برنامه اردبیل برای تأمین پایدار برق و زمستانی بدون خاموشی

به گزارش ایرنا، تداوم فعالیت‌های اقتصادی، خدمات عمومی و زندگی روزمره شهروندان بیش از هر زمان دیگری به دسترسی پایدار انرژی برق وابسته شده و اختلال در تأمین آن می‌تواند از فعالیت واحدهای صنعتی و تولیدی گرفته تا خدمات درمانی، ارتباطات، حمل‌ونقل و تأمین آب آشامیدنی را تحت تأثیر قرار دهد.

استان اردبیل با دارا بودن نیروگاه سبلان، ظرفیت‌های تولید پراکنده، نیروگاه‌های تجدیدپذیر و شبکه گسترده توزیع برق از زیرساخت‌های مهم انرژی در شمال‌غرب کشور برخوردار است. با توجه به شرایط اقلیمی سردسیر منطقه، افزایش استفاده از وسایل گرمایشی برقی و وابستگی بخش مهمی از تولید برق کشور به نیروگاه‌های حرارتی، مدیریت بار، تأمین سوخت نیروگاه‌ها و آماده‌سازی تجهیزات اضطراری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اگرچه میزان مصرف برق در فصل تابستان به دلیل استفاده از تجهیزات سرمایشی به اوج می‌رسد، اما زمستان نیز به دلیل افزایش مصرف گاز خانگی و احتمال محدودیت سوخت نیروگاه‌ها می‌تواند دوره‌ای حساس برای صنعت برق باشد. در این میان، همکاری مردم و کاهش مصرف غیرضروری می‌تواند مکمل اقدامات فنی و مدیریتی باشد اما مسئولیت اصلی تأمین برق پایدار و افزایش تاب‌آوری شبکه بر عهده دستگاه‌های متولی است.

مدیریت تقاضا و کاهش مصرف در ساعات اوج بار

از دیدگاه کارشناسان انرژی، نخستین اقدام برای جلوگیری از بروز ناترازی برق، مدیریت تقاضا و کاهش مصرف غیرضروری در ساعات اوج بار است. در فصل زمستان، استفاده هم‌زمان از بخاری‌های برقی، تجهیزات گرمایشی پرمصرف، وسایل برقی خانگی و سامانه‌های گرمایشی ساختمان‌ها می‌تواند فشار مضاعفی بر شبکه وارد کند.

از این رو، استفاده از تجهیزات دارای برچسب انرژی مناسب، خاموش کردن وسایل غیرضروری، استفاده از روشنایی LED، عایق‌کاری ساختمان‌ها و تنظیم صحیح سامانه‌های گرمایشی اهمیت زیادی دارد. یکی از راهکارهای مؤثر، مدیریت بار از طریق کنتورهای هوشمند و سامانه‌های کنترل مصرف است که امکان شناسایی مشترکان پرمصرف، تشخیص الگوی مصرف و مدیریت هدفمند بار را فراهم می‌کند. همچنین انتقال فعالیت تجهیزات پرمصرف و برخی فرایندهای صنعتی به ساعات کم‌بار، می‌تواند بدون کاهش محسوس تولید، فشار را بر شبکه کاهش دهد.

کارشناسان توصیه می‌کنند شهروندان از بخاری‌های برقی پرمصرف در کنار سایر وسایل گرمایشی به‌صورت هم‌زمان و غیرضروری استفاده نکنند و لامپ‌های کم‌مصرف و LED را جایگزین تجهیزات روشنایی قدیمی کنند. همچنین لازم است وسایل برقی غیرضروری در ساعات اوج مصرف خاموش و از روشن گذاشتن وسایل گرمایشی برقی در اتاق‌های خالی خودداری شود. در ساختمان‌های مسکونی، سیم‌کشی و تجهیزات برقی فرسوده اصلاح و از استفاده هم‌زمان چند وسیله پرمصرف روی یک مدار برق خودداری شود.

