دیدار ترامپ، پوتین و شی در شنژن؛ مدیریت اختلافها نه توافق جامع
دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ پنجشنبه 19 نوامبر 2026 در شنژن در حاشیه نشست اپک دیدار میکنند؛ نشستی که پکن برگزاری آن را تایید کرده اما دستور کار آن اعلام نشده است.

گالری تصویری
۴ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ پنجشنبه 19 نوامبر 2026 در شنژن، در حاشیه نشست اپک دیدار میکنند. پکن روز دوشنبه برگزاری این نشست را رسما تایید کرد و به اهمیت دیدار سهجانبه به لحاظ اثرگذاری بر صلح جهانی و ثبات روابط قدرتهای بزرگ اشاره کرد.
به گزارش عصر ایران، هنوز دستور کار این رویداد سیاسی اعلام نشده و روشن نیست رهبران تا چه اندازه وارد گفتوگوهای عملی خواهند شد.
نخستین دیدار سهجانبه و مدیریت اختلافها
این نخستین دیدار رو در روی رهبران سه کشور در قالب نشست سهجانبه است؛ کشورهایی که در مجموع، بخش بزرگی از توان اقتصادی، نظامی و هستهای جهان را در اختیار دارند و همنشینیشان به معنای همگرایی منافع نیست. واشنگتن و پکن بر سر تجارت، فناوری و امنیت شرق آسیا رقابت میکنند؛ مسکو و واشنگتن در مورد جنگ اوکراین و معماری امنیتی اروپا اختلاف دارند و رابطه چین و روسیه نیز، بهرغم نزدیکی سالهای اخیر، از محاسبات مستقل دو طرف تأثیر میپذیرد. ارزش نشست در مدیریت اختلافهاست نه در رسیدن به توافق جامع.
نگاه مسکو، واشنگتن و پکن به شنژن
حضور در کنار رئیسجمهور آمریکا و رهبر چین برای ولادیمیر پوتین فرصتی است تا نشان دهد روسیه با وجود چهار سال جنگ و تحریمهای گسترده، همچنان قدرتی است که نمیتوان مسائل بینالمللی را در غیابش حلوفصل کرد. از زمان تهاجم گسترده به اوکراین در فوریه 2022، کشورهای غربی کوشیدهاند با محدودیتهای مالی، تجاری و دیپلماتیک، هزینه جنگ را برای مسکو بالا ببرند. اما روسیه با فروش انرژی به چین و هند، گسترش همکاری با کشورهای غیرغربی و تقویت پیوندهای نظامی و اقتصادی با شرکای خود، توانسته بخشی از فشارها را جبران کند.
پوتین از دیدار با ترامپ احتمالا برای تقویت جایگاه روسیه و بازکردن مسیر گفتوگو درباره تحریمها و امنیت اروپا بهره میگیرد. مطلوب کرملین، توافقی است که دستاوردهای نظامی روسیه را تثبیت کند و اوکراین را از پیوستن به ساختارهای امنیتی غرب دور نگه دارد. با اینحال، مسئله اوکراین ظاهرا در دستور کار رسمی نشست سهجانبه قرار ندارد. گزارشها حاکی از آناند که مقامهای آمریکایی انتظار ندