علت نوسانات قیمت مرغ در بازار؛ ظرفیت تولید ۳.۲ میلیون تن است

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، با وجود ظرفیت اسمی تولید سالانه بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گوشت مرغ در کشور و امکان تأمین نیاز داخلی و صادرات، بازار مرغ همچنان با نوسانات قیمتی مواجه است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، تنها ناشی از میزان تولید نیست و عواملی همچون ناهماهنگی در جوجه‌ریزی، هزینه‌های بالای کشتار و توزیع، ضعف نظارت و نبود شفافیت در زنجیره عرضه نیز در آن نقش دارند.

براساس آمار و بررسی‌های انجام‌شده، ظرفیت و پتانسیل تولید سالانه بیش از ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گوشت مرغ در کشور وجود دارد که با احتساب نیاز مصرف داخلی، امکان صادرات ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تن مرغ به بازارهای هدف نیز فراهم است. با این حال، در شرایط فعلی از تمام ظرفیت و زیرساخت‌های موجود استفاده نمی‌شود و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که مجموع تولید گوشت مرغ تا پایان سال به حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن برسد.

بررسی‌ها از وضعیت بازار نشان می‌دهد که میزان تولید مرغ نسبت به سال گذشته کاهش یافته، این در حالی است که ظرفیت تولید کشور همچنان بالاتر از نیاز فعلی بازار است. از سوی دیگر، مرغداران محصول خود را در برخی مقاطع پایین‌تر از هزینه تمام‌شده عرضه می‌کنند، اما مصرف‌کنندگان مرغ را با قیمت‌های بالاتری خریداری می‌کنند؛ مسئله‌ای که ضرورت بررسی عملکرد شبکه توزیع و نظارت بر قیمت‌ها را نشان می‌دهد.

نوسان همزمان به زیان تولیدکننده و مصرف‌کننده

نوسانات بازار مرغ به‌گونه‌ای است که هم تولیدکننده و هم مصرف‌کننده متضرر می‌شوند. جوجه‌ریزی بدون پیش‌بینی دقیق میزان تقاضا می‌تواند به مازاد عرضه و افت قیمت منجر شود و در ادامه، با کاهش جوجه‌ریزی و تولید، همین مسئله چند هفته بعد خود را به شکل افزایش قیمت در بازار نشان دهد.

همچنین فاصله قیمت مرغ زنده تا مرغ گرم، هزینه‌های کشتار و توزیع و نبود شفافیت در حلقه‌های مختلف زنجیره تأمین از جمله موضوعاتی است که باید مورد بررسی قرار گیرد تا زمینه اصلاح بازار و ایجاد تعادل پایدار میان تولید و مصرف فراهم شود.

صادرات ۶ هزار تن مرغ و خرید حمایتی مرغ مازاد

رضا مبصری، دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ، با اشاره به وضعیت تولید و تأمین بازار گفت: «براساس جوجه‌ریزی ۱۲۰ میلیون قطعه‌ای در مهرماه، مشکلی در تأمین نیاز داخلی و ذخایر کشور وجود ندارد.»

به گفته وی، از زمان صدور مجوز صادرات ۱۰ هزار تن مرغ در تیرماه تاکنون، حدود ۶ هزار تن مرغ به بازارهای هدف صادر شده است؛ چراکه اقلیم کردستان عراق و افغانستان به‌عنوان مبادی اصلی صادراتی، به مرز خودکفایی نزدیک شده‌اند.

وی ادامه داد با توجه به تولید ماهانه ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تن مرغ در کشور و متوسط صادرات ماهانه هزار تا هزار و ۵۰۰ تن طی ماه‌های اخیر، میزان صادرات کمتر از نیم درصد تولید کشور بوده و تأثیر قابل‌توجهی بر تنظیم بازار داخلی نداشته است.

دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره گوشت مرغ با اشاره به خرید حمایتی مرغ توسط شرکت پشتیبانی امور دام در مقاطع مازاد عرضه بیان کرد این شرکت در مرحله نخست ۴۰ هزار تن و طی ماه‌های شهریور و مهر نیز حدود ۲۱ هزار تن مرغ مازاد را خریداری کرده است. به گفته وی این اقدام تأثیر خود را در بازار گذاشته، اما با وجود آن، قیمت مرغ هنوز به نرخ واقعی خود نرسیده است.

وی با اشاره به ظرفیت اسمی تولید گوشت مرغ اظهار کرد براساس آمار، ظرفیت تولید سالانه ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تن گوشت مرغ در کشور وجود دارد که با احتساب مصرف داخلی، حدود ۳۰ درصد ظرفیت تولید مازاد بر نیاز است و به این ترتیب امکان صادرات ۹۰۰ هزار تن مرغ فراهم می‌شود؛ اما در شرایط فعلی که جوجه‌ریزی به ۱۲۰ میلیون قطعه محدود شده، حدود ۳۰ درصد ظرفیت تولید کشور بلااستفاده مانده است.

به گفته وی برآوردها حاکی از آن است که مجموع تولید گوشت مرغ تا پایان سال به ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن برسد و در صورت استمرار سیاست‌های صادراتی، حداکثر امکان صادرات ۲ درصد از تولید کشور وجود خواهد داشت.

تولید روزانه و قیمت منطقی مرغ برای مصرف‌کننده

مبصری با اشاره به هزینه‌های تولید گفت با توجه به هزینه‌های تولید، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم مرغ زنده بین ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان است و بر این اساس، قیمت منطقی مرغ برای مصرف‌کننده باید حدود ۴۰۰ هزار تومان باشد. وی همچنین گفت با توجه به شرایط تولید و عرضه، انتظار نمی‌رود طی ماه‌های آتی نوسان چشمگیری در بازار گوشت مرغ داشته باشیم.

حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی، نیز با اشاره به آخرین وضعیت جوجه‌ریزی گفت در مهرماه ۱۲۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی انجام شده و پیش‌بینی می‌شود این میزان در آبان‌ماه به ۱۱۰ میلیون قطعه برسد.

وی قیمت منطقی هر کیلوگرم مرغ زنده را ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان و قیمت مرغ گرم برای مصرف‌کننده را ۳۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود با توجه به محدودیت توان مالی مرغداران و نبود پایداری در تولید، لازم است با استفاده از سیاست‌های تنظیم بازار و مدیریت میزان جوجه‌ریزی، زمینه تعادل عرضه و تقاضا فراهم شود.

به گفته وی قیمت مرغ باید به سطحی واقعی و منطقی برسد تا تولیدکننده انگیزه و توان ادامه فعالیت را داشته باشد؛ چراکه مرغداران طی ماه‌های اخیر زیان قابل‌توجهی را متحمل شده‌اند.

اسدالله‌نژاد از تولید روزانه ۶ هزار و ۶۰۰ تا ۶ هزار و ۷۰۰ تن مرغ در کشور خبر داد و گفت این میزان تولید با احتساب مصرف داخلی، بیش از نیاز کشور است و در حال حاضر کمبودی در تأمین و توزیع مرغ وجود ندارد.

وی با اشاره به محدود بودن صادرات مرغ اظهار کرد صادرات باید به‌صورت پایدار انجام شود و بهره‌وری در فرآیند تولید افزایش یابد تا بتوان با کاهش هزینه‌ها، محصول را با قدرت رقابت بیشتری به بازار عرضه کرد.

وی با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان افزود دولت باید از محل درآمدهای حاصل از اصلاح نظام یارانه‌ای، تسهیلاتی را برای تجهیز و نوسازی واحدهای مرغداری در اختیار تولیدکنندگان قرار دهد. همچنین لازم است برای ارتقای کیفیت نهاده‌های تولیدی و دارو و نظارت بر ناوگان حمل‌ونقل چاره‌اندیشی شود.

در مجموع، بررسی وضعیت بازار مرغ نشان می‌دهد که نوسانات قیمتی این محصول صرفاً با افزایش یا کاهش تولید برطرف نمی‌شود و اصلاح ساختار زنجیره تأمین و توزیع نیز اهمیت زیادی دارد. برنامه‌ریزی جوجه‌ریزی متناسب با میزان تقاضا، ایجاد ثبات در سیاست‌های صادراتی، شفافیت قیمت‌ها، کاهش هزینه‌های تولید، تقویت نظارت بر شبکه توزیع و اجرای دقیق قوانین از جمله راهکارهایی است که کارشناسان بر آن تأکید دارند.