جزئیات محدودیت بنزینی مسافران و سقف ۱۸۰ لیتری ذخیره

به گزارش تبریز فوری به نقل از دنیای اقتصاد، توصیه دولت به ذخیره بنزین برای سفر، در ظاهر راهکاری برای مدیریت هزینه سوخت است؛ اما ساختار جدید سهمیه‌بندی نشان می‌دهد امکان انباشت بنزین ارزان تنها به ۱۸۰ لیتر محدود شده است. این ظرفیت برای سفر به برخی شهرها کفایت می‌کند، اما برای مقاصد دورتر، رانندگان را ناگزیر به استفاده از سهمیه‌های گران‌تر می‌کند.

به گزارش دنیای اقتصاد، حمید ملازاده نوشته است محدود شدن کارت‌های آزاد جایگاه‌ها، برنامه‌ریزی پیش از سفر و داشتن کارت سوخت شخصی را از یک توصیه به یک ضرورت تبدیل کرده است. اسماعیل سقاب‌اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت انرژی، با اشاره به مشکلات موجود در تامین سوخت، از مردم خواسته برای سفرهای خود از قبل بنزین ذخیره کنند و مانند گذشته به کارت‌های سوخت جایگاه‌ها متکی نباشند؛ چون دولت به سرعت در حال جمع‌آوری این کارت‌ها است.

سهمیه‌های ماهانه و امکان ذخیره

بر اساس سازوکار اعلام‌شده، هر خودروی سواری شخصی مشمول طرح در هر ماه سه سهمیه جداگانه دریافت می‌کند: ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۱۰ هزار تومان. تفاوت اصلی این سه سهمیه در امکان انتقال آنها به ماه بعد است. سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان تا سه ماه قابل ذخیره است و سقف انباشت آن ۱۸۰ لیتر خواهد بود؛ اما دو سهمیه دیگر، هر کدام ۵۰ لیتر، ماهانه شارژ می‌شوند و در صورت مصرف‌نشدن، به ماه بعد انتقال پیدا نمی‌کنند.

به این ترتیب راننده نمی‌تواند تمام سهمیه ماهانه خود را برای سفرهای آینده کنار بگذارد. تنها سهمیه ارزان‌تر قابلیت انباشت دارد و آن هم به شرطی که فرد بتواند از مصرف آن در زندگی روزمره صرف‌نظر کند. سهمیه‌های ۳ هزار و ۱۰ هزار تومانی به‌دلیل ماهانه بودن و نداشتن قابلیت انتقال، نمی‌توانند نقش ذخیره بلندمدت برای سفر را ایفا کنند.

بنزین ذخیره‌شده تا کدام شهر می‌رسد؟

با فرض مصرف متوسط ۱۰ لیتر بنزین در هر ۱۰۰ کیلومتر، هر ۱۰۰ کیلومتر مسیر یک‌طرفه، برای یک سفر رفت‌وبرگشت حدود ۲۰ لیتر بنزین نیاز دارد. بر این اساس، سهمیه ۶۰ لیتری قابل ذخیره ماهانه می‌تواند برای سفرهای کوتاه و میان‌برد بخش قابل‌توجهی از هزینه سوخت را پوشش دهد.

برای نمونه، سفر رفت‌وبرگشت از تهران به قم حدود ۲۹ لیتر و به ساری نزدیک به ۵۰ لیتر بنزین نیاز دارد؛ یعنی سهمیه قابل ذخیره یک ماه، در صورت مصرف‌نشدن، برای چنین سفرهایی کافی است. اما رفت‌وبرگشت به رشت حدود ۶۶ لیتر، به اصفهان ۹۰ لیتر و به کرمانشاه ۱۰۰ لیتر بنزین می‌خواهد. رفت‌وبرگشت به یزد و تبریز هرکدام حدود ۱۲۵ لیتر و سفر به اهواز حدود ۱۶۴ لیتر بنزین نیاز دارد. سفر به مشهد تقریبا تمام سقف ۱۸۰ لیتری ذخیره را مصرف می‌کند و برای شیراز و بندرعباس حتی حداکثر سهمیه قابل ذخیره کافی نیست.

