زمین بدون حیات هم قابل سکونت میماند؟ نتیجه شبیهسازی جدید
محققان دانشگاه واشینگتن در شبیهسازی پنج میلیارد ساله تحول زمین بدون حیات دریافتند این سیاره حتی بدون بازخوردهای زیستی میتوانست دمای سطحی قابل سکونت و آب مایع را حفظ کند.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، محققان دانشگاه واشینگتن در پژوهشی جدید به یکی از پرسشهای مرتبط با فرضیه گایا (Gaia hypothesis) پرداختهاند؛ فرضیهای که مطرح میکند موجودات زنده از طریق تعامل با محیط فیزیکی زمین، در حفظ شرایط مناسب برای ادامه حیات نقش دارند.
این پژوهش که به گزارش ایسنا به نقل از دیجیاتو منتشر شده، بررسی کرده است که زمین در صورت نبود حیات، طی میلیاردها سال چگونه تحول پیدا میکرد و آیا همچنان میتوانست شرایط قابلسکونت خود را حفظ کند یا نه.
شبیهسازی پنج میلیارد سال تحول زمین بدون حیات
پژوهشگران برای پاسخ به این پرسش، مدلی از زمین ساختند که بخشهای غیرزنده سیاره، از جمله هسته، گوشته، پوسته، جو و اقیانوسها را شامل میشد. این مدل همچنین انرژی دریافتی زمین از خورشید و چرخه جابهجایی مواد شیمیایی میان بخشهای مختلف سیاره را محاسبه میکرد.
دانشمندان در مجموع ۱۹ ویژگی مهم سیاره مانند جریان گرما، ترکیب شیمیایی اقیانوسها و دمای سطح را بررسی کردند. شبیهسازی آنها روند تحول زمین را طی پنج میلیارد سال دنبال کرد؛ از حدود زمان شکلگیری سیاره تا تقریباً ۵۰۰ میلیون سال در آینده.
نتایج نشان داد نبود حیات لزوماً مانع حفظ شرایط قابلسکونت در زمین نمیشد. مهمترین تفاوت در ترکیب جو دیده میشد: در غیاب موجودات فتوسنتزکننده، اکسیژن فراوانی در جو شکل نمیگرفت.
با اینحال، از دیدگاه اخترزیستشناسی، وجود اکسیژن شرط ضروری قابلسکونت بودن یک سیاره نیست. در این حوزه، یکی از معیارهای اصلی برای قابلسکونت دانستن یک جهان سنگی، توانایی آن در حفظ آب مایع روی سطح است. براساس شبیهسازی، زمینِ بدون حیات نیز میتوانست از نظر وجود آب شرایطی مشابه زمین امروزی داشته باشد.
نقش چرخه کربنات-سیلیکات در حفظ دما
به گفته پژوهشگران، یکی از عوامل اصلی حفظ شرایط مناسب در زمینِ شبیهسازیشده، چرخه کربنات-سیلیکات بود. این چرخه از تعامل میان فرسایش سنگهای سیلیکاتی، انتشار گازهای آتشفشانی و شیمی اقیانوسها شکل میگیرد و میتواند با ایجاد بازخورد منفی، میزان دیاکسیدکربن جو و دمای سطح زمین را در محدودهای مناسب نگه دارد.
اهمیت این سازوکار از آن جهت است که در طول زمان، درخشندگی خورشید افزایش پیدا میکند و انرژی بیشتری به زمین میرسد. طبق محاسبات پژوهشگران، در بازه ۴.۵ میلیارد ساله مورد بررسی، درخشندگی خورشید حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است؛ با اینحال، چرخه کربنات-سیلیکات میتواند در مدل آنها از افزایش شدید دمای سطح جلوگیری کند.
پژوهشگران میگویند زمینِ سنگی میتواند بدون بازخوردهای زیستی و تنها با فرایندهای غیرزیستی، در طول دستکم ۴.۵ میلیارد سال دمای سطحی قابلسکونت خود را حفظ کند.
کمک به شناخت سیارات فراخورشیدی
این شبیهسازی فقط درباره گذشته فرضی زمین نیست و میتواند به دانشمندان در تفسیر دادههای سیارات فراخورشیدی نیز کمک کند. برخی سیارات فاقد حیات شاید از نظر ویژگیهای جو و محیط سطحی، شباهتهایی به سیارات زنده داشته باشند. به همین دلیل، تشخیص نشانههای احتمالی حیات در جو سیارات دوردست به بررسی دقیقتر نیاز دارد.
البته نتایج این پژوهش فرضیه گایا را رد نمیکند. دانشمندان نمیتوانند احتمال نقش حیات در تقویت پایداری اقلیم زمین را کنار بگذارند. آنها همچنین تأکید میکنند که مدلشان محدودیتهایی دارد و برخی فرایندها، از جمله تکتونیک صفحهای، شیمی جو و سازوکارهای تنظیم اقلیم، در آن با سادهسازیهایی در نظر گرفته شدهاند.
با وجود این محدودیتها، یافتهها نشان میدهد که وجود حیات الزاماً شرط سکونتپذیری یک سیاره سنگی نیست. به بیان دیگر، شاید قابلیت سکونت یک سیاره و وجود موجودات زنده روی آن، بیش از آنچه تصور میشد، از یکدیگر مستقل باشند.
یافتههای این پژوهش در The Planetary Science Journal منتشر شده است.
منبع: www.isna.ir

برگزاری پانزدهمین مسابقات مناظره دانشجویان در علوم پزشکی تهران






