دیدار فردا سران آمریکا، روسیه و چین در شنژن
فردا ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ در شهر شنژن چین در نشستی سهجانبه در حاشیه اجلاس APEC دیدار میکنند؛ تحلیلگر روابط بینالملل میگوید انتظار توافق بزرگ از این دیدار نباید داشت.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، فردا ۲۸ آبان ۱۴۰۵ (۱۹ نوامبر ۲۰۲۶)، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در شهر شنژن چین در نشستی سهجانبه و بیسابقه حاضر میشوند. این دیدار در حاشیه اجلاس همکاریهای اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) برگزار میشود و از منظر سیاسی و ژئوپلیتیکی اهمیت ویژهای دارد.
نشست سه رهبر قدرتمند جهان در شرایطی برگزار میشود که نظام بینالملل با بحرانهای متعددی از جمله جنگ اوکراین، جنگ ایران، رقابتهای اقتصادی و تجاری و نگرانی از گسترش تسلیحات هستهای روبهروست. کنترل تسلیحات هستهای و تحولات ایران از موضوعات مورد توجه ترامپ در این مذاکرات اعلام شده است. با این حال، هنوز دستورکار نهایی و چارچوب دقیق مذاکرات بهطور کامل مشخص نیست.
اهداف متفاوت سه طرف
هر یک از سه طرف اهداف متفاوتی را دنبال میکنند. ترامپ به دنبال ثبت یک دستاورد دیپلماتیک بزرگ و تقویت موقعیت بینالمللی آمریکاست. پوتین امیدوار است جایگاه روسیه را در معادلات جهانی تثبیت کند و از فرصت گفتوگو با واشنگتن بهره ببرد. شی جینپینگ نیز تلاش دارد چین را بهعنوان قدرتی تعیینکننده در مدیریت نظم جهانی معرفی کند.
با وجود اهمیت نمادین این نشست، نباید انتظار داشت صرف برگزاری آن به توافقهای بزرگ منجر شود. اختلاف منافع سه کشور، بهویژه درباره تسلیحات هستهای و جنگ اوکراین، موانع جدی ایجاد میکند.
اهمیت مضاعف برای ایران
برای ایران نیز این دیدار اهمیت مضاعفی دارد. پرسش اساسی این است که آیا تهران میتواند از تحولات جدید برای تقویت موقعیت دیپلماتیک و منافع ملی خود استفاده کند یا به موضوع چانهزنی قدرتهای بزرگ تبدیل خواهد شد؟
این نشست میتواند نشانهای از شکلگیری ترتیبات تازه در نظام جهانی باشد؛ ترتیباتی که در آن، قدرتهای بزرگ بیش از گذشته درباره مسائل بینالمللی با یکدیگر مذاکره میکنند.
تحلیل یک کارشناس روابط بینالملل
در همین رابطه، جعفر قنادباشی، تحلیلگر روابط بینالملل، در گفتوگو با عصر ایران به پرسشهای مطرحشده پاسخ گفته است. او میگوید: «نفس اینکه سه رئیسجمهور کشورهای قدرتمند جهان در یک زمان و مکان با یکدیگر دیدار کنند، اتفاق قابل توجهی است و از نظر نمادین اهمیت دارد؛ اما باید میان اهمیت نمادین و اهمیت راهبردی یک نشست تفاوت قائل شد.»
به گفته او، برای اینکه یک اجلاس بتواند به تصمیمات مهم بینالمللی منجر شود، باید از قبل برنامهریزی شده باشد، جلسات کارشناسی و مقدماتی متعددی برگزار شود و موضوعات مشخصی در دستور کار قرار گیرد. وقتی چنین مقدماتی وجود ندارد و قرار نیست توافق یا سند مشخصی امضا شود، نمیتوان انتظار داشت که این دیدار به تصمیمات بزرگ و تعیینکننده منجر شود.
او همچنین معتقد است بخش مهمی از اهمیت این دیدار به بهرهبرداری سیاسی و رسانهای از آن مربوط است و تاکنون بخش قابل توجهی از خبررسانی درباره این ملاقات از سوی طرف آمریکایی صورت گرفته است. به گفته او، «آمریکاییها به چنین اخباری نیاز دارند تا این تصویر را تقویت کنند که همچنان یکی از سه قدرت اصلی و تعیینکننده جهان هستند.»
در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر این دیدار بر کاهش تنشها، او میگوید: «نمیتوان احتمال تأثیر مثبت چنین دیداری را کاملاً منتفی دانست، اما باید واقعبین بود.» به گفته او، کاهش تنشهای بینالمللی نیازمند مذاکرات مستمر، توافق بر سر منافع متقابل و ارائه تضمینهای عملی است و صرف ملاقات سه رئیسجمهور، بدون مقدمات کارشناسی و توافق بر سر موضوعات مشخص، نمیتواند بحرانهای پیچیده جهانی را حل کند.
درباره احتمال طرح مسئله جنگ ایران، قنادباشی میگوید آمریکاییها علاقهمند به نظر میرسند از این دیدار برای فراهم کردن زمینه پایان دادن به جنگ، آن هم به شکلی آبرومندانه، استفاده کنند. به گفته او، آمریکا در صورت ناتوانی از دستیابی به اهداف خود از مسیر نظامی، به یک راه خروج سیاسی و دیپلماتیک نیاز خواهد داشت. او همچنین میگوید این مسئله به موضع رژیم صهیونیستی نیز بستگی دارد؛ زیرا اگر رژیم صهیونیستی همچنان بر ادامه جنگ اصرار داشته باشد، دستیابی به توافق دشوارتر خواهد شد. بنابراین ترامپ ممکن است بخواهد از اعتبار و ظرفیت دیپلماتیک این نشست برای باز کردن مسیر مذاکره استفاده کند.
در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا چین و روسیه حاضرند برای کمک به آمریکا در پایان دادن به جنگ، در موضوع ایران با واشنگتن همراهی کنند، او چنین احتمالی را چندان قوی نمیداند و میگوید: «چین و روسیه در سالهای گذشته با فشارهای گسترده سیاسی، اقتصادی و راهبردی آمریکا مواجه بودهاند. طبیعتاً این دو کشور علاقهای ندارند که در چنین شرایطی به تقویت موقعیت آمریکا کمک کنند یا امتیازی به واشنگتن بدهند که نتیجه آن نمایش قدرت بیشتر آمریکا باشد.» او در عین حال تأکید میکند نباید تصور کنیم که چین و روسیه الزاماً در همه موضوعات از منافع ایران دفاع میکنند و هر کشور بر اساس منافع ملی خودش تصمیم میگیرد. با این حال، به گفته او، اینکه این دو قدرت بخواهند در این نشست به نفع آمریکا و علیه ایران وارد معامله شوند، با توجه به شرایط موجود چندان محتمل به نظر نمیرسد.
درباره احتمال مذاکره چین و روسیه با آمریکا درباره ایران بدون اطلاع تهران از جزئیات، قنادباشی میگوید: «در سیاست بینالملل هیچ احتمالی را نمیتوان بهطور کامل منتفی دانست. قدرتهای بزرگ در بسیاری از موضوعات با یکدیگر مذاکره میکنند و ممکن است درباره مسائل مربوط به کشورهای دیگر نیز تبادل نظر داشته باشند. اما مذاکره درباره ایران الزاماً به معنای توافق بر سر ایران نیست.» او تأکید میکند ایران باید مراقب باشد که در معادلات قدرتهای بزرگ صرفاً به یک موضوع مذاکره تبدیل نشود و با تقویت دیپلماسی و قدرت چانهزنی خود، نقش مستقلی در تعیین سرنوشت مسائل مربوط به منافع ملیاش داشته باشد.
او در پاسخ به پرسشی درباره امید ایران به حمایت چین و روسیه در برابر آمریکا میگوید: «اساساً سیاست خارجی نباید بر پایه امید بستن به حمایت دیگران طراحی شود.» به گفته او، ما نباید انتظار داشته باشیم که چین و روسیه به خاطر ایران از منافع خودشان صرفنظر کنند؛ این دو کشور نیز مانند آمریکا، سیاست خارجی مبتنی بر منافع ملی دارند. او میگوید آنچه برای ایران اهمیت دارد این است که بتواند از اختلافات و رقابتهای قدرتهای بزرگ برای تأمین منافع خود استفاده کند، نه اینکه سرنوشت خود را به تصمیمات آنها گره بزند. به گفته او، ما باید روابط خود را با چین و روسیه حفظ و تقویت کنیم، اما در عین حال از استقلال تصمیمگیری و قدرت مانور دیپلماتیک برخوردار باشیم.
در ارزیابی نهایی، قنادباشی میگوید: «به نظر من، در شرایط فعلی نباید انتظارات بیش از اندازهای از این دیدار داشت. این ملاقات از نظر نمادین و رسانهای اهمیت دارد و میتواند فرصتی برای تبادل نظر درباره مسائل جهانی باشد، اما نشانهای قطعی از شکلگیری یک توافق بزرگ یا تغییر در موازنه قدرت جهانی نیست.» او همچنین میگوید: «بهویژه درباره ایران، بعید میدانم چین و روسیه بهسادگی در مسیری قرار بگیرند که نتیجه آن تقویت دست آمریکا در برابر ایران باشد. البته این به معنای تضمین حمایت آنها از مواضع ایران نیست.»
در جمعبندی، او تأکید میکند: «اهمیت دیدار ترامپ، شی و پوتین را باید در دو سطح متفاوت بررسی کرد: اهمیت نمادین حضور سه قدرت بزرگ در یک نشست و اهمیت واقعی تصمیمات و توافقات احتمالی. اولی قابل توجه است، اما برای دومی هنوز شواهد کافی وجود ندارد. در مورد ایران نیز نباید نه به معامله قدرتهای بزرگ علیه کشور بدبینانه قطعیت داد و نه به حمایت بیقیدوشرط چین و روسیه خوشبین بود. ایران باید به جای تکیه بر اراده دیگران، قدرت چانهزنی و استقلال دیپلماتیک خود را تقویت کند.»
منبع: www.asriran.com

آتشسوزی در نفتکش هدف قرارگرفته در تنگه هرمز






