ساریجلو؛ روستایی که قطب تولید کیف و کوله‌پشتی شد

به گزارش ایرنا، «ساریجلو»، روستایی از توابع شهرستان رزن در استان همدان است که تولید کیف و کوله‌پشتی در آن از حرفه‌ای محدود به مزیت اقتصادی و هویت شغلی صدها خانواده تبدیل شده است. در این روستا کارخانه همیشه ساختمانی با دودکش‌های بلند نیست؛ گاهی یک اتاق در خانه‌ای روستایی، گاهی زیرزمینی کوچک و گاهی کارگاهی خانوادگی، بخشی از یک زنجیره تولید گسترده را شکل می‌دهد.

برآورد فعالان این حوزه نشان می‌دهد حدود ۲۳۰ خانوار از مجموع ۳۵۰ خانوار روستا در این حرفه فعالیت دارند و ظرفیت تولید سالانه آن از یک میلیون عدد کیف و کوله‌پشتی فراتر می‌رود. در شهرستان رزن حدود ۵۰۰ واحد تولیدی در حوزه کیف و کوله‌پشتی فعالیت دارند.

نامی که در بازار پنهان است، اما محصولش دیده می‌شود

تناقض بزرگ اقتصاد تولیدی ساریجلو این است که محصول به بازار می‌رسد، اما نام محل تولید در بسیاری از موارد همراه آن نیست. سفارش از تهران می‌آید، خانواده‌های تولیدکننده در ساریجلو کار را انجام می‌دهند و محصول نهایی به شبکه توزیع و فروش سپرده می‌شود و آنچه در ویترین دیده می‌شود، نام تجاری سفارش‌دهنده یا عرضه‌کننده است.

قربانعلی یوسفی، از تولیدکنندگان باسابقه و بنیانگذار حرفه کیف‌دوزی در ساریجلو، می‌گوید: «بخش عمده تولید به‌صورت خانوادگی انجام می‌شود و بسیاری از سفارش‌ها از تهران به تولیدکنندگان می‌رسد، شماری از همشهریان نیز در تهران مغازه‌دار هستند و ارتباط میان بازار فروش و تولیدکنندگان روستا از همین مسیر برقرار می‌شود.»

این شیوه تولید اگرچه اشتغال گسترده خانواده‌ها را فراهم کرده، اما وابستگی به سفارش‌های کارمزدی، قدرت تصمیم‌گیری تولیدکنندگان را محدود ساخته است و بخش مهمی از ارزش افزوده پس از تولید در حلقه‌های بعدی زنجیره توزیع شکل می‌گیرد.

۲۳۰ خانوار؛ شبکه‌ای تولیدی که مرز خانه و کارگاه را برداشته است

در ساریجلو تولید به کارخانه و کارگاه محدود نمانده و به درون خانه‌ها راه یافته است و اعضای خانواده در مراحل مختلف تولید مشارکت می‌کنند. یوسفی می‌گوید: «در گذشته تولید بیشتر در کارگاه‌های متمرکز انجام می‌شد، اما به‌تدریج بخش زیادی از فعالیت‌ها به خانه‌ها انتقال یافت و امروز حدود ۲۳۰ خانوار در ساریجلو به‌صورت خانوادگی در این حوزه کار می‌کنند.»

این تمرکز تولیدی، زمینه مناسبی برای شکل‌گیری یک خوشه صنعتی تخصصی فراهم کرده است؛ خوشه‌ای که در صورت ایجاد ارتباط منظم میان واحدهای خانگی، کارگاه‌ها، تامین‌کنندگان مواد اولیه و بازار فروش، می‌تواند قدرت رقابت تولیدکنندگان را افزایش دهد.

رکود بازار و افزایش قیمت مواد اولیه گره کار

با وجود این توان، تولیدکنندگان ساریجلو در سال جاری با افزایش چندبرابری قیمت مواد اولیه، کاهش سفارش‌ها، رکود بازار و کمبود سرمایه در گردش مواجه شده‌اند. یوسفی می‌گوید: «تولیدکنندگان با افزایش قیمت مواد اولیه و محدود شدن سفارش‌ها روبه‌رو شدند و در شرایطی قرار گرفتند که نه از آینده بازار اطمینان دارند و نه می‌توانند برای تامین مواد اولیه برنامه‌ریزی کنند.»

بسیاری از خانواده‌ها برای توسعه کار خود تسهیلات دریافت کرده‌اند و اکنون باید اقساط آن را بپردازند. تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت به پارچه، آستر، زیپ، بند و یراق‌آلات نیاز دارند و هرگونه اختلال در تامین این اقلام بر قیمت تمام‌شده و توان رقابت آن‌ها اثر می‌گذارد.

پیگیری تسهیلات و تامین مواد اولیه

تولیدکنندگان ساریجلو برای تامین بخشی از نیازهای مالی خود از بنیاد علوی و بنیاد برکت درخواست تسهیلات کردند که با پیگیری فرماندار رزن وارد مرحله جدی‌تری شد. به گفته یوسفی، فرماندار با برگزاری جلسه و دعوت از روسای بانک‌ها، موضوع تامین مالی را پیگیری کرد و در نتیجه برخی خانواده‌ها تسهیلاتی در محدوده ۱۵۰ تا ۳۰۰ میلیون تومان دریافت کردند.

یکی از مطالبات مهم آنان، حمایت از راه‌اندازی و تقویت یک واحد پشتیبان در شهرک صنعتی رزن برای تامین مواد اولیه مورد نیاز کارگاه‌هاست. به گفته یوسفی، برای این واحد تولیدی درخواست تسهیلات ارائه شده تا امکان تامین مواد اولیه و کاهش وابستگی به واردات از چین فراهم شود، اما این درخواست حدود ۲ سال در انتظار تعیین تکلیف قرار دارد.

فرهاد جهانیان، فرماندار رزن گفت بیش از ۲۰۰ کارگاه تولید کیف و کوله در روستای ساریجلو فعالیت دارد و با توجه به نیاز سالانه هفت تا ۱۰ میلیون عددی بازار کشور، امکان توسعه تولید وجود دارد. وی افزود مواد اولیه و ملزومات از بازار تهران تامین می‌شود و تولید بیشتر به‌صورت خانوادگی انجام می‌گیرد و به روستاهای اطراف نیز گسترش یافته است.

وی اظهار کرد سال گذشته در نخستین گام، نشستی در فرمانداری با حضور نمایندگان تولیدکنندگان و مسوولان دستگاه‌های اجرایی برگزار و بازدید میدانی از کارگاه‌ها انجام شد و پس از آن موضوع در سطح استان با حضور دستگاه‌های مرتبط از جمله اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اداره کل آموزش فنی و حرفه‌ای، صندوق کارآفرینی امید، بنیاد علوی، بنیاد برکت، اداره کل صنعت، معدن و تجارت و مجموعه تامین اجتماعی مطرح شد. در مرحله نخست حدود ۵۰ فقره تسهیلات به تولیدکنندگان پرداخت شد.

فرماندار رزن گفت سال گذشته حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار عدد کیف و کوله در ساریجلو تولید شده است که در مقایسه با نیاز سالانه بازار داخلی سهم محدودی است. وی افزود در شناسنامه اقتصادی شهرستان، ساریجلو به عنوان روستای کیف و کوله معرفی شده است. وی درباره پیشنهاد ایجاد واحد تامین مواد اولیه در شهرک صنعتی نیز گفت این موضوع پیش‌تر مطرح شده بود، اما اقدام موثری از سوی متقاضی انجام نشد و اگر سرمایه‌گذار موضوع را دنبال کند، فرمانداری همکاری خواهد کرد.