شکست در صندوق رأی، آغاز شکست نبود

عصر ایران؛ عارف مستوفی - شکست سیاسی بنیامین نتانیاهو را باید فراتر از نتیجه انتخابات اسرائیل بررسی کرد. ناکامی در تحقق اهداف راهبردی جنگ با ایران، کاهش نفوذ تل‌آویو در تصمیم‌گیری‌های واشنگتن و تضعیف روایت امنیتی نخست‌وزیر اسرائیل، مجموعه تحولاتی هستند که پیش از شکست در صندوق رأی آغاز شدند. در این تحلیل، نقش تفاهم اسلام‌آباد در شکل‌گیری این روند بررسی می‌شود.

بنیامین نتانیاهو هنوز به‌طور قطعی از صحنه قدرت کنار نرفته است. با وجود ماموریت گادی آیزنکوت برای تشکیل کابینه، نتانیاهو تا زمان شکل‌گیری ائتلاف جدید به‌عنوان نخست‌وزیر موقت باقی می‌ماند و برای حفظ موقعیت خود تلاش خواهد کرد. با این حال، یک واقعیت آشکار شده است: مردی که سال‌ها خود را تنها ضامن امنیت اسرائیل معرفی می‌کرد، اکنون اکثریت پارلمانی را از دست داده است.

شکست سیاسی نتانیاهو محصول عوامل متعددی است؛ از مسئولیت او در شکست امنیتی هفتم اکتبر و تبعات جنگ فرسایشی غزه تا بحران اقتصادی، گسست‌های داخلی و پرونده‌های قضایی. اما در میان این عوامل، باید به نقطه‌ای توجه کرد که شکست راهبرد منطقه‌ای او برای نخستین بار نمایان شد: تفاهم اسلام‌آباد. شکست نتانیاهو از اسلام‌آباد آغاز شد؛ نه به این معنا که این تفاهم به‌تنهایی دلیل سقوط انتخاباتی او بود، بلکه از آن رو که در اسلام‌آباد، اهداف حداکثری اسرائیل در قبال ایران محقق نشد و جنگ بدون دستیابی به آن‌ها پایان یافت.

نتانیاهو در جنگ علیه ایران به دنبال دستیابی به چند هدف راهبردی بود: برچیده شدن کامل زیرساخت‌های غنی‌سازی، خروج مواد هسته‌ای، محدودسازی توان موشکی و پهپادی، قطع حمایت تهران از محور مقاومت و در نهایت زمینه‌سازی برای تغییر ساختار سیاسی در ایران. او می‌خواست پایان جنگ با عنوان «تسلیم کامل ایران» ثبت شود.

اما روند تحولات در اسلام‌آباد برخلاف این محاسبات پیش رفت. جنگ متوقف شد بدون آنکه زیرساخت‌های هسته‌ای ایران برچیده شود، توان موشکی موضوع معامله قرار گیرد یا حمایت منطقه‌ای تهران پایان یابد. در مقابل، ایران توانست از فشار اقتصادی بکاهد، درآمد نفتی خود را حفظ کند و فرصت بازسازی ظرفیت‌های دفاعی را به دست آورد.

مهم‌تر از همه، اسرائیل در اتاق تصمیم‌گیری اسلام‌آباد حضور نداشت. واشنگتن بدون آنکه شروط نتانیاهو را در متن تفاهم بگنجاند، برای پایان جنگ با ایران به توافق رسید. فاصله گرفتن نخست‌وزیر اسرائیل از مسئولیت این تفاهم و منتسب کردن آن به تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا، نشان‌دهنده کاهش نفوذ نتانیاهو در روند تصمیم‌گیری‌های واشنگتن بود.

تفاهم اسلام‌آباد نه تنها جنگ را متوقف کرد، بلکه انحصار نتانیاهو بر روایت امنیتی را شکست. سیاستمداری که مدعی بود فشار نظامی می‌تواند تهران را به تسلیم وادارد، با واقعیتی مواجه شد که در آن، پایان جنگ نه یک شکست برای ایران، بلکه فرآیندی برای بازسازی توان آن بود.

نتانیاهو پس از توافق، نتوانست پیروزی مطلوبی به جامعه اسرائیل ارائه دهد. او مجدداً به ابزار قدیمی خود یعنی برجسته‌سازی تهدید ایران روی آورد، اما این‌بار جامعه اسرائیل با این پرسش بنیادی روبه‌رو شد که اگر سال‌ها تقابل نظامی امنیت پایدار نیاورده، چرا باید همان مسیر ادامه یابد؟

ظهور آیزنکوت در چنین بستری اهمیت می‌یابد. اختلاف آیزنکوت با نتانیاهو در اصلِ مواجهه با ایران نیست، بلکه در تعریف «هدف» و «پایان جنگ» است. از نگاه آیزنکوت، قدرت نظامی باید به یک نتیجه سیاسی مشخص و امنیت پایدار منجر شود. تقابل این دو را می‌توان اختلاف میان «راهبردِ نتیجه‌محور» و «جنگ بدون پایان» دانست.

انتخابات اسرائیل آغاز شکست نتانیاهو نبود، بلکه نمایش سیاسی شکستی بود که پیش‌تر در اسلام‌آباد رقم خورد. اسلام‌آباد نشان داد که راهبرد نتانیاهو در حوزه خارجی قادر به تسلیم ایران نیست و انتخابات اثبات کرد همان راهبرد در حوزه داخلی دیگر توان جلب اکثریت را ندارد.

حتی اگر نتانیاهو بتواند مجدداً در قدرت بماند، شکاف ایجادشده در روایت امنیتی او به‌راحتی ترمیم نخواهد شد. شکست او در صندوق‌های رأی به چشم آمد، اما بنیان‌های آن در اسلام‌آباد شکل گرفته بود.