سارق عاشق هنر؛ سرقت ۳۰۰ اثر تاریخی بدون انگیزه مالی
استفان برایتویزر بین سالهای ۱۹۹۵ تا نوامبر ۲۰۰۱ حدود ۳۰۰ اثر هنری را از موزههای هفت کشور اروپایی سرقت و در خانه مادرش نگهداری کرد؛ او در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۱ در سوئیس دستگیر شد.

گالری تصویری
۴ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، دستگیری او در سال ۲۰۰۱ به یکی از عجیبترین پروندههای سرقت هنری اروپا پایان داد، اما آغاز ماجرای نابودی بخش بزرگی از همان مجموعه آثار هنری بود؛ آثاری که مادرش برای پنهان کردن شواهد جرم، آنها را پاره کرد، سوزاند یا به آب انداخت.
در تاریخ سرقت آثار هنری، نامهایی با سرقتهای پیچیده و معاملات چندمیلیوندلاری شناخته میشوند، اما استفان برایتویزر (Stéphane Breitwieser) در دسته متفاوتی قرار میگیرد. او نه قاچاقچی حرفهای آثار هنری بود، نه گروهی مسلح در اختیار داشت و نه ظاهراً انگیزه اصلیاش کسب ثروت یا شهرت بود، به گزارش ایسنا.
برایتویزر عاشق هنر بود. در زمینه تاریخ هنر جهان مطالعات بسیار زیادی داشت، هنرمندان را میشناخت، ارزش کارشان را میدانست و دوست داشت وقتی در خانه است، در مجاورت آنها باشد. یکی از سرگرمیهای اصلی او رفتن به موزهها بود؛ تفریحی که خیلی زود به شغل تماموقت او یعنی دزدی آثار هنری تبدیل شد.
روش ساده سرقت از موزههای کوچک
فرآیند کار کاملا ساده و مشخص بود. او به همراه نامزد خود برای رفتن به موزه بلیت میخرید، اثری را که دوست داشت انتخاب و اندازه آن را بررسی میکرد و سپس آنها را برمیداشت و بدون هیچ گونه اضطرابی از موزه خارج میشدند.
بر اساس اطلاعات کتاب «دزد هنر»، نوشته مایکل فینکل، برایتویزر در فاصله سالهای ۱۹۹۵ تا نوامبر ۲۰۰۱، در فاصله هشت سال دزدی، در جریان ۲۰۰ مورد سرقت، حدود ۳۰۰ شیء و اثر هنری را از موزهها، گالریها و مراکز نگهداری آثار تاریخی در هفت کشور اروپایی شامل فرانسه، سوئیس، آلمان، بلژیک، هلند، دانمارک و اتریش دزدید.
مجموعهای که او گردآوری کرد، از تابلوهای نقاشی استادان قدیمی اروپا تا اشیای تزئینی، ساعتها، سلاحهای تاریخی، ظروف و مجسمههای کوچک را در بر میگرفت. بخش قابلتوجهی از سرقتها در فرانسه و سوئیس اتفاق افتاد.
در سوئیس، او در ۱۶ کانتون مرتکب سرقت شده بود. گزارشهای قضایی نشان میدهند که او با همراهی نامزدش، آن-کاترین کلاینکلاوس (Anne-Catherine Kleinklaus)، فعالیت میکرد و نقش این زن در بسیاری از سرقتها مراقبت از محیط و زیر نظر گرفتن کارکنان و بازدیدکنندگان بود.
هدف اصلی برایتویزر موزههای کوچک و محلی بود؛ مراکزی که در مقایسه با موزههای بزرگ بینالمللی، معمولاً بودجه و امکانات امنیتی محدودتری داشتند. بسیاری از این موزهها آثار تاریخی ارزشمندی در اختیار داشتند، اما حفاظت از آنها به اندازه ارزش فرهنگی و تاریخیشان جدی گرفته نمیشد.
انگیزه شخصی به جای کسب ثروت
آنچه پرونده برایتویزر را از بسیاری از سرقتهای بزرگ هنری متمایز میکند، انگیزه او است. در بیشتر سرقتهای هنری، هدف نهایی دستیابی به پول از طریق فروش در بازار غیرقانونی یا استفاده از آثار بهعنوان وثیقه است، اما در پرونده او، پلیس با مجموعهای روبهرو شد که برای استفاده و لذت شخصی نگهداری میشد.
برایتویزر آثار مسروقه را به خانه مادرش منتقل میکرد؛ خانهای که او و نامزدش در اتاق زیرشیروانی آن زندگی میکردند. به مرور زمان اتاق زیرشیروانی پر شده بود از تابلوها، اشیای عتیقه، مجسمهها و دیگر آثار هنری و او در این فضا مجموعهای خصوصی ساخته بود که برایش اهمیت عاطفی و زیباییشناختی داشت.
او پس از هر سرقت درباره اثر مطالعه میکرد و به دنبال شناخت هنرمند، دوره تاریخی و ویژگیهای آن میرفت. به گفته گزارشهای رسانهای، حافظه او در به خاطر سپردن جزئیات آثار و محل سرقتشان قابل توجه بود.
دستگیری و نابودی آثار مسروقه
در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۱، دوره طولانی سرقتهای برایتویزر به پایان رسید. او در موزه ریچارد واگنر در منطقه تریبشن، نزدیک شهر لوسرن سوئیس، یک شیپور شکار قدیمی را سرقت کرد و زمانی که برای بررسی مجدد فضا به این موزه رفته بود، یکی از مأموران امنیتی موزه او را شناخت و برایتویزر در همان محل دستگیر شد.
بازداشت او نقطه آغاز کشف ابعاد واقعی ماجرا بود، اما مادر برایتویزر پس از اطلاع از بازداشت او، نگران کشف مجموعه و احتمال متهم شدن خودش به نگهداری اموال مسروقه شد و تصمیم گرفت شواهد را از بین ببرد. او بخشی از آثار را پاره کرد و نقاشیهایی را که در خانه نگهداری میشدند، به قطعات کوچک تبدیل کرد و دور ریخت. او بیش از صد شیء تاریخی دیگر، از جمله جواهرات، مجسمهها، ظروف، اشیای فلزی و ساعتهای قدیمی را نیز به کانال راین ـ رون در فرانسه انداخت.
گزارش روزنامه گاردین در مه ۲۰۰۲ از نابودی حدود ۶۰ تابلوی نقاشی و انداختن ۱۰۹ شیء تاریخی به کانال خبر داد. برخی از این آثار در ادامه عملیات جستوجو از آب بیرون کشیده شدند. روزنامه لوموند نیز گزارش داد که نیروهای فرانسوی در عملیات جستوجو توانستند ۱۰۷ شیء را از کانال یا حاشیه آن بازیابی کنند.
با این حال، بازیابی به معنای نجات کامل نبود. بسیاری از اشیا آسیب دیده بودند و شماری از نقاشیها نیز هرگز پیدا نشدند. همین موضوع یکی از مهمترین نگرانیهای برایتویزر در دوران زندان بود. او مدام پیگیر سرنوشت آثار هنری مفقودشده بود و تلاش میکرد از مادرش اطلاعات لازم را به دست آورد، اما هیچگاه موفق نشد.
محکومیتها و بازگشت دوباره به سرقت
برایتویزر ابتدا در سوئیس محاکمه شد. دادگاه کانتون فریبورگ در فوریه ۲۰۰۳ او را به چهار سال زندان محکوم کرد. او همچنین از بازگشت به سوئیس برای مدت ۱۵ سال منع شد. پس از طی دوره محکومیت و انتقال به فرانسه، در دادگاه فرانسه به سه سال حبس محکوم شد که ۱۰ ماه آن تعلیقی بود؛ در نتیجه ۲۶ ماه از این حکم قطعی بود.
با این حال، آزادی از زندان به معنای پایان پرونده برایتویزر نبود. او در سالهای بعد بار دیگر در ارتباط با سرقت آثار تاریخی تحت تعقیب قرار گرفت. در سال ۲۰۱۹، پلیس فرانسه بار دیگر برایتویزر را در ارتباط با سرقت آثار هنری بازداشت کرد. تحقیقات نشان میداد که او در فاصله سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ نیز به سرقت از موزهها و مراکز فرهنگی بازگشته است.
در مارس ۲۰۲۳، دادگاه شهر سارگمین فرانسه او را به ۳۴ ماه زندان محکوم کرد. این حکم به سرقت، نگهداری اموال مسروقه و کلاهبرداری مربوط میشد. از آنجا که برایتویزر پیش از محاکمه ۲۲ ماه در بازداشت موقت بود، قرار شد ۱۲ ماه باقیمانده مجازات را با محدودیت خانگی و پابند الکترونیکی سپری کند.
آخرین اطلاعات نسبتاً روشن درباره وضعیت زندگی برایتویزر به سال ۲۰۲۳ بازمیگردد. مایکل فینکل، نویسنده کتاب «دزد هنر» که درباره زندگی او تحقیق کرده و با او دیدار داشته است، در مصاحبهای با مجله اسکوایر گفت برایتویزر در خانه روستایی متعلق به پدربزرگ و مادربزرگش زندگی میکرد؛ خانهای که مادرش از آن نگهداری میکرد.
منبع: www.isna.ir

رونمایی و نقد کتاب «رند عافیتسوز» داستان زندگی حافظ در شیراز