همچنین شهروندان باید توجه داشته باشند که استفاده از ژنراتورهای سوختی در فضای بسته خطر مسمومیت با مونوکسیدکربن و آتش‌سوزی دارد و این تجهیزات باید در فضای مناسب و با رعایت الزامات ایمنی نصب شوند. خانوارها در صورت قطعی برق، باید از باز و بسته کردن مکرر کلیدها و دستکاری تجهیزات شبکه خودداری و هنگام استفاده از ژنراتور اضطراری، اصول ایمنی و اتصال استاندارد را رعایت کنند.

توسعه تجدیدپذیرها و اجرای طرح مهتاب

کارشناسان معتقدند یکی از راهبردهای بلندمدت مقابله با ناترازی برق، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، زمین‌گرمایی، برق‌آبی کوچک و نیروگاه‌های تولید هم‌زمان برق و حرارت است. استان اردبیل به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی و اقلیمی، قابلیت توسعه برخی از این منابع را دارد. البته انرژی خورشیدی به دلیل وابستگی به تابش خورشید، به‌تنهایی تضمین‌کننده تأمین برق در شب‌های طولانی زمستان نیست و توسعه سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی، باتری‌های صنعتی، نیروگاه‌های پشتیبان و تولید پراکنده باید در کنار آن مورد توجه قرار گیرد.

ناصر عبداللهیان مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان اردبیل با اشاره به وجود ۶۵۰ هزار مشترک در بخش خانگی و تجاری گفت: «اگر مشترکان ۱۰ درصد در مصرف خود تعدیل کنند، عمده مشکلات برق استان حل خواهد شد.» وی اظهار کرد: با جمع‌آوری پنج‌ هزار انشعاب غیرمجاز و در مجموع هزار و ۱۵ کیلومتر کابل و سیم غیرمجاز، ۴۲ میلیون کیلووات ساعت انرژی مازاد در استان به چرخه بازگشت.

مدیرعامل شرکت برق استان اردبیل با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین مگاپروژه‌های وزارت نیرو و شرکت توانیر جمع‌آوری انشعاب‌های غیرمجاز است، اظهار کرد: شرکت توزیع برق اجرای طرح مهتاب را برای مدیریت هوشمند تلفات انرژی برق و ساماندهی انشعاب‌های غیرمجاز برق در نقاط مختلف استان آغاز کرده است. وی ادامه داد در قالب این طرح هر هفته ۲ بار رزمایش برگزار می‌شود و تاکنون یک هزار و ۸۸۹ مورد بازدید از چاه‌های کشاورزی، ۹۳۰ مورد بازدید از مساجد و هزار و ۵۷۰ مورد بازدید از مراکز تجاری انجام شده است.

وی اضافه کرد با اجرای این طرح علاوه بر جمع‌آوری روشنایی غیرمجاز دستفروشان، در مجموع ۳۲ هزار مورد تعدیل روشنایی انجام و هفت هزار و ۴۴۷ دستگاه کنتور جدید و ۹۵۵ مورد انشعاب غیردایم نصب شد. به گفته وی با اجرای این طرح تاکنون ۲ هزار و ۴۰۰ مگاوات انرژی ذخیره‌سازی شده که این رقم معادل ۲ برابر تولید نیروگاه سیکل ترکیبی سبلان است. تمام هزار و ۲۰۰ ساختمان و انشعاب اداری استان به کنتور هوشمند مجهز شده است.

عبداللهیان اظهار کرد توسعه بسترهای تولید انرژی تجدیدپذیر در استان به خوبی پیش می‌رود و پیش‌بینی می‌شود طی ماه آینده ۲ نیروگاه هرکدام به ظرفیت سه مگاوات در شهرستان‌های نمین و خلخال (گزاز) به بهره‌برداری برسد. مجوزهای لازم برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی جدید از جمله ۵۰ مگاوات توسط قرارگاه خاتم‌الانبیاء در محوطه فرودگاه بین‌المللی اردبیل و ۵۹ مگاوات دیگر نیز در دیگر مناطق استان صادر شده که عملیات اجرای آنها پس از ارائه تسهیلات آغاز خواهد شد.

