مشکلات مسکن ملی در تبریز؛ از کندی پروژه‌ها تا انتظار متقاضیان

به گزارش تابناک، در سال‌های اخیر طرح‌هایی برای خانه‌دار کردن اقشار مختلف جامعه اجرا شده است که «طرح اقدام ملی مسکن» یکی از آن‌هاست؛ طرحی که قرار بود با تکمیل پروژه‌های ناتمام مسکن مهر، گامی در جهت جبران عقب‌ماندگی بخش مسکن باشد.

وضعیت پروژه‌های مسکن ملی در تبریز با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است. در حالی که بسیاری از متقاضیان منتظر تکمیل واحدهای خود هستند، پروژه‌هایی مثل باغمیشه به دلیل مشکلات مالی و عملکرد ضعیف پیمانکاران، با توقف یا کندی شدید مواجه شده‌اند. بخش بزرگی از این تأخیرها به عدم پرداخت به‌موقع تسهیلات بانکی و عدم تعهد پیمانکاران برمی‌گردد؛ موضوعی که باعث شده نهادهای اجرایی اکنون با رویکردی سخت‌گیرانه‌تر، به دنبال تغییر پیمانکاران یا بازنگری در قراردادها باشند.

در کلان‌شهر تبریز سه پروژه «باغمیشه»، «طالقانی» و «اندیشه» در قالب نهضت ملی مسکن در حال اجراست. پرسش اصلی این است که این پروژه‌ها با چه سرعت و کیفیتی پیش می‌روند و چه زمانی به بهره‌برداری می‌رسند؛ زیرا تنها با تکمیل واقعی و تحویل به‌موقع واحدها، می‌توان ادعا کرد که گامی بلند در پاسخگویی به نیاز مسکن شهروندان تبریزی برداشته شده است.

نقش شبکه بانکی و مشکلات اصلی نهضت ملی مسکن

«علیرضا نوین» عضو کمیسیون عمران و نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی گفت: «بر اساس اصل ۳۱ قانون اساسی، برای هر شهروند ایرانی که تشکیل خانواده می‌دهد، حق برخورداری از مسکن مناسب پیش‌بینی شده است.» به گفته وی با وجود اقدامات انجام‌شده طی ۴۷ سال گذشته، هم‌اکنون حدود هفت میلیون خانوار در سراسر کشور در منازل استیجاری سکونت دارند.

وی افزود طرح مسکن مهر مشکلات قریب به چهار یا پنج میلیون نفر را به‌ظاهر حل کرد، اما مسائل این حوزه همچنان پابرجا است. به گفته او در ادوار مختلف مجلس قوانین متعددی تدوین و سیاست‌های کلی بالادستی ابلاغ شده و موضوعاتی مانند مدیریت زمین، بافت فرسوده، گروه‌های کم‌درآمد و بهزیستی و برنامه جامع مسکن پیگیری شده است.

نوین با بیان اینکه مسکن از دهه ۹۰ به بعد به پرنوسان‌ترین و اثرگذارترین حوزه اقتصاد و کانون توجه سیاست‌گذاران تبدیل شد، گفت در تبریز از دهه ۹۰ به بعد به‌طور ناگهانی شاهد جهش قیمت ساخت بودیم. وی عنوان کرد طبق برنامه‌ریزی‌ها مقرر شده بود سالانه یک میلیون واحد مسکونی برای خانه‌دار شدن اقشار فاقد مسکن ساخته شود که قرار بود از سال ۱۴۰۰ آغاز شود، اما تاکنون محقق نشده است. وی گفت: «ما به‌دنبال جرم‌شناسی نیستیم، اما شبکه بانکی بالاترین سهم تقصیر را دارد.»

به گفته وی پروژه‌های نهضت ملی مسکن در تبریز در مجموع به حدود ۳۰ هزار واحد هم نمی‌رسد که شامل بافت فرسوده، بازسازی، ساخت‌وساز شخصی و خانه‌های سازمانی نیروهای مسلح و کارگری است. در ۹۰ درصد پروژه‌های مسکن ملی تبریز، وام اولیه ۵۵۰ میلیون تومانی به ۸۵۰ میلیون تومان افزایش یافته، اما فاصله زمانی میان آماده‌سازی و تحویل واحدها بسیار طولانی است. همچنین ۱۰ درصد قراردادها ۶۵۰ میلیون تومانی و ۹۰ درصد آن‌ها ۵۵۰ میلیون تومانی است.

وی ادامه داد میانگین پیشرفت فیزیکی مجموع این ۳۰ هزار واحد بین ۴۵ تا ۵۰ درصد است و تاکنون دو هزار و ۵۰۰ واحد تحویل داده شده و پیش‌بینی می‌شود تا دهه فجر سال جاری نیز یک هزار و ۵۰۰ واحد دیگر آماده و تحویل شود. به گفته او نوسانات قیمت مصالح، عدم تأمین مبلغ وام از سوی بانک‌ها و تاخیر در پرداخت به‌موقع سهم آورده از سوی برخی متقاضیان، از مهم‌ترین مشکلات این نهضت به‌شمار می‌رود.

