سیلاب پاییزی تراز آب میانکاله را بالا برد و فرود پرندگان را هموار کرد

به گزارش ایرنا، بارش و سیلاب شدید هفته گذشته در مازندران که حجم زیادی از باران و سیلاب را وارد تالاب میانکاله کرده است روزهای خوشی را برای پرندگان مهاجری فراهم کرد که در هفته‌های پیش رو گله گله در این آب‌خوان فرود می‌آیند.

سیلاب هفته گذشته مازندران نه تنها در تراز آب میانکاله تاثیر داشت بلکه دشت بزرگ تالاب هم توسط این سیلاب‌ها به همراه بارش شدید شست‌وشو شده و حجم زیادی از رطوبت به هزاران هکتار از اراضی خشک شده میانکاله تزریق کرده است.

پرندگان زمستان‌گذرانی که در تالاب میانکاله فرود می‌آیند برخی از گونه‌ها در آب‌های کم عمق تالاب زیست می‌کنند که بارش‌های سیلابی این بستر را برای فرود این گونه‌های مهاجر فراهم کرد.

تالاب میانکاله به علت پسروی آب خزر این روزها حال و روز خوشی ندارد و ۳۲ هزار هکتار از سطح تالاب میانکاله کاهش پیدا کرد و از ۵۲ هزار هکتار گذشته به ۲۲ هزار هکتار فعلی رسیده که بر این اساس صاحبنظران این سیلاب‌ها را برای تالاب میانکاله اثربخش دانستند.

در دنیا ۴۲ نوع تالاب وجود دارد که از این تعداد ایران دارای ۴۱ نوع آن است و تالاب‌های ساحلی همانند میانکاله از جمله آن است و تالاب‌های داخلی همانند ارومیه نوع دیگری از آنها محسوب می‌شود، در جهان یک نوع تالاب خاص هم وجود دارد که بی‌نظیر است و آن هم آببندان‌های استان مازندران هستند که به دلیل اینکه کنوانسیون رامسر در مازندران ثبت شد این نوع تالاب نیز وارد لیست جهانی شده است و از جمله ۴۲ نوع تالاب ثبت شده جهانی هستند.

سیلاب‌ها در مازندران برای تمامی این آب بندان‌ها به خصوص میانکاله که شرایط حادتری دارد مفید است و این بارش‌ها تراز آب تالاب را افزایش می‌دهند.

بر اساس بررسی‌هایی که چهره‌های علمی انجام داده‌اند وسعت میانکاله در حوزه مازندران در سال ۱۳۷۳ به میزان ۵۵ هزار هکتار بود و براساس آخرین برآوردهایی که در کارگروه احیای میانکاله انجام شد این وسعت به ۲۲ هزار هکتار یعنی کمتر از نصف کاهش یافته که این امر تاثیرات فراوانی در کاهش حضور پرندگان مهاجر در مازندران داشته است.

آمار مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر هم از کاهش ۲ متری سطح آب این دریا از سال ۱۳۷۵ تاکنون خبر می‌دهد و در سال‌های گذشته سطح آب این دریا ۲۶ سانتی‌متر کاهش یافته است.

صاحبنظران دانشگاهی بر این باورند که تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین که یک مسئله جهانی است و از طرفی دیگر کاهش پوشش جنگلی و مراتع در مازندران که سبب نفوذ کمتر بارش‌ها در زمین شده به همراه تغییر کاربری و گسترش ویلا سازی و توسعه شهری سبب شد که بارش‌ها در استان سیل‌آسا و خسارت‌آفرین باشد.

کارشناسان می‌گویند با توجه به گرم شدن زمین، گاز گلخانه‌ای سبب می‌شود نور خورشید در اتمسفر زمین حبس شود و این موضوع زمینه گرمایش زمین و بی‌نظمی را فراهم می‌کند که این بی‌نظمی و تغییر اقلیم رو به افزایش است و بنابراین بارش‌های سیل‌آسا در مازندران با توجه به تغییر کاربری‌های زیاد در استان بیشتر از این میزان هم خواهد شد.

شتاب بخش جریان حیات در میانکاله

در این ارتباط کارشناس حیات وحش گفت بارش‌های پاییزی خوبی که در دهه دوم آبان ماه بوده و در هفته‌های پیش رو هم تداوم دارد زمینه شتاب‌بخشی جریان حیات و زیست پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبزی را در تالاب‌ها فراهم کرد و این امر سبب شد احیای تالاب‌های فصلی و آبگیری مناسب تالاب‌هایی که در معرض خشکی بودند فراهم شود.

کوروس ربیعی افزود: «این بارش‌های سیلابی موجب جلب پرندگان مهاجر به تالاب میانکاله و آب بندان‌های دیگر استان شده است» و از سوی دیگر پس از برداشت کشت دوم برنج و رتون از شالیزارها که به سرعت پس از آن بارش‌های خوب پاییزی شروع شده بود، این عرصه‌ها نیز به جرگه اکوسیستم‌های فصلی تالابی برای تغذیه و زمستان‌گذرانی بسیاری از انواع پرندگان مهاجر تبدیل شده است.

این کارشناس حیات وحش با اشاره به این مطلب که بارش‌های سیلابی در میانکاله و افزایش آبگیری در این تالاب زمینه‌ای برای فرود پرندگان مهاجری همانند انواع پرندگان کنار آبزی به خصوص پاشلک‌ها، خروس کولی‌ها، اردک‌های روی آبچر مثل خوتکای معمولی و سرسبز را فراهم کرده است، اظهار کرد این بارش‌ها زمینه حضور پرندگان دیگری همانند حواصیل‌ها و اگرت‌ها، دستجات بزرگ سارها و کلاغ‌ها و چکاوک‌ها و دم جنبانک‌ها را فراهم کرده که از این زیست‌بوم‌های فصلی برای تغذیه استفاده می‌کنند.

این کارشناس حیات وحش ادامه داد حضور این پرندگان زمستان‌گذران نقش اکولوژیکی مهمی در کنترل بیولوژیک آفات زراعی با تغذیه از لاروهای حشرات و نیز تغذیه از بذور علف‌های هرز دارد و «کمک مهمی به سلامت اکوسیستم و محیط زیست و حاصلخیزی خاک می‌نمایند» و از این طریق پرندگان نقش بی‌نظیری در سلامت تولید و امنیت غذایی ایفا می‌نمایند.

افزایش ذخیره آب سدها و آب‌بندان‌ها

مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای مازندران گفت بارش‌های روزهای اخیر حدود پنج میلیون مترمکعب حجم آب موجود در مخزن سدهای مازندران را بیشتر کرد و منجر به افزایش یک میلیون متر مکعبی ذخایر آب‌بندان‌های استان شد.

فرهاد خلردی افزود: «بارش‌های اخیر نقش مهمی در تالاب‌ها، آب‌بندان‌ها و سدهای مازندران داشتند» و بیشترین میزان اثرگذاری این بارندگی‌ها بر افزایش آب سدهای استان در سد گلورد شرق مازندران ثبت شد که ذخیره آب این سد را طی روزهای اخیر، چهار میلیون متر مکعب افزایش داد.

وی افزود دِبی پیک سیلاب نکارود در بالادست سد گلورد در سیلاب هفته گذشته به ۴۰ متر مکعب بر ثانیه رسید که کل این سیلاب در مخزن سد گلورد مهار شد.

مدیر دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای مازندران خاطرنشان کرد ذخیره سد آیت‌الله صالحی مازندرانی(البرز) در سوادکوه شمالی و سد شهید رجایی در ساری نیز پس از این بارندگی‌ها در مجموع حدود یک میلیون متر مکعب افزایش یافت.

خلردی با اشاره به ثبت عمده بارندگی‌ها در مناطق پایین‌دست و جلگه‌ای استان، از اثرگذاری مناسب بارش‌ها بر افزایش ذخایر آبی آب‌بندان‌های استان خبر داد و گفت این بارش‌ها منجر به افزایش یک میلیون مترمکعبی ذخیره مجموع آب‌بندان‌های مازندران در ۲۴ ساعت گذشته شد.

بیشترین بارش‌ها در شرق مازندران

داده‌های دریافتی از ایستگاه‌های هواشناسی مازندران نشان می‌دهد که در ۴۸ ساعت سیلابی هفته گذشته بیشترین میزان بارندگی در سطح استان با ۱۱۱ میلی‌متر در امیرآباد بهشهر به ثبت رسیده است.

همچنین طبق این داده، پس از امیرآباد بهشهر، رستمکلا بهشهر با ۹۵.۹، گلوگاه با ۹۱.۵ و دشت ناز ساری با ۸۷ میلیمتر شاهد بیشترین میزان بارندگی ثبت شده بودند.

همچنین طبق داده‌های دریافتی از ایستگاه‌های هواشناسی مازندران، کمترین میزان بارندگی با چهار میلی‌متر در کنلوس نوشهر، انوار آمل با ۲، گلعلی‌آباد تنکابن با ۱.۷ و پنجاب آمل با یک میلی‌متر بوده است و دلیر چالوس با ۱۵ و ارضت بهشهر با ۲ سانتی‌متر برف شاهد بیشترین میزان بارش برف ثبت شده بودند.

براساس تجزیه و تحلیل آخرین نقشه‌های پیش‌یابی هواشناسی، وضعیت جوی امروز مازندران ابری با بارش پراکنده باران و از اواسط روز به تدریج با کاهش ابر، روز چهارشنبه صاف تا نیمه ابری با افزایش دما و از شامگاه چهارشنبه و روز پنجشنبه نیز نیمه ابری تا ابری با بارش پراکنده باران و وزش باد و از اواسط روز پنجشنبه با کاهش ناپایداری و ابر پیش‌بینی شده است.

این تالاب با داشتن پناهگاه حیات وحش به مساحت حدود ۲۲ هزار هکتار در حوزه مازندران و تنوع گیاهی از جمله درختان سازیل و انار وحشی که تغذیه برخی پرندگان را تشکیل می‌دهد توانست بیش از ۵۰۰ گونه جانوری را در خود جای دهد و به نوعی بهشت پرندگان استان نام بگیرد و با این تنوع زیستی به عنوان یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست کره جهان از سوی سازمان‌های جهانی حفاظت از محیط زیست قرار گرفت.

تالاب میانکاله را باید بهشت پرندگان و پرنده‌نگری نام نهاد؛ سی و ششمین تالاب ثبت شده دنیا و نخستین تالاب ثبت شده در کنوانسیون تالاب‌های بین‌المللی رامسر و یکی از ۶۵۰ ذخیرگاه زیست کره جهان با ۴۸ هزار هکتار وسعت در شرق استان مازندران و در همجواری با استان گلستان واقع شده است و سالانه ۱۳۰ گونه از پرندگان مهاجر را با جمعیت حدود ۱.۵ میلیون بال میزبانی می‌کند.

هرساله از اواسط شهریور تا اواسط زمستان تالاب و آب‌بندان‌های مازندران میزبان گونه‌های مختلف پرندگان از نقاط سردسیر کشورهای حاشیه دریای خزر است که به امید یافتن مکان گرم و غذا به این مقصد عزم سفر می‌کنند.

بنا بر آمار اداره حیات وحش محیط زیست مازندران بیشتر از صدها گونه از پرندگان مهاجر بومی و غیر بومی به تالاب‌ها و آبگیرهای این استان کوچ زمستانی دارند و اکوسیستم‌های آبی غنی مازندران به دلیل بهره‌مندی از شرایط مطلوب، هر ساله با فرا رسیدن فصل سرما زیستگاهی امن و گسترده برای حضور و زمستان‌گذرانی پرندگان مهاجری است که پس از سپری کردن مسافت‌های طولانی در این زیستگاه‌ها فرود آمده‌اند.