سفال مند؛ هنر ۵۰۰۰ سالهای که اقتصاد روستای گناباد را رونق داد
روستای مند در گناباد با پیشینه حدود ۵۰۰۰ ساله در سفالگری، با ترکیب شیوههای سنتی و تکنیکهای جدید به زنجیره اقتصادی خانوادهمحور تبدیل شده است.

گالری تصویری
۵ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، روستای مند در شهرستان گناباد با تکیه بر پیشینه حدود ۵۰۰۰ ساله خود در حوزه سفالگری، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه اقتصادی بر پایه صنایعدستی دارد؛ ظرفیتی که از آثار بهدستآمده از تپه اروک و محوطههای تاریخی پسکلوت نشأت میگیرد.
حمیدرضا محمودی قوژدی، پژوهشگر آثار تاریخی و قنات قصبه گناباد، به گزارش ایسنا در گفتوگو اظهار کرد: «در اقتصاد امروز، ادامه فعالیت و پایداری صنایعدستی به میزان تطبیق تولیدات با نیاز بازار و استفاده از روشهای جدید بستگی دارد.» وی افزود صنایعدستی زمانی جایگاه اقتصادی خود را حفظ میکنند که در کنار صیانت از اصالت و هویت تاریخی، با تغییرات بازار همراه شوند و امکان رقابت با محصولات مشابه را داشته باشند.
به گفته وی، مند تنها یک منطقه دارای پیشینه تاریخی نیست، بلکه از ظرفیت تبدیل شدن به یک کانون اقتصادی در حوزه صنایعدستی برخوردار است و در سالهای اخیر با بومیسازی روشهای مدرن سرامیک و سفالگری خلاق وارد مرحله جدیدی از فعالیت اقتصادی شده است. از نگاه او، باید به سفال و سرامیک مند فراتر از یک هنر سنتی و به عنوان یکی از ظرفیتهای توسعه اقتصادی شرق کشور نگاه کرد.
تغییر شیوه تولید؛ گامی برای افزایش ظرفیت اقتصادی
محمودی قوژدی با اشاره به ضرورت بهروزرسانی روشهای تولید در کارگاههای سفال و سرامیک مند اظهار کرد یکی از مهمترین ویژگیهای فعالیت هنرمندان این روستا، توانایی آنان در استفاده از روشهای جدید تولید در کنار حفظ اصالتهای سنتی است. در گذشته بخش قابل توجهی از تولیدات به شیوه سنتی و به صورت تکنسخهای انجام میشد، اما امروز استفاده از تکنیکهای جدید، ریختهگری و تولید قالبی، امکان افزایش ظرفیت تولید را فراهم کرده است.
وی ادامه داد استفاده از روشهای قالبی و ریختهگری به هنرمندان کمک میکند محصولات متنوعتری تولید کنند و در عین حال، زمان و هزینه تولید را کاهش دهند. این تغییر رویکرد اهمیت اقتصادی زیادی دارد؛ زیرا تولیدکنندگان میتوانند به جای محدود ماندن به سفارشهای کوچک و پراکنده، برای تأمین نیاز مجموعههای بزرگ نیز برنامهریزی کنند.
به گفته این پژوهشگر، یکی از مزیتهای این شیوه تولید، فراهم شدن امکان پاسخگویی به سفارشهای مجموعههایی مانند هتلها، اقامتگاههای بومگردی و ادارات کل استان است. وی با تأکید بر اهمیت کاهش قیمت تمامشده محصولات خاطرنشان کرد زمانی که تولید از حالت محدود و تکنسخهای به سمت تولید نظاممند حرکت میکند، هزینههای تمامشده قابلیت مدیریت بیشتری پیدا میکند و محصولات امکان رقابت بیشتری در بازار خواهند داشت.
نقش بانوان در زنجیره تولید
محمودی قوژدی با اشاره به نقش صنایعدستی در ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی اظهار کرد توسعه اقتصادی روستای مند بر پایه یک الگوی بومی و خانوادهمحور شکل گرفته است. وجود کارگاه و نیروی شاغل بسیاری در این عرصه نشان میدهد که سفال و سرامیک در مند صرفاً یک فعالیت هنری محدود نیست، بلکه به یک زنجیره اقتصادی تبدیل شده که بخشهای مختلفی از تولید تا عرضه محصولات را در بر میگیرد.
