لغو توقف سراسری پروازها در آمریکا؛ آشفتگی سفرها ادامه دارد

به گزارش ایرنا، اداره هوانوردی فدرال بعدازظهر جمعه دستور توقف تمام پروازها در سراسر آمریکا را صادر کرد. این تصمیم موجب تغییر مسیر صدها پرواز شد. مقام‌های مسئول، دلیل این اقدام را «شرایطی فوق‌العاده» ناشی از اختلال در ارتباطات مراکز منطقه‌ای کنترل ترافیک هوایی اعلام کردند.

مقامات دولت ترامپ علت این توقف را «فشار بیش از حد» بر سیستم‌های «فرسوده» و «قدیمی» عنوان کرده‌اند اما لغو و تاخیرهای گسترده پروازها در فرودگاه‌ها، موجی از آشفتگی و نارضایتی شدید را در میان مسافران ایجاد کرده است.

مارک وین مولین، وزیر امنیت داخلی آمریکا جمعه شب به وقت محلی در گفت‌وگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت، ورود برخی فناوری‌های جدید به سامانه قدیمی کنترل ترافیک هوایی، موجب وارد شدن فشار بیش از حد به این سامانه شده است. او احتمال وقوع مجدد اختلال در سیستم پروازی را رد نکرد.

این نخستین بار از ژانویه ۲۰۲۳ بود که دستور توقف سراسری پروازها صادر می‌شد. در آن زمان، نقص فنی در یکی از سامانه‌های رایانه‌ای اصلی اداره هوانوردی فدرال موجب اختلال در پروازها شده بود. همچنین این دومین مورد از زمان پیامدهای حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به شمار می‌رود.

رد نشانه خرابکاری و بررسی ماهیت فنی اختلال

رسانه‌های آمریکایی از جمله آسوشیتدپرس اعلام کردند، هیچ نشانه‌ای وجود نداشت که اختلال ارتباطی اخیر با حمله سایبری مرتبط باشد. با این حال، پیامدهای آن گسترده بود و برنامه پروازی احتمالا هزاران پرواز را دست کم تا اواخر شامگاه جمعه مختل کرد و برنامه سفر مسافران را بر هم زد.

مارک وین مولین در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا می‌توان احتمال حمله سایبری یا اختلال ناشی از هوش مصنوعی خارج از کنترل را رد کرد، گفت: «در حال حاضر هیچ چیز کاملا قطعی نیست، اما به نظر نمی‌رسد چنین اتفاقی رخ داده باشد.»

او افزود هیچ رد و نشانه‌ای از وقوع حمله وجود ندارد و شواهد اولیه نشان می‌دهد اختلال ماهیتی «فنی و مکانیکی» داشته است. به گفته او، مقام‌های مسئول همچنان در حال بررسی علت اصلی حادثه هستند.

بر اساس آمار شرکت تحلیل داده‌های هوانوردی سیریوم، تا آن زمان دست کم مسیر ۸۲۷ پرواز تغییر کرده بود. تا ساعت ۷:۰۵ عصر به وقت شرق آمریکا، ۶۷۰ پرواز به فرودگاه مبدا خود بازگردانده شده و ۱۵۷ پرواز نیز به فرودگاه دیگری هدایت شده بودند.

از جمله فرودگاه‌هایی که شمار زیادی از پروازها به آنها تغییر مسیر داده بودند، می‌توان به فرودگاه بین‌المللی دالس واشنگتن، فرودگاه بین‌المللی لس‌آنجلس، فرودگاه بین‌المللی سینسیناتی و کنتاکی شمالی و فرودگاه بین‌المللی نشویل اشاره کرد.

قرار بود پس از ساعت ۴ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، حدود ۱۱ هزار پرواز حامل بیش از ۱.۵ میلیون مسافر از فرودگاه‌های سراسر آمریکا انجام شود؛ موضوعی که احتمال لغو پروازهای بیشتر و تغییر مسیر هواپیماها را افزایش می‌داد.

سرگردانی مسافران و تیم‌های ورزشی و باری

بعدازظهر جمعه، مسافرانی که از بخش بازرسی امنیتی فرودگاه بین‌المللی اوهر شیکاگو عبور می‌کردند، با مشاهده نمایشگرهایی که تاخیر گسترده پروازها را نشان می‌دادند، از دستور توقف سراسری پروازها مطلع شدند. برخی از مسافران با دوستان و اعضای خانواده خود تماس گرفتند و درباره ماندن در شیکاگو برای یک شب یا پیدا کردن راهی دیگر برای رسیدن به مقصد گفت‌وگو کردند.

تیم‌های بسکتبال ان‌بی‌ای، هاکی ان‌اچ‌ال و تیم‌های دانشگاهی در حالی که تلاش می‌کردند به مقصدهای خود برسند، در فرودگاه‌ها سرگردان شدند. تیم‌های لیگ فوتبال آمریکایی ان‌اف‌ال نیز نگران بودند که آیا این مشکل به موقع برطرف خواهد شد تا بتوانند برای مسابقات آخر هفته خود سفر کنند یا خیر.

پروازهای باری نیز تحت تاثیر دستور توقف پروازها قرار گرفتند. شرکت فدکس، بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی باری جهان، اعلام کرد برای اجرای برنامه‌های جایگزین و به حداقل رساندن اختلال‌های احتمالی آمادگی دارد.

