اسماعیلی: ایستادگی ملت برآمده از فرهنگ ۱۴۰۰ ساله است

به گزارش ایسنا محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیس‌جمهور، در آیین رونمایی از تازه‌ترین منشورات کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی بیان کرد: قرن‌ها در این بستر کار فکری و فرهنگی شده تا امروزه مردم توانسته‌اند صدها شبانه‌روز این‌چنین مقتدرانه سرپا بایستند، به‌طوری که جهانیان انگشت حیرت به دهان گرفته‌اند. این عظمت محصول تولید فرهنگ و تلاش همگی نویسندگانی است که حاصل عمرشان امروز در قفسه‌های این کتابخانه‌ها جاودانه شده است.

وی با اشاره به پیشینه کتابخانه مجلس و انس خود با این مرکز در دوران جوانی اظهار کرد: من از دیرباز از دورانی که دانش‌آموز دبیرستانی بودم، هر فرصتی پیدا می‌کردم از این کتابخانه بزرگ و غنی بهره و حظ می‌بردم؛ به‌ویژه یاد می‌کنم از مرحوم عبدالحسین حائری که در گوشه کتابخانه می‌نشستند، غرق در کتاب‌ها و اسناد بودند و خدمات ماندگاری را به یادگار گذاشتند.

دو نگاه اشتباه در حوزه کتاب

معاون راهبردی و امور مجلس رئیس‌جمهور به دو آفت در حوزه کتاب و کتابخوانی اشاره کرد و گفت: ما از گذشته تا کنون در حوزه کتاب با دو نگاه اشتباه مواجه بوده‌ایم که می‌توان آن‌ها را نوعی افراط و تفریط دانست. دیدگاه نخست؛ تجددزدگی سطحی و نادیده گرفتن تراث است، این نگاه متعلق به برخی تازه‌به‌دوران‌رسیده‌های عرصه دانش است که گمان می‌کنند پشت‌پا زدن به داشته‌های کهن افتخار است.

اسماعیلی در تشریح دیدگاه دوم گفت: ادعای پایان کاروان علم و بی‌نیازی از تألیف جدید، آسیب دیگری است. به گفته وی، نگاه دوم متعلق به کسانی است که می‌گویند هرچه لازم بوده گذشتگان گفته و نوشته‌اند و نیازی به کار جدید نیست. هر دوی این نگاه‌ها کاملاً نادرست است.

لزوم مرزشکنی علمی و نهضت نگارش

وی با بیان اینکه کاروان علم همواره در حال پویایی و حرکت است افزود: رسالت و تکلیف ما این است که به تعبیر قائد شهید، مرزشکنی علمی کنیم و هر روز حرف نویی را به جامعه بشری عرضه بداریم. این امر، شأن ایران و شأن اسلام است.

اسماعیلی با اشاره به درس ابن‌ادریس حلی در کتاب «السرائر» گفت وی در مقدمه مفصل این کتاب درباره عظمت اجتهاد، ارزش قلم نویسندگان و لزوم مرزشکنی در ساحت علم سخن گفته است. وی افزود ابن‌ادریس در همان مقدمه گفته مردم دیگر حوصله خواندن کتاب‌های مفصل را ندارند و به کتاب‌های موجز علاقه‌مند شده‌اند، لذا کتاب السرائر را به عنوان اثری مختصر نوشته است.

به گفته اسماعیلی، همین کتابی که ابن‌ادریس آن را مختصر می‌دانست، امروزه از امهات کتب فقهی است. وی تاکید کرد یکی از جملات ابن‌ادریس این است که «هیچ سخن و باوری برای بشریت زیان‌بارتر و مخرب‌تر از این جمله نیست که بگویند پیشینیان برای آیندگان چیزی باقی نگذاشته‌اند.»

وی همچنین با اشاره به بیان شهید مطهری گفت ایشان می‌فرمایند گاهی زیان یک مصرع یا یک ضرب‌المثل نادرست برای یک ملت، از حمله مغول مخرب‌تر است.

اسماعیلی با بیان اینکه در کشور نیازمند راه‌اندازی یک «نهضت نگارش» هستیم گفت: باید جوانان را به نگارش تشویق کرد. وی افزود اولاً آثار کهن کهنه نشده‌اند، ثانیاً مگر هر اثر کهنی بی‌ارزش است؟ ثالثاً خود «تاریخ علم» یک دانش اصیل و ارزشمند است.

اخلاق علمی و احیای میراث مکتوب

وی با اشاره به جایگاه علمی کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی گفت این نهاد دنیایی از گنجینه‌ها و منابع دست‌نخورده دارد و احیای این اسناد و قرار دادن آن‌ها در دسترس عموم و پژوهشگران رسالتی ضروری است، به‌ویژه در شرایط اقتصادی کنونی که تهیه کتاب برای همگان آسان نیست.

اسماعیلی افزود مرحوم استاد محمدرضا حکیمی معتقد بود دو چیز باید مجانی باشد: نان که غذای جسم است و کتاب که غذای روح است.

وی با تاکید بر لزوم حفظ اخلاق علمی گفت مرحوم علامه مجلسی در مقدمه بحارالانوار با وجود گردآوری آن اثر عظیم که امروز در ۱۱۰ جلد چاپ شده است، تصریح می‌کند عمداً تمام احادیث کتب اربعه را نیاورده است. به گفته اسماعیلی، استدلال وی این بوده است: «ترسیدم اگر همه را در اینجا گرد آورم، کتب پیشینیان متروک بماند و بگویند همین بحار ما را بس است!»

اسماعیلی همچنین نقل کرد حضرت آیت‌الله جوادی آملی در جلسات درس خود گفته‌اند در اواخر عمر علامه طباطبایی هنگامی که حدیثی را روایت می‌کردند، تمام سلسله سند و نام راویان را تک‌به‌تک قرائت می‌کردند و در پاسخ به درخواست شاگردان فرموده‌اند این بزرگان بر گردن ما حق دارند.

وی افزود آثار و نسخه‌های خطی، میراث مشترک تمام بشریت است و محروم ماندن جهان از نسخه‌های خطی چاپ‌نشده، پایمال شدن حق بشریت به شمار می‌آید. وی گفت: «دیگران کاشتند و ما خوردیم، ما بکاریم و دیگران بخورند.»

رونمایی از ۱۵ عنوان کتاب

این مراسم، همزمان با نخستین روز هفته کتاب، با حضور محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیس‌جمهور، حاجی بابایی نایب رئیس مجلس شورای اسلامی و حسین انتظامی معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مسعود معینی‌پور، رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی و جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران و اصحاب رسانه برگزار شد.

در این آیین، ۱۵ عنوان کتاب از تازه‌ترین منشورات کتابخانه مجلس رونمایی شد. سخنرانی درباره کتاب و کتابخانه و تجلیل از کتابدار برگزیده، از دیگر بخش‌های این برنامه بود.