وی با اشاره به نقش بانوان در این زنجیره تولید گفت یکی از ویژگیهای مهم فعالیتهای اقتصادی مند، مشارکت بانوان در مراحل مختلف تولید است و بخشی از فعالیتهای تکمیلی، بهویژه نقاشی و تزئین روی سفال و سرامیک، توسط بانوان و در محیط خانه انجام میشود.
وی ادامه داد بانوان بدون نیاز به حضور دائمی در محیط کارگاه میتوانند در بخشی از فرآیند تولید مشارکت داشته باشند و از این طریق به درآمد خانواده کمک کنند. وی تصریح کرد زمانی که مردم بتوانند در محل زندگی خود به فعالیت اقتصادی و کسب درآمد بپردازند، انگیزه کمتری برای مهاجرت به شهرها خواهند داشت؛ بنابراین، حمایت از صنایعدستی مند را باید بخشی از برنامههای حفظ اشتغال و پایداری جمعیت روستایی دانست.
ضرورت زیرساخت عرضه و موقعیت جغرافیایی
محمودی قوژدی با اشاره به اقدامات انجامشده برای تقویت زیرساختهای تجاری روستای مند اظهار کرد توسعه این صنعت تنها به افزایش تعداد کارگاهها و میزان تولید محدود نمیشود، بلکه برای دستیابی به بازارهای گستردهتر باید زیرساختهای مناسب عرضه و فروش نیز فراهم شود.
وی افزود احداث بازارچه تخصصی سفال و سرامیک ضروری است و وجود یک فضای مشخص برای معرفی و فروش تولیدات، امکان ارتباط مستقیمتر میان هنرمندان و خریداران را فراهم میکند. همچنین گردشگران و مسافرانی که از این منطقه عبور میکنند، میتوانند با مراجعه به این بازارچه، محصولات متنوع را مشاهده و خریداری کنند.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در زمینه هویتبخشی به این روستا خاطرنشان کرد درج محور گردشگری و بازار سفال در طرح هادی، نامگذاری معابر مرتبط با این صنعت و احیای مرکز آموزشی قدیمی پس از ۴۰ سال، از جمله اقداماتی است که تاکنون انجام شده است.
این پژوهشگر، مجاورت این روستا با جاده بینالمللی جنوب به شمال را فرصت مناسبی برای معرفی تولیدات به مسافران و گردشگران دانست و بیان کرد قرار گرفتن مند در مسیر تردد زائران و گردشگران باعث شده است این روستا ظرفیت تبدیل شدن به ویترین صنایعدستی شهرستان گناباد را داشته باشد. وی تأکید کرد استفاده از این ظرفیت نیازمند برنامهریزی در حوزه گردشگری، ایجاد امکانات مناسب برای توقف و بازدید مسافران و معرفی بهتر مراحل تولید و پیشینه تاریخی این هنر است.
اهمیت انتقال دانش به نسلهای آینده
محمودی قوژدی با اشاره به اهمیت انتقال دانش سفالگری به نسلهای آینده اظهار کرد یکی از موضوعات مهم، تربیت نیروی متخصص و جلوگیری از گسست مهارتهای سنتی است و تجربه هنرمندان و دانش فنی تولید باید به نسل جوان منتقل شود.
وی تأسیس هنرستان تخصصی سفال و سرامیک را یکی از ظرفیتهایی دانست که میتواند با ثبت ملی مند و برنامهریزیهای مرتبط دنبال شود و زمینه آموزش اصولی این هنر را برای نوجوانان فراهم کند. وی همچنین ایجاد موزه تخصصی سفال و سرامیک را از دیگر نیازهای فرهنگی و گردشگری مند عنوان کرد و گفت این موزه میتواند محلی برای نمایش آثار تاریخی، معرفی پیشینه سفالگری و ارائه سیر تحول این هنر از دورههای گذشته تا تولیدات امروزی باشد.
وی افزود پیوند دادن آثار تاریخی محوطههای پسکلوت با تولیدات معاصر، تصویری روشن از استمرار این هنر در منطقه ارائه میدهد و میتواند به یکی از جاذبههای گردشگری مند تبدیل شود. وی خاطرنشان کرد در صورت فراهم شدن زیرساختهای لازم، بازارچه تخصصی، کارگاههای تولیدی، مرکز آموزشی و موزه سفال و سرامیک میتوانند در کنار یکدیگر یک مجموعه بههمپیوسته اقتصادی و گردشگری ایجاد کنند که به توسعه بازار فروش و تقویت اشتغال محلی کمک میکند.
منبع: www.isna.ir

فراخوان فجر ۴۵ با بازگشت هیئت انتخاب منتشر شد