آمادگی مدیریت بحران و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی

مسعود امامی‌یگانه، استاندار اردبیل، با اشاره به ضرورت آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای مدیریت شرایط زمستانی گفت: «هماهنگی دستگاه‌های اجرایی مربوطه برای تامین پایدار انرژی بسیار ضروری است.» وی افزود: «تأمین پایدار برق یکی از ضرورت‌های مهم در ارائه خدمات عمومی و استمرار فعالیت‌های اقتصادی و تولیدی استان است و با توجه به شرایط اقلیمی اردبیل، همه دستگاه‌های اجرایی باید برای مدیریت مصرف و مقابله با شرایط احتمالی ناترازی انرژی آمادگی لازم را داشته باشند.»

استاندار اردبیل با اشاره به مسئولیت دستگاه‌های اجرایی در کاهش مصرف انرژی ادامه داد ادارات و سازمان‌های دولتی باید در زمینه اصلاح تجهیزات گرمایشی و روشنایی، کنترل مصرف برق، استفاده از سامانه‌های هوشمند و جلوگیری از هدررفت انرژی پیشگام باشند و گزارش اقدامات خود را به ستاد مدیریت مصرف انرژی ارائه کنند. وی بر ضرورت هماهنگی شرکت توزیع برق، مدیریت بحران، شرکت پخش فرآورده‌های نفتی و دستگاه‌های خدمات‌رسان تأکید کرد و گفت: «برنامه عملیاتی برای استمرار خدمات حیاتی در شرایط اضطراری تدوین می‌شود.»

علیرضا علیپور، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اردبیل، بر ضرورت آمادگی دستگاه‌های خدمات‌رسان برای مقابله با پیامدهای احتمالی اختلال در شبکه برق تأکید کرد. وی افزود مدیریت بحران برق نیازمند برنامه‌ریزی پیشگیرانه، شناسایی زیرساخت‌های حساس و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول است و نباید اقدامات لازم به زمان وقوع حادثه موکول شود.

علیپور با اشاره به ضرورت تأمین برق مراکز حیاتی بیان کرد بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، تأسیسات آب‌رسانی، مراکز امدادی و ارتباطی باید به تجهیزات برق اضطراری مجهز باشند. وی همچنین بر ضرورت برگزاری رزمایش‌های تخصصی، شناسایی نقاط آسیب‌پذیر شبکه، پیش‌بینی مسیرهای جایگزین تأمین برق و آموزش نیروهای عملیاتی تأکید کرد.

در استان اردبیل با توجه به شرایط جغرافیایی، سرمای زمستان، احتمال بارش سنگین برف و اهمیت تأسیسات برق، رعایت اصول پدافند غیرعامل باید یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی باشد. از جمله این راهکارها، شناسایی و حفاظت پست‌های برق و خطوط انتقال و توزیع حساس، پیش‌بینی مسیرهای جایگزین، تأمین ژنراتورهای اضطراری برای بیمارستان‌ها و تأسیسات حیاتی آب‌رسانی، مقاوم‌سازی تأسیسات در برابر برف و یخ‌زدگی و پیش‌بینی قطعات یدکی و ترانسفورماتورهای جایگزین عنوان شده است.

در حال حاضر برق مورد نیاز استان اردبیل از نیروگاه سبلان تامین می‌شود که یکی از نیروگاه‌های سیکل ترکیبی با ظرفیت اسمی یک هزار و ۴۵۰ مگاوات و تولید واقعی یک هزار و ۲۵۰ مگاوات است که ۶ واحد گازی ۱۵۹ مگاواتی و سه واحد بخار ۱۶۰ مگاواتی دارد و ۲ برابر نیاز استان برق تولید می‌کند.