این ارقام یک محاسبه تقریبی هستند. نوع خودرو، وضعیت فنی موتور، سرعت، ترافیک، تعداد سرنشینان، بار و شرایط جاده می‌تواند مصرف واقعی را بالا یا پایین ببرد. همچنین مسافت‌ها برآوردی از مسیرهای جاده‌ای بوده و با انتخاب مسیر تغییر می‌کنند.

محدودیت کارت‌های آزاد جایگاه

ذخیره سوخت تنها بخش تغییرات جدید نیست. از ابتدای آبان ۱۴۰۵، مرحله نخست محدودیت استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه در ۱۱ استان آغاز شده است: هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان و بلوچستان. در این استان‌ها، اولویت سوخت‌گیری با کارت شخصی رانندگان بوده و دسترسی به کارت‌های اضطراری جایگاه به شدت محدود شده است.

این محدودیت به معنای حذف کامل کارت‌های آزاد نیست. کارت‌های اضطراری در برخی جایگاه‌های منتخب و شرایط ضروری، به‌ویژه در مسیرهای پرتردد بین‌شهری، همچنان در دسترس خواهند بود. با این حال، اتکای رانندگان به کارت جایگاه برای تامین سوخت دیگر نمی‌تواند مانند گذشته مبنای برنامه‌ریزی باشد. رانندگانی که کارت سوخت خود را گم کرده‌ یا با خرابی آن مواجهند، باید پیش از سفر برای دریافت کارت المثنی یا رفع مشکل اقدام کنند.

هدف اعلام‌شده از محدودیت کارت‌های آزاد، مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق سوخت است. اختلاف قیمت بنزین در داخل ایران با کشورهای همسایه، انگیزه اقتصادی قاچاق را افزایش می‌دهد. از منظر سیاستگذار، اتصال سوخت‌گیری به کارت شخصی امکان ثبت دقیق‌تر میزان مصرف هر خودرو را فراهم می‌کند و می‌تواند شناسایی الگوهای غیرعادی مصرف و سوءاستفاده از سهمیه‌ها را آسان‌تر سازد.

ذخیره برای چه کسانی ممکن است؟

امکان ذخیره ۱۸۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان تنها در صورتی شکل می‌گیرد که راننده طی سه ماه، سهمیه ۶۰ لیتری خود را مصرف نکند. فردی که هر ماه تمام یا بخش عمده سهمیه ارزان خود را برای رفت‌وآمدهای روزانه مصرف می‌کند، نمی‌تواند صرفا با گذشت زمان به ذخیره ۱۸۰ لیتری دست پیدا کند.

برای خانواری که از خودرو کمتر استفاده می‌کند یا امکان جایگزینی بخشی از سفرهای روزانه با حمل‌ونقل عمومی را دارد، کنار گذاشتن سهمیه ارزان ممکن است امکان‌پذیر باشد. در مقابل، راننده‌ای که به‌دلیل محل کار، فاصله محل سکونت یا نبود گزینه‌های مناسب حمل‌ونقل عمومی ناچار به استفاده روزانه از خودرو است، ممکن است نتواند حتی بخشی از سهمیه ۶۰ لیتری را ذخیره کند.

توصیه به ذخیره بنزین برای سفر یک پیش‌فرض پنهان دارد: اینکه خانوار اساسا بتواند کمتر از سهمیه ماهانه خود مصرف کند. برای کسی که تمام سهمیه خود را صرف رفت‌وآمد روزانه می‌کند، این توصیه عملا بی‌معناست. او نه‌تنها چیزی برای ذخیره ندارد، بلکه برای سفر نیز ناچار است بنزین را با نرخ‌های بالاتر (۳۰۰۰، ۱۰۰۰۰ و ۱۱۰۰۰ تومان) تهیه کند. همچنین نگه‌داشتن سهمیه ارزان الزاما به معنای صرفه‌جویی نیست؛ راننده‌ای که سه ماه سهمیه خود را ذخیره و سپس در یک سفر طولانی مصرف می‌کند، لزوما بنزین کمتری نسوزانده و تنها زمان مصرف خود را جابه‌جا کرده است.