سهم ۰.۸ درصدی خراسان شمالی از اعتبارات ملی بررسی شد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما در برنامه امروز میز اقتصاد با حضور هادی قوامی، نماینده مردم اسفراین، بام و صفی‌آباد در مجلس شورای اسلامی، مصطفی عربی، معاون بودجه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان شمالی و جمال کاکائی، رئیس گروه اعتبارات عمرانی سازمان برنامه و بودجه کشور، موضوع «سهم استان‌های کمتر برخوردار از اعتبارات ملی» در قالب طرح «ایران جان» بررسی شد.

سهم ۰.۸ درصدی خراسان شمالی از اعتبارات ملی

مصطفی عربی، معاون بودجه سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان شمالی، گفت تاکنون حدود ۱۶ درصد از اعتبارات ابلاغی به استان تخصیص یافته است، اما در طرح‌های ملی، تخصیص‌ها به‌صورت جداگانه و بر اساس وضعیت هر پروژه انجام می‌شود و میزان آن در استان‌های مختلف متفاوت است.

وی افزود بر اساس آخرین جداول مستند قانون بودجه در سال ۱۴۰۲، سهم خراسان شمالی از اعتبارات ملی حدود ۰.۸ درصد بوده است، در حالی که استان حدود ۱.۱ درصد جمعیت کشور و ۱.۷ درصد مساحت کشور را در اختیار دارد و از نظر جمعیتی در رتبه ۲۷ قرار گرفته است.

عربی ادامه داد سهم خراسان شمالی از اعتبارات استانی نیز حدود ۲.۲ درصد است که رقم پایینی محسوب می‌شود و لازم است افزایش یابد؛ چراکه تداوم این وضعیت موجب عمیق‌تر شدن شکاف توسعه‌ای میان استان‌ها خواهد شد.

وی با اشاره به وضعیت پروژه‌های راه‌سازی استان اظهار کرد در حوزه راه، چهار طرح دارای مجوز ماده ۲۳ و درج‌شده در پیوست قانون بودجه وجود دارد که از نظر پیشرفت فیزیکی شرایط متفاوتی دارند.

عربی گفت سالانه حدود ۲۰ میلیون مسافر از خراسان شمالی عبور می‌کنند و حدود چهار درصد ترانزیت بار کشور نیز از این استان می‌گذرد؛ با این حال، تنها حدود سه درصد راه‌های استان بزرگراه است، در حالی که این شاخص در کشور حدود هفت درصد برآورد می‌شود.

وی با اشاره به طرح بزرگراه بهشهر، گرگان، بجنورد و قوچان افزود اجرای این طرح از سال ۱۳۷۵ آغاز شده و با وجود گذشت حدود ۳۰ سال، همچنان بخش‌هایی از آن باقی مانده است.

عربی درباره طرح‌های درمانی استان گفت بیمارستان ۶۴ تختخوابی راز قرار بود امسال به پایان برسد، اما تکمیل آن به سال آینده موکول خواهد شد. بیمارستان ۹۶ تختخوابی آشخانه نیز از پیشرفت مناسبی برخوردار است. فاز نخست بیمارستان پورسینا به پایان رسیده و فاز دوم آن حدود ۵۰ درصد پیشرفت دارد و برای تکمیل آن به حدود ۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است.

وی درباره بیمارستان مادر و کودک نیز گفت این پروژه از سال ۱۴۰۰ مطرح شده، اما به دلیل مشکلات مربوط به مجوز ماده ۲۳، افزایش ظرفیت و چندین بار تغییر مکان‌یابی، هنوز وارد مرحله پیشرفت فیزیکی نشده است، در حالی که شاخص تخت بیمارستانی در خراسان شمالی پایین‌تر از متوسط کشور است.

طولانی شدن پروژه‌ها و ضعف مدیریت، مانع جذب اعتبارات

هادی قوامی، نماینده مردم اسفراین، بام و صفی‌آباد در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر ضرورت اجرای اصل ۴۸ قانون اساسی گفت برنامه‌ریزی برای توسعه مناطق مختلف کشور باید متناسب با استعداد‌ها و ظرفیت‌های هر منطقه انجام شود و از هرگونه تبعیض جلوگیری شود.

وی اظهار کرد حجم نقدینگی کشور از ۱۹ میلیون و ۲۰۰ هزار میلیارد تومان فراتر رفته که حدود ۶۲ درصد آن در استان تهران متمرکز است. همچنین حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور در یک درصد از مساحت آن زندگی می‌کنند.

قوامی افزود در دوره‌ای که در مجلس حضور داشت، ماده ۱۸۰ با هدف افزایش سالانه ۱۰ درصدی سرعت رشد شهرستان‌هایی که از متوسط کشوری عقب‌تر بودند، به تصویب رسید.

وی با انتقاد از طولانی شدن طرح‌های راه‌سازی استان گفت در پروژه چهارخطه کردن محور بجنورد، اسفراین و سبزوار، اعتبار این طرح از ۱۰۰ میلیارد تومان به ۶۰۰ میلیارد تومان در بودجه امسال افزایش یافت. همچنین سال گذشته ۶۰ میلیارد تومان برای تکمیل حدود ۱۰ کیلومتر از مسیر اسفراین تا سه‌راهی سنخواست اختصاص داده شد.

وی ادامه داد با وجود افزایش اعتبار، به دلیل تصمیم نادرست در واگذاری هم‌زمان چند قطعه به پیمانکاران، اجرای پروژه با مشکل مواجه شد و از اعتبار ۶۰۰ میلیارد تومانی امسال، تنها حدود ۳۰ میلیارد تومان برای پرداخت مطالبات پیمانکار جذب شده است؛ در حالی که اگر پیمانکار عملکرد اجرایی مناسبی داشت، امکان جذب ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار وجود داشت.

قوامی تصریح کرد: «وقتی یک پروژه به دلیل ضعف مدیریتی پیشرفت نمی‌کند، طبیعتاً نمی‌تواند سهم مناسبی از تخصیص‌ها دریافت کند.»

وی گفت در یکی از قطعات این مسیر، حدود ۳۵ تا ۳۶ نفر از اهالی روستا‌های ایرج، فریمان، بوژ و بزنج در حوادث رانندگی جان خود را از دست داده‌اند و تکمیل این بخش باید در اولویت قرار گیرد.

وی به طرح راه‌آهن جوین ـ اسفراین اشاره کرد و گفت این پروژه برای تکمیل حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز داشت، اما به دلیل توقف و رها شدن پروژه، اکنون برای ادامه کار باید هزینه‌ای بیش از ۱۰ تا ۱۵ برابر پرداخت شود.

قوامی اظهار کرد در سال ۱۳۹۰ حدود ۴۰ درصد بودجه کشور به اعتبارات عمرانی و ۶۰ درصد به هزینه‌های جاری اختصاص داشت، اما اکنون سهم هزینه‌های جاری به حدود ۹۵ درصد رسیده و تنها پنج درصد برای اعتبارات عمرانی باقی مانده است.

وی افزود متوسط زمان بهره‌برداری از طرح‌های عمرانی که باید حدود چهار سال باشد، اکنون به حدود ۱۸ سال رسیده است. وی همچنین گفت این استان حتی یک متر آزادراه ندارد و به شبکه ریلی نیز متصل نیست.

وی با اشاره به ظرفیت‌های معدنی استان اظهار کرد خراسان شمالی در حوزه معدن ظرفیت‌های مناسبی دارد، اما در بخش استخراج و فرآوری با عقب‌ماندگی مواجه است و قرار است به‌زودی عملیات اجرایی کارخانه بزرگ‌ترین معدن استان آغاز شود و حداقل ۳۰ درصد از این معدن نیز به مردم واگذار شود.

تخصیص اعتبارات بر اساس شاخص‌ها و تمرکز بر پروژه‌های اولویت‌دار

جمال کاکائی، رئیس گروه اعتبارات عمرانی سازمان برنامه و بودجه کشور، گفت تخصیص منابع صرفاً بر اساس چانه‌زنی انجام نمی‌شود، بلکه شاخص‌هایی مانند جمعیت، وسعت استان، میزان مشارکت در تولید ملی و سطح توسعه‌یافتگی در زمان تنظیم لوایح بودجه مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی افزود بخشی از اعتبارات در اختیار سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان‌ها قرار می‌گیرد، اما طرح‌های ملی مانند راه‌ها، بیمارستان‌ها، فضا‌های ورزشی و مدارس از طریق دستگاه‌های اجرایی ملی و وزارتخانه‌های مربوطه پیگیری و تأمین اعتبار می‌شوند.

کاکائی تصریح کرد در برخی پروژه‌ها قانون محل هزینه‌کرد اعتبار را تعیین می‌کند و هزینه‌کرد این اعتبارات در خارج از طرح تعیین‌شده تخلف محسوب می‌شود.

وی گفت پایین بودن میزان اعتبار تخصیص‌یافته نسبت به منابع مورد نیاز، یکی از دلایل اصلی تکمیل نشدن طرح‌هاست. وی تأکید کرد اگر منابع به جای پراکندگی میان تعداد زیادی پروژه، بر سه طرح و پروژه‌ای متمرکز شود که واقعاً مشکلات مردم را برطرف می‌کنند، امکان دستیابی به نتایج مؤثرتر فراهم خواهد شد.

در ادامه برنامه، قوامی گفت منابع عمومی تنها بخشی از منابع مورد نیاز توسعه هستند و بخش مهمی از تأمین مالی باید از طریق نظام بانکی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی انجام شود.

عربی نیز اظهار کرد نسبت مصارف به منابع بانکی استان حدود ۶۰ درصد است و با توجه به میزان سپرده‌ها و تسهیلات، ظرفیت‌هایی برای تقویت تأمین مالی در استان وجود دارد.

در مجموع، مهمانان برنامه بر ضرورت اصلاح سازوکار تخصیص اعتبارات، توجه بیشتر به شاخص‌های محرومیت و کمبود زیرساخت‌ها، جلوگیری از آغاز پروژه‌های فاقد مجوز و تمرکز منابع بر طرح‌های اولویت‌دار تأکید کردند.