بر اساس اعلام گروه تجاری ایرلاینز فور آمریکا، شرکت‌های هواپیمایی این کشور روزانه حدود ۶۱ هزار تن کالا، از نامه گرفته تا بسته‌های پستی، را به بیش از ۲۲۰ کشور جهان ارسال می‌کنند و از آنها تحویل می‌گیرند.

با وجود دستور توقف سراسری پروازهای اداره هوانوردی فدرال، شرکت اسپیس‌ایکس بعدازظهر جمعه موشک استارشیپ خود را از تگزاس در قالب تازه‌ترین پرواز آزمایشی آن به فضا پرتاب کرد.

تلاش برای نوسازی فناوری‌های قدیمی کنترل ترافیک

وزیر امنیت داخلی آمریکا پیشتر گفته بود بازرسان بررسی خواهند کرد که آیا میان این اختلال و اجرای سراسری یک سامانه جدید مبتنی بر هوش مصنوعی از سوی اداره هوانوردی فدرال ارتباطی وجود دارد یا خیر. این سامانه برای شناسایی مشکلات و تغییر مسیر هواپیماها طراحی شده است. با این حال، سامانه یادشده در یک مرکز در نزدیکی واشنگتن دی‌سی فعالیت می‌کند و صرفا پیشنهادهایی را برای مراکز کنترل ترافیک هوایی ارسال می‌کند.

دولت آمریکا از زمان تصویب بودجه ۱۲.۵ میلیارد دلاری این طرح از سوی کنگره در سال گذشته، تلاش برای نوسازی فناوری‌های فرسوده مورد استفاده کارکنان کنترل ترافیک هوایی را آغاز کرده است. در چارچوب این طرح، کیلومترها سیم مسی قدیمی با کابل‌های فیبر نوری جایگزین شده‌اند و سامانه‌های رادیویی قدیمی نیز به تدریج در فرودگاه‌های سراسر کشور در حال تعویض هستند.

با این حال، بخش زیادی از این پروژه همچنان باقی مانده است. شان دافی، وزیر حمل‌ونقل آمریکا، اعلام کرده برای تکمیل این طرح ۳۰ میلیارد دلار دیگر مورد نیاز است و کاخ سفید نیز رایزنی با کنگره برای تصویب این بودجه را آغاز کرده است.

استیو آرویو، کارشناس ایمنی هوانوردی نیز به آسوشیتدپرس گفت این مشکل شباهت زیادی به اختلال ارتباطی منطقه‌ای در مراکز کنترل ترافیک هوایی در ماه سپتامبر داشت که موجب آشفتگی صدها پرواز در منطقه شمال شرق آمریکا شد؛ با این تفاوت که اختلال این بار در مقیاس سراسری رخ داده است. به گفته او، این مشکل ممکن است با فناوری‌های فرسوده مورد استفاده کارکنان کنترل ترافیک هوایی مرتبط باشد.

آرویو، خلبان سابق شرکت هواپیمایی یونایتد، گفت: «اگر چنین امکانی وجود نداشته باشد، چه به دلیل فرسودگی سیم‌کشی‌های قدیمی و چه به هر علت دیگری، چاره‌ای جز متوقف کردن هواپیماها روی زمین ندارید. نباید اجازه دهید هواپیماها به پرواز درآیند، در حالی که ممکن است نتوانید با آنها ارتباط برقرار کنید.»

او افزود دستور توقف پروازهای روز جمعه با دستور مشابه پس از حملات ۱۱ سپتامبر تفاوت داشت؛ زیرا در این مورد به هواپیماها دستور داده نشد فورا فرود بیایند و خلبانان احتمالا همچنان امکان برقراری ارتباط با مسئولان کنترل زمینی فرودگاه‌ها را داشتند.

رابرت ال ساموالت، رئیس پیشین هیات ملی ایمنی حمل‌ونقل در آمریکا نیز به شبکه خبری سی‌بی‌اس گفت از زمان حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، چنین توقف گسترده‌ای در پروازها در آمریکا سابقه نداشته است: «واقعا باورنکردنی است که چنین اتفاقی در عصر حاضر رخ می‌دهد.» او افزود در سال ۲۰۲۳ نیز توقف کوتاه‌مدتی در پروازها رخ داده بود که تنها چند ساعت به طول انجامید. هنوز مشخص نیست دقیقا چه مشکلی پیش آمده است، اما ۲۲ مرکز کنترل ترافیک هوایی در ایالات متحده وجود دارد که هواپیماها را زمانی که در ارتفاعی بالاتر از ۳۰۴۸ تا ۳۶۵۷ متر پرواز می‌کنند، هدایت می‌کنند.

این مقام سابق آمریکایی اضافه کرد: «به نظر می‌رسد اختلالات در همین مراکز رخ داده است. اداره هوانوردی فدرال متوجه شده که مشکلی وجود دارد؛ بنابراین اقدام درستی انجام داده است که اعلام کرده تا زمان رفع این مشکل، هیچ هواپیمایی اجازه برخاستن ندارد.» وی تصریح کرد: «بدیهی است که هرگاه توانایی برقراری ارتباط با مرکز کنترل ترافیک هوایی کاهش یابد، بلافاصله مشکلی ایجاد می‌شود. بنابراین، به نظر من اقدام این اداره کاملا درست است؛ چرا که اجازه نمی‌دهند ترافیک هوایی بیشتری وارد سیستمی شود که در شرایط فعلی، هم‌اکنون نیز تحت فشار زیادی قرار دارد.»