر به نام قالب آزاد پدید آورد.

نوآوری نیما در صورت و محتوای شعر

استاد گروه فلسفه دانشگاه امام‌خمینی(ره) افزود قبل از نیمایوشیج، قالب شعر «عروضی» بود و مصراع‌ها در هر بیت از نظر اوزان عروضی، تساوی بودند و نیما به حذف این تساوی قدم برداشت. او در توجه به قافیه هم متفاوت‌تر از شاعران پیش از خود عمل کرد.

وی با اشاره به برجسته بودن ویژگی موزون شعر بیان کرد: «بدون وزن کلام شعر نیست؛ هرچند که هم از لحاظ محتوا و از لحاظ صورت و ادبیات عالی باشد.»

حکاک افزود از زمان آغاز شعر فارسی این امکان بود که در کنار شعر عروضی، شعر آزاد هم داشت، ولی کسی پیدا نشده بود این کار را انجام دهد؛ اما نیما این کار را کرد و این ابتکار بزرگی است و نشان داد که شعر آزاد هم شعر است.

وی با اشاره به درنظر گرفتن عواطف شاعرانه تصریح کرد ممکن است شاعر در تجربه شاعرانه‌اش آن احساس مورد نظر را در قالب شعر عروضی پیدا کند، گاهی هم ممکن است این احساس در قالب شعر آزاد پیدا شود. هرچند که جامعه در ابتدا واکنش تندی به نیما نشان داد اما با درنظر گرفتن مهارت او در سرودن شعر این سبک به مرور جای خودش را پیدا کرد.

وزن و موسیقی در شعر سپید

استاد گروه فلسفه دانشگاه امام‌خمینی(ره) افزود شعر سپید هرچند وزن عروضی سنتی و مصرع‌های هم‌اندازه را کنار گذاشته است، اما برای اینکه در تعریف «شعر» بگنجد، باید از یک ریتم و آهنگ درونی برخوردار باشد.

وی با انتقاد از برخی آثار موسوم به شعر سپید که تفاوتی با نثر عادی ندارند، تأکید کرد شعر سپید اصیل، تفاوت خود را با متن معمولی از طریق همین موسیقی و آهنگ درونی حفظ می‌کند.

حکاک با اشاره به پیشینه تحولات شعر فارسی، خاطرنشان کرد اگرچه شعر مشروطیت نیز تحول بزرگی در ادبیات ایجاد کرده بود، اما نوآوری‌های نیما فراتر از آن بود.

وی همچنین زبان ادبی نیما را زبانی نوین و متمایز توصیف کرد و افزود او در کنار رویکرد نوآورانه خود، نمونه‌هایی از شعر با وزن عروضی کلاسیک نیز دارد.

فاصله نسل امروز با ادبیات و راه زنده نگه داشتن میراث نیما

استاد گروه فلسفه دانشگاه امام‌خمینی(ره) درخصوص تأثیر نیما بر نسل جامعه آن زمان گفت نیما نسل آن روز را به ادبیات علاقه‌مند کرد و نسل جوان آن روز متوجه شد که می‌توان شعری در غیر قالب شعر کلاسیک سرود.

وی درخصوص ارتباط نسل جوان با ادبیات که فاصله زیادی با سبک زندگی آن‌ها گرفته، بیان کرد حدود سه دهه است در کشور ما که به طور کلی مخاطبان شعر و ادبیات همچنین شعر نیمایی بسیار کم شده، محافل ادبی بسیار محدود شده و در نشریات بحث از شعر خیلی کم است.

حکاک درخصوص اقداماتی که می‌توان برای زنده نگه داشتن میراث ادبی نیما انجام داد، تشریح کرد ابتدا باید زمینه سیاسی و اجتماعی توجه به شعر نیما را برای مردم آماده کنیم و نهادهای فرهنگی می‌توانند با بیان جالب و تازه برای شعر نیما و تشکیل جلسات ادبی در این خصوص کمک کنند.

وی اعلام کرد در جامعه امروز عده قلیلی هستند که به ادبیات کهن علاقه‌مند شدند و به جلسات شعر حافظ و مثنوی علاقه خود را نشان می‌دهند و از طریق شعر می‌توان مطالب فرهنگی، دینی و اخلاقی را به مردم منتقل کرد.

استاد گروه فلسفه دانشگاه امام‌خمینی(ره) در پایان سخنانش یادآور شد همانطور که جلسات حافظ‌پژوهی و مثنوی‌پژوهی داریم، می‌توان جلساتی با تمرکز بر شعر آزاد و شعر نیمایی برگزار کرد تا شعر او خوانده و معرفی شود تا خدمات او از خاطر ادبی ما پاک نشود.