نوین افزود مقرر شده است بر اساس ماده ۵۰ برنامه هفتم پیشرفت، دولت به‌جای نقش‌آفرینی به عنوان سازنده، صرفاً مسئولیت تأمین زمین را برعهده داشته باشد و دو دهم از مساحت کل کشور، معادل حدود ۳۳۰ هزار هکتار، به محدوده شهرها افزوده شود. همچنین طرح اجاره به شرط تملیک یا مسکن استیجاری با حدود ۱۰۰ هزار واحد مسکونی در سراسر کشور کلید خورده است تا به مدت پنج سال در اختیار تعدادی از جوانان و مزدوجین جدید قرار گیرد که البته مراحل پایش و ثبت‌نام آن هنوز آغاز نشده است. وی همچنین به افزایش نرخ اجاره‌بها به بیش از ۲۵ درصد در برخی کلان‌شهرها و پدیده احتکار و خالی نگه داشتن واحدها از سوی بانک‌ها و شرکت‌ها اشاره کرد.

وضعیت سه پروژه باغمیشه، طالقانی و اندیشه در تبریز

«بابک نجفیان» مدیرکل راه و شهرسازی استان آذربایجان‌شرقی گفت پروژه ۶۰۶ واحدی باغمیشه شامل ۱۲ بلوک ۴۸ واحدی و یک بلوک ۳۰ واحدی است که در حال تکمیل است. به گفته وی حل شدن مشکل بانکی پیمانکار و تعیین تکلیف شدن موضوع تسهیلات، عواملی هستند که به تکمیل پروژه سرعت می‌بخشند.

وی افزود پروژه ۲۰۸ واحدی طالقانی تبریز شامل دو بلوک ۱۰۰ و ۱۰۸ واحدی بوده و با برخورداری از حدود ۷۵ درصد پیشرفت و انجام تخصیص واحدها، عملیات نماکاری و نازک‌کاری داخلی واحدها به منظور تحویل سریع به متقاضیان در حال انجام است.

مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجان شرقی درباره پروژه ۹۳۲ واحدی اندیشه تبریز عنوان کرد این پروژه شامل بلوک‌های ۸۰، ۱۲۰، ۱۳۹، ۱۴۰، ۱۶۸، ۱۲۰ و ۱۶۵ واحدی بوده و زیرساخت‌های اصلی پروژه تا ورودی مجتمع اجرا شده و اجرای محوطه‌سازی نیز در دستور کار قرار دارد. به گفته وی هماهنگی‌های لازم به منظور بهره‌مندی متقاضیان تحت پوشش نهادهای حمایتی از این پروژه در حال انجام است.

آمار واحدهای روستایی و نظارت بر پروژه‌ها

«حجت‌اله سروری» مدیرکل بنیاد مسکن استان آذربایجان‌شرقی گفت هفت هزار و ۶۸۶ واحد پروژه برای طرح نهضت ملی مسکن در قالب واحد روستایی در شهرهای زیر ۲۵ هزار نفر جمعیت آغاز شده بود که تمامی متقاضیان به پروژه‌ها تخصیص داده شدند و برای دریافت تسهیلات به بانک‌ها معرفی شده‌اند.

وی افزود عملیات ساخت شش هزار و ۶۳۵ واحد آغاز شده و شش هزار و ۱۹۹ واحد اسکلت و سقف‌شان به پایان رسیده است. از تعداد کل پروژه‌های آغاز شده، پنج هزار و ۳۹۱ واحد در مرحله نازک‌کاری بوده و کارهای پایانی چهار هزار و ۷۴۷ واحد انجام شده است. در مجموع ساخت واحدهای روستایی در شهرهای زیر ۲۵ هزار نفر جمعیت که از خط اعتباری نهضت ملی مسکن استفاده می‌کنند، پیشرفت ۶۴ و یک‌دهم درصدی داشته است.

«علیرضا معتمدنیا» رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان آذربایجان‌شرقی گفت سازمان نظام مهندسی ساختمان استان نهایت همکاری را در خصوص انجام پروژه‌های نهضت ملی مسکن از طریق ارائه تخفیف ۵۰ درصدی در تعرفه طراحی، نظارت و اجرا انجام داده است. وی عنوان کرد نظارت مستمر از سوی ناظرانی که از طریق سیستم ارجاع انتخاب شده بودند، در تمامی پروژه‌های نهضت ملی مسکن انجام شده است.

با توجه به اهمیت طرح نهضت ملی مسکن تبریز، انتظار می‌رود رفع مسائل این طرح به‌عنوان یکی از طرح‌های حمایت‌شده از سوی دولت همواره مورد تأکید متولیان امر قرار گیرد، زیرا علاوه‌بر شتاب‌بخشی به خانه‌دار شدن اقشار کم‌برخوردار، نقش مؤثری در ایجاد اشتغال پایدار خواهد داشت.