مهدی عطریان: اصفهان شایسته عنوان پایتخت خوشنویسی است
استاد مهدی عطریان، خوشنویس پیشکسوت اصفهانی، در گفتوگو از جایگاه تاریخی اصفهان در خوشنویسی، ضرورت معرفی جهانی خط شکسته و نقش آموزش نسل جوان در تداوم این هنر سخن گفت.

گالری تصویری
۷ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، استاد مهدی عطریان، خوشنویس پیشکسوت اصفهانی که عمرش را با ظرافت حروف و رقص قلم بر کاغذ گذرانده است، زیر سایه پدری استاد در هنر قلمکار پرورش یافت و در مکتب استاد حبیبالله فضائلی مشق عشق آموخت.
به گزارش ایسنا، این هنرمند که در حوزه ادبیات فارسی و هنر فعالیت داشته و موفق به دریافت نشان درجه یک هنری از سازمان مربوط به هنرمندان پیشکسوت ایران شده، عضویت سازمان هنرمندان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در کارنامه دارد. او سالهایی از دوران حرفهای خود را به معلمی در مقاطع مختلف آموزشوپرورش اختصاص داده و بیش از چهار دهه در زمینه آموزش خوشنویسی فعالیت کرده است. مسئولیت حدود ۱۰ ساله انجمن خوشنویسان اصفهان و نزدیک به ۱۰ سال عضویت در شورایعالی سیاستگذاری انجمن خوشنویسان ایران، در کنار فعالیتهای آموزشی، تحقیقاتی و پژوهشی، از دیگر سوابق اوست.
عطریان میگوید: «از زمانی که خودم را شناختم، به ظرافتها و نکات دقیق و زیبا علاقه داشتم. از آنجا که در خانوادهای مذهبی و هنری متولد شدم، از همان ابتدا با هنر آشنایی پیدا کردم. از کودکی با ظرافتهایی آشنا شدم که در کوی و برزن اصفهان وجود داشت. هر خشت و هر گوشه این شهر، گواهی بر سلیقه، هنر و لطافتهایی است که در سراسر آن دیده میشود.»
او درباره حضور در مسابقات «ارسیکای» استانبول که هر دو سال یکبار برگزار میشود، گفت در دورههای مختلف در رشتههای گوناگون خط نستعلیق، از جمله خط ریز یا کتابت و چلیپا، حضور داشته و در رشته شکسته نیز آثارش را ارائه کرده است. به گفته او، در این مسابقات نمایندگی ایران را برعهده داشته و موفق به کسب چندین رتبه شده است. وی پس از بازنشستگی نیز به فعالیت خصوصی ادامه میدهد و نمایشگاههایی برگزار کرده که بیشتر آنها در خارج از کشور بوده و فرصتی برای معرفی خوشنویسی ایران فراهم کرده است.
شکستهنستعلیق؛ خطی برخاسته از اصفهان
این هنرمند با تأکید بر ضرورت معرفی خط شکسته در عرصه جهانی توضیح داد خط شکسته در اصفهان و در دوره صفویه شکل گرفت، اما در مسابقات بینالمللی آن را به رسمیت نمیشناختند و او با حضور و ارائه آثار تلاش کرده این خط در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شود. به گفته او، خط شکسته در قرن دهم هجری در اصفهان متولد شد و در کاخهای دوره صفویه و شهر اصفهان تداوم پیدا کرد و به دست استادان بزرگی مانند محمدرضا اصفهانی و دیگر هنرمندان ادامه یافت و سرانجام به دست درویش عبدالمجید طالقانی به اوج رسید.
عطریان گفت درویش طالقانی در نوجوانی به اصفهان آمد و در این شهر زندگی کرد، تنها ۳۵ سال عمر کرد و بر اثر تب نوبه درگذشت و مزارش در تکیه میر در تخت فولاد اصفهان است. او افزود خط شکسته که منسوب به اصفهان است، پس از نستعلیق که بیشتر بهعنوان خط ملی شناخته میشود، اهمیت فراوانی دارد و باید برای معرفی این خط در سطح جهانی تلاش کرد و زمینه ثبت آن را فراهم آورد.
وی درباره شکلگیری خط شکسته توضیح داد این خط با استفاده از تعلیق و نستعلیق به وجود آمد و شکلگیری آن به ضرورتهای زمان خود ارتباط داشت؛ در آن دوره احکام پادشاهان، نامهها و مطالب گوناگونی وجود داشت که باید نوشته میشد و این کار به تندنویسی نیاز داشت و خوشنویسان ایرانی شیوهای را پرورش دادند که متناسب با نیاز زمان و ذائقه هنری آنان بود.
اصفهان شایسته عنوان پایتخت خوشنویسی است
عطریان با اشاره به پیشینه تاریخی اصفهان اظهار کرد این شهر سه دوره حکومتی مهم آل بویه، سلجوقیان و صفویه را پشت سر گذاشته است؛ دورههایی که هرکدام با تمدن و شکوه خاصی همراه بودند و کمتر شهری در ایران چنین پیشینهای دارد. او همچنین به توجه جهانگردان و پژوهشگرانی مانند ناصرخسرو و شاردن به اصفهان در دوره صفویه اشاره کرد و گفت برخی برای تحقیق و برخی با مأموریتهای دیگر میآمدند، اما به سکونت در این شهر علاقهمند میشدند.
او با اشاره به ویژگیهای جغرافیایی اصفهان گفت این شهر از تنوع فصلی و آبوهوایی برخوردار بوده و موقعیت مرکزی آن در ایران اهمیت داشته و شاید یکی از انگیزههای صفویان برای انتخاب اصفهان بهعنوان پایتخت، برخورداری آن از امنیت بیشتر در برابر برخی قدرتهای پیرامونی، از جمله عثمانیها، بوده باشد. وی حضور ارامنه در اصفهان، آبوخاک هنرپرور و عالمپرور آن، حضور شخصیتهایی مانند شیخ بهایی و نقش زایندهرود را از عوامل مناسبشدن اصفهان برای پرورش هنر و هنرمندان دانست.
وی تصریح کرد اگر بخواهیم پایتخت خوشنویسی را بر اساس حضور و پرورش استادان بزرگ، استقرار آنان و شکلگیری جریانهای هنری تعریف کنیم، به اعتقاد او هیچ شهری بهپای اصفهان نمیرسد.
این خوشنویس با اشاره به جایگاه میرعماد گفت او از سرآمدان خط نستعلیق به شمار میرود و در دوره صفویه و زمان شاهعباس سالهایی را در اصفهان زندگی کرد و بخش عمدهای از فعالیت هنریاش در این شهر شکل گرفت و به ثمر رسید. به گفته او، میرعماد ابتدا به تبریز رفت و نزد استادی آموزش دید، سپس به قسطنطنیه، استانبول امروزی، سفر کرد و مدتی در دربار آنجا آموزش داد، پس از آن به هرات رفت، سپس به قزوین بازگشت و حدود یک سال در آنجا اقامت داشت، اما بار دیگر به اصفهان آمد و سالهای زیادی را در این شهر گذراند.
عطریان درباره درویش عبدالمجید طالقانی نیز گفت او در نوجوانی به اصفهان مهاجرت کرد و در کنار شاعری به خوشنویسی مشغول بود و خط شکسته را به اوج رساند؛ بهگونهای که پس از حدود ۲۵۰ سال، همچنان رسیدن به پایه هنری او کار آسانی نیست. او در شعری که درباره این استاد سروده، گفته است: «طالقان گرچه بود زادگه عبدالمجید/داغ او را به جگر ملک سپاهان دارد»
وی همچنین از علیرضا عباسی از بزرگترین خوشنویسان دوره صفویه نام برد که کتیبه سردر مسجد امام و سردر مسجد شیخ لطفالله را کار کرد و در خط ثلث و نستعلیق مهارت داشت، و از خاندان امامی در زمینه خط نسخ و نامهایی مانند زینالعابدین و سلطانالکتاب و دیگر نسخنویسان یاد کرد. او افزود امروز نیز اصفهان هنرمندان خوبی دارد که بسیاری در انجمن خوشنویسان پرورش یافتهاند و از پیشکسوتان این عرصه میتوان از استاد حبیبالله فضائلی و استاد معینالکتاب نام برد.
خوشنویسی؛ پیوند هویت ایرانی و فرهنگ اسلامی
این هنرمند توضیح داد برای اینکه ادبیات درست خوانده شود، ابتدا باید آن را درست نوشت و خوشنویسان ابتدا به صحت نوشتار توجه کردند، سپس خط را اصلاح کردند و به آن زیبایی بخشیدند و به این ترتیب خوشنویسی کمک کرد ادبیات فارسی جلوهای دلپذیر پیدا کند و به نسلهای بعد منتقل شود. او درباره جایگاه شعر سعدی گفت عبارت «بنیآدم اعضای یکدیگرند» از سعدی در سردر سازمان ملل متحد نوشته شده و خوشنویسی میتواند چنین مفاهیمی را به شیوهای زیبا ارائه کند.
عطریان با تأکید بر ظرفیت خوشنویسی برای ارتباط با جوانان گفت اگر زبان و خط با هنر همراه شود، میتوان تأثیر بیشتری بر جوانان گذاشت؛ زیرا آنان زیبایی را بهخوبی درک میکنند. به اعتقاد او، خط ایرانی فقط برای انتقال مفهوم به کار نمیرود، بلکه از دیرباز زینت ساختمانها بوده و در کتیبههای مسجد امام، مسجد شیخ لطفالله و دیگر بناهای تاریخی جایگاه ویژهای دارد.
وی با اشاره به تجربه برگزاری نمایشگاه در فرانسه گفت برخی بازدیدکنندگان میخواستند نامشان را با خط ایرانی بنویسد و وقتی نتیجه را میدیدند، دوست داشتند آن را در اتاق یا محل زندگی خود قرار دهند و این نشان میدهد زیبایی خط میتواند حتی بدون آشنایی با زبان و محتوا با مخاطب ارتباط برقرار کند. او همچنین به روایت یکی از خوشنویسان قزوینی اشاره کرد که گردشگری خارجی پس از دیدن اثری بزرگ از خوشنویسی گفته است: «وقتی به این اثر نگاه میکنم، احساس میکنم روح من را متعالی میکند و بالا میبرد؛ مرا از این وابستگیهای خاکی نجات میدهد و نوعی عرفان در این فضا به وجود میآورد.»
این خوشنویس با اشاره به نقش ایرانیان در شکلگیری خطوط اسلامی گفت پس از اسلامآوردن ایرانیان، فرهنگ ایرانی و اسلامی درهمتنیده شد و ایرانیان خط کوفی را دریافت کرده و تغییراتی در آن دادند و این مسیر در نهایت به ابنمقله شیرازی رسید که خطوط ششگانه را توسعه داد. به گفته او، پس از آن خط تعلیق و سپس خط نستعلیق در حدود قرن هشتم هجری به دست میرعلی تبریزی شکل گرفت و نستعلیق به خط ملی تبدیل شد و پس از نستعلیق، خط شکسته در حدود قرن دهم هجری در اصفهان متولد شد و به دست استادانی مانند درویش عبدالمجید طالقانی، سید علیاکبر گلستانه و میرزا غلامرضا اصفهانی ادامه یافت.
عطریان با تأکید بر پیوند خوشنویسی و قرآن گفت ایرانیان با علاقه به اسلام، قرآن و خاندان پیامبر(ص) به کتابت قرآن توجه ویژه نشان دادند و در قرآن به قلم سوگند یاد شده و قرآنهایی نیز به خط امام علی(ع) و امام حسن(ع) منسوب است. او افزود آبشخور بخش مهمی از ادبیات فارسی، قرآن است و حافظ میگوید: «هرچه دارم همه از دولت قرآن دارم».
منبع: www.isna.ir

پخش «شکارچی ترول» از شبکه نمایش و «دکتر سلام» از آموزش












