قیمت ملک در سال ۱۳۵۴؛ چرا زمین ساعتی رشد می‌کرد؟ +فیلم

فیلم‌ها و سریال‌های قدیمی که یکی از آنها هم «اجاره‌نشین‌ها» است، معمولاً بخاطر روایت‌هایی که از «قیمت ملک در گذشته» می‌کنند، برای نسل امروز بسیار جالب توجه است.

اما چنین روایت‌های سینمایی از بازار ملک را وقتی کنار «اوضاع اقتصاد ایران» قرار دهیم، یافته‌های معناداری را می‌توان از چنین بررسی‌هایی داشت.

این ویدئو یک برش ۷۶ ثانیه از فیلم «خانه‌خراب» است که در آن، جهش ساعتی قیمت زمین و رشد روزانه قیمت خانه در سال ۱۳۵۴ در تهران به تصویر کشیده شده است.

۵۱ سال پیش، زمین در تهران که فراوانی آن نسبت به امروز بسیار بیشتر بود، مترمربعی ۱۱۰۰ تومان قیمت داشت. در آن سال که تهران ۱۰ منطقه داشت و بعداز سال ۱۳۵۵ به شهری با ۱۲ منطقه تبدیل می‌شود، قیمت یک خانه معمولی کمتر از ۵۰۰ هزار تومان بود.

سال ۱۳۵۴ بازار مسکن تهران بخاطر آنچه «بروز بیماری هلندی در اقتصاد ایران» عنوان شد، با «شوک صعود قیمت‌‌ها» روبرو شد.

یکسال قبل شوک جهانی قیمت نفت اتفاق افتاده بود و در نتیجه سیل درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران سبب رشد نقدینگی و رشد نرخ تورم در سال ۱۳۵۴ به نزدیک ۱۰ درصد، ۲ برابر سال‌های قبل شد.

در آن مقطع «واردات انواع کالاهای مورد نیاز مردم بواسطه درآمد نفت» از یک‌سو و افزایش قیمت‌ تولید از سوی دیگر عملاً صرفه فعالیت در بخش‌های مولد اقتصاد را از بین برد، در نتیجه بخشی از نقدینگی و سرمایه‌ها به سمت بازار زمین و مسکن که با واردات امکان کنترل قیمت آن بود حرکت کرد و این اتفاق باعث جهش قیمت ملک در تهران شد.

«خانه‌خراب» روایت یک خانواده تهرانی است که پدر برای آنکه از «رشد قیمت ملک» در سال ۱۳۵۴ در تهران «منتفع شود»، خانه خود را می‌فروشد تا زمین بخرد. اما رشد ساعتی قیمت زمین باعث می‌شود در فاصله فروش خانه تا خرید زمین، بودجه این فرد از رشد قیمت‌ها جابماند. او در نهایت از ملک‌بازی منصرف می‌شود و تصمیم می‌گیرد همان خانه فروخته‌اش را بخرد اما قیمت آن هم در فاصله یک روز از ۳۰۰ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان افزایش پیدا می‌‌‌کند. بحران قیمت ۵۱ سال پیش بازار مسکن تهران بخاطر آتش درآمدهای نفتی بود.

با این حال، بازار ملک تهران از نیم قرن پیش تاکنون همواره «مقصد سرمایه‌گذاری ملکی برای حفظ ارزش واقعی سرمایه افراد برابر تورم» بوده است. در آن سال البته نسبت قیمت خانه در تهران به دستمزد سالانه کارمند حدود ۳۵ برابر بود اما الان این نسبت به بالای ۷۰ سال رسیده است.

این ویدئو یک درس‌ برای «امروز بازار مسکن» دارد؛ در مقاطعی که ناپایداری قیمت مسکن افزایش می‌یابد یا به عبارتی نوسانات قیمت زیاد می‌شود، «هر نوع تبدیل بهینه آپارتمان» به معنای فروش یک واحدمسکونی به قصد خرید واحد دیگر باید با «احتیاط بالا» انجام شود. فروش قبل از خرید می‌تواند «ارزش واقعی بودجه خرید» را کاهش دهد.