سه پرده از مظلومیت و رنج‌های حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، روزهای پس از رحلت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله برای حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها روزهای اندوه و رنج بود. دختری که هنوز داغ پدر را بر دل داشت، با حوادثی روبه‌رو شد که نه‌تنها آرامش خانه‌اش را گرفت، بلکه زندگی امیرالمؤمنین علیه‌السلام را نیز دستخوش مصیبتی بزرگ کرد.

در منابع حدیثی شیعه، روایت‌هایی از این روزها نقل شده که گوشه‌هایی از اعتراض حضرت زهرا، مظلومیت ایشان و اندوهی را که بر علی علیه‌السلام گذشت، به تصویر می‌کشد.

روایت شیخ مفید از امام صادق علیه‌السلام

در یکی از این گزارش‌ها، شیخ مفید در کتاب «اختصاص» خود از امام صادق علیه‌السلام نقل می‌کند: «او حضرت فاطمه (سلام الله علیها) را با پای خود زد، در حالی که ایشان باردار فرزندی به نام محسن علیه‌السلام بودند؛ در نتیجه، محسن از شکم ایشان سقط شد. سپس به صورت ایشان سیلی زد؛ گویی اکنون گوشواره‌ای را در گوش ایشان می‌بینم، آن هنگام که آسیب دید.» (الاختصاص، منسوب به شیخ مفید، ص ۱۸۴ ـ ۱۸۵؛ الموسوعة الکبرى عن مولاتنا فاطمة الزهراء (سلام الله علیها)، اسماعیل انصاری زنجانی، ج ۱۵، ص ۲۳).

برخورد حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و سخن امیرالمؤمنین علیه‌السلام

در روایت دیگر، امام باقر و امام صادق علیهماالسلام از برخورد حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها با عمر در جریان حوادث پس از رحلت پیامبر سخن گفته‌اند.

امیر مؤمنان علیه‌السلام از آنچه بر اهل‌بیت پیامبر می‌گذشت به‌شدت ناراحت بودند، گریبان عمر را گرفت و او را به سوی خود کشید و با لحنی قاطع فرمود: «به خدا سوگند، ای پسر خطاب! اگر ناخوش نداشتم که بلا به بی‌گناهان برسد، می‌دانستی که من خدا را سوگند می‌دادم و او را به‌سرعت اجابت‌کننده می‌یافتم.»

این سخن، تنها یک اعتراض معمولی نبود؛ حضرت از قدرت و جایگاه معنوی خویش سخن می‌گفت، اما در همان حال، نگران گرفتار شدن کسانی بود که در آن حوادث نقشی نداشتند.

وداع شبانه امیرالمؤمنین علیه‌السلام با پیکر همسرشان

مدتی بعد، اندوه و رنج آن روزها به پایان عمر آن بانوی بزرگوار رسید. امیرالمؤمنین علیه‌السلام پیکر همسرشان را شبانه و پنهانی به خاک سپردند؛ محل قبر را هموار کردند تا نشانی از آن باقی نماند. امام حسین علیه‌السلام این صحنه را روایت کرده است.

علی علیه‌السلام پس از دفن، برخاست و رو به سوی قبر پیامبر کرد. سخنانش با سلام آغاز شد، اما خیلی زود به بیان داغی رسید که توان تحمل آن را نداشت. امام حسین علیه‌السلام از پدرش نقل می‌کند که فرمود: «ای رسول خدا؛ شکیبایی‌ام در فراق عزیزت کم شده و توانم در برابر از دست دادن بانوی زنان جهان از میان رفته است.»

امام در ادامه فرمود: «اندوه من پایان‌ناپذیر است، شبم با بی‌خوابی می‌گذرد و غمی از قلبم جدا نمی‌شود.» اما سخنان امیرالمؤمنین تنها بیان دلتنگی برای همسر نبود. ایشان در همان وداع، از آنچه بر دختر پیامبر گذشته بود نیز شکایت کرد و خطاب به رسول خدا فرمود: «به‌زودی دخترت تو را از همدستی امتت برای پایمال کردن حقش آگاه خواهد کرد؛ پس با اصرار از او بپرس و از وضعیتش جویا شو.»

علی علیه‌السلام سپس از دردهایی سخن گفت که در سینه حضرت زهرا باقی مانده بود و فرصت بازگو کردن آنها را نیافته بود: «چه بسیار دردهایی که در سینه‌اش می‌جوشید و راهی برای بیان آنها نمی‌یافت.»

در بخش دیگری از همین وداع، امیرالمؤمنین علیه‌السلام به فاصله کوتاه میان رحلت پیامبر و شهادت دخترش اشاره می‌کند و می‌فرماید: «چه زود میان ما جدایی افتاد!» سپس با اشاره به دفن پنهانی حضرت و آنچه بر حق ایشان رفته بود، می‌فرماید: «در برابر دیدگان خدا، دخترت پنهانی دفن، حقش پایمال می‌شود و از میراثش محروم می‌ماند.» این جملات نشان می‌دهد که از نگاه امام، مصیبت تنها از دست دادن همسر نبود.

در آن شب، علی علیه‌السلام تنها همسرش را به خاک نمی‌سپرد. امام حسین علیه‌السلام در ادامه این روایت، سخنان دیگری از پدرش نقل می‌کند که نشان می‌دهد حتی پس از دفن نیز دل‌کندن از کنار مزار حضرت برای او آسان نبود. علی علیه‌السلام فرمود اگر چیرگی و فشار کسانی که قدرت را در دست گرفته بودند نبود، همان‌جا می‌ماند و همچون مادری داغ‌دیده بر این مصیبت بزرگ شیون می‌کرد.

این روایت‌ها در کنار یکدیگر، سه صحنه از زندگی کوتاه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها پس از رحلت پیامبر را پیش چشم می‌گذارند؛ اعتراض صریح ایشان به کسانی که در برابر اهل‌بیت ایستادند، رنجی که در روزهای پایانی عمر تحمل کردند و سرانجام وداع جان‌سوز امیرالمؤمنین با پیکر همسرش. در پایان این وداع، امام فرمود: «سلامِ کسی که وداع می‌کند، نه از روی ناخشنودی و دل‌زدگی و نه از سر خستگی.»