عایق الاستومری چیست؟ ویژگی‌ها، مزایا و کاربردها

به گزارش دنیای اقتصاد، عایق الاستومری به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین راهکارهای مهار اتلاف انرژی حرارتی و برودتی شناخته می‌شود. این فوم‌های انعطاف‌پذیر با ساختار سلول بسته خود مانع از نفوذ رطوبت، بخار آب و افت دما می‌شوند.

علاوه بر پایداری حرارتی، این متریال به‌عنوان یک عایق صدا برای کاهش نویز در کانال‌های تهویه مطبوع و لوله‌های فاضلاب نیز به کار می‌رود. در فرایند نصب، شرکت‌هایی مانند سازه پایدار الهیه برای تضمین اتصال پایدار و آب‌بندی فواصل، از چسب عایق الاستومری مخصوص استفاده می‌کنند.

ساختار و نحوه عملکرد

برای درک این‌که عایق الاستومری چیست، باید ساختار سلولی آن بررسی شود. این عایق‌ها از ترکیبات مصنوعی نظیر نیتریل بوتادین رابر (NBR) یا اتیلن پروپیلن داین مونومر (EPDM) همراه با PVC ساخته می‌شوند. تفاوت اصلی این متریال با عایق‌های سنتی، ساختار سلول بسته آن‌هاست. در تولید این فوم‌ها، میلیون‌ها سلول ریز و مستقل تشکیل می‌شود که درون آن‌ها با گاز بی‌اثر مانند نیتروژن پر شده است.

این ساختار سلول بسته مانع عبور هوا و رطوبت می‌شود. به همین دلیل، ضریب انتقال حرارت در این فوم‌ها بسیار پایین است و پایداری بالایی در برابر تغییرات دمایی نشان می‌دهند. علاوه بر این، عدم انتشار الیاف معلق، این پوشش را به گزینه‌ای بهداشتی برای فضاهای مسکونی و صنعتی تبدیل کرده است.

عملکرد عایق سلول بسته بر پایه مقاومت بالا در برابر انتقال گرمای رسانشی استوار است. این فوم‌ها محدوده دمایی منفی ۲۰۰ تا مثبت ۱۲۵ درجه سانتی‌گراد را پشتیبانی می‌کنند. این دامنه گسترده باعث می‌شود هم در خطوط سیالات سرد مانند چیلرها و هم در لوله‌های آب گرم استفاده شوند.

عدم نفوذ رطوبت به سلول‌ها مانع تعریق بر سطح لوله‌ها و کانال‌های فلزی می‌شود. تعریق در سیستم‌های برودتی به زنگ‌زدگی و خوردگی زیر عایق منجر می‌گردد و فوم سلول بسته با متوقف کردن رطوبت، دوام تجهیزات را افزایش می‌دهد.

پایه NBR مقاومت در برابر روغن‌ها و مواد شیمیایی دارد، در حالی که EPDM در برابر اشعه UV، اوزون و شرایط سخت جوی مقاوم است. از ویژگی‌های فیزیکی اصلی می‌توان به وزن پایین و سبک، انعطاف‌پذیری بالا برای نصب در خمیدگی‌های تند لوله‌ها، مقاومت در برابر رشد قارچ و باکتری به دلیل عدم جذب رطوبت، و ساختار خود خاموش‌شونده در برابر حریق اشاره شد.

انواع عایق الاستومری

این محصولات معمولا در دو دسته اصلی رولی (ورقه‌ای) و لوله‌ای عرضه می‌شوند که دارای نمونه‌های ساده، روکش‌دار و پشت چسب‌دار هستند.

نوع رولی یا ورقه‌ای برای سطوح پهن نظیر کانال‌های بزرگ تهویه (HVAC)، دیواره مخازن، سقف‌ها و دیوارها کاربرد دارد. این رول‌ها در عرض‌های مختلف (معمولا ۱ متر) و ضخامت ۶ تا ۵۰ میلی‌متر تولید می‌شوند و سرعت پوشش‌دهی را بالا می‌برند.

نوع لوله‌ای به صورت شاخه‌های ۲ متری و در قطرهای متناسب با لوله‌های فلزی و پلیمری ساخته می‌شود. عایق لوله‌ای به صورت ساده یا چاک‌دار عرضه می‌شود و مدل چاک‌دار سرعت جا زدن را افزایش می‌دهد و سپس با چسب مسدود می‌شود.

برای راحتی نصب و افزایش مقاومت محیطی، عایق‌های الاستومری با ویژگی‌های متفاوتی تولید می‌شوند: عایق پشت چسب‌دار که در یک سمت فوم لایه‌ای از چسب مسلح همراه با کاغذ محافظ دارد و نیاز به چسب‌کاری دستی را از بین می‌برد؛ عایق با روکش آلومینیومی با پوشش ۱۳۰ تا ۲۲۰ میکرون برای محافظت در برابر ضربه مکانیکی، نور خورشید، UV و بارندگی؛ و عایق با روکش پروتکت بلک با پوشش‌های پلیمری مشکی برای مقاومت مکانیکی بالاتر.

عایق صدا، چسب مخصوص و مقایسه با عایق‌های سنتی

ساختار متخلخل سلول بسته و تراکم فوم باعث جذب امواج صوتی و مهار ارتعاشات می‌شود. استفاده از فوم‌های شانه تخم‌مرغی و ساده در دیوارهای مشترک، سقف‌ها، موتورخانه‌ها و لوله‌های فاضلاب، انتقال صدا را کاهش می‌دهد. فوم‌های شانه تخم‌مرغی با شکست امواج صوتی، بازگشت صدا و پژواک را خنثی می‌کنند. در سیستم‌های تهویه مطبوع، برخورد جریان هوا با کانال‌ها و کارکرد فن‌ها نویز ایجاد می‌کند و نصب این پوشش‌ها بر روی کانال‌ها، ارتعاشات بدنه را مهار کرده و از انتقال صدا به فضاهای داخلی جلوگیری می‌کند.

چسب عایق الاستومری یک چسب پایه حلال متناسب با ترکیبات NBR و EPDM است که اتصال قوی و یکپارچه‌ای میان فوم و سطوح فلزی یا لبه‌های درز ایجاد می‌کند. از نکات مهم آن می‌توان به مقاومت بالا در برابر حرارت و رطوبت، خشک شدن سریع، ایجاد لایه منعطف در محل اتصال تا در برابر انقباض و انبساط لوله‌ها ترک نخورد، و مکمل بودن با نوارهای درزگیر برزنتی و آلومینیومی اشاره شد.

این عایق به دلیل ساختار سلول بسته و عدم استفاده از الیاف، جایگزینی برای عایق‌های سنتی نظیر پشم شیشه و پشم سنگ معرفی شده است. عایق الاستومری دارای سلول بسته و مقاوم در برابر نفوذ رطوبت است، در حالی که عایق‌های سنتی دارای ساختار فیبری و جاذب رطوبت با افت عملکرد حرارتی هستند. این عایق بدون الیاف، غیرسمی و بدون ایجاد حساسیت توصیف شده، در حالی که عایق‌های سنتی با انتشار الیاف و ایجاد حساسیت‌های پوستی و تنفسی همراه‌اند. همچنین وزن سبک و انعطاف بالا و نصب سریع در برابر وزن سنگین‌تر و نیاز به ماسک و پوشش حفاظتی، مقاومت بالا در برابر رشد قارچ و باکتری، طول عمر بالا بدون نشست و تغییر شکل، و مقرون‌به‌صرفه بودن در درازمدت با وجود قیمت اولیه بالاتر، از وجوه تمایز آن عنوان شده است.

از مزایای عایق الاستومری به ضریب انتقال حرارت پایین و ثبات عملکرد، مقاومت در برابر نفوذ رطوبت و تعریق، ایمنی زیست‌محیطی و سلامت بهداشتی بدون الیاف، پایداری در برابر مواد شیمیایی، قارچ‌ها و باکتری‌ها، و طول عمر بالا و عدم نشست با گذشت زمان اشاره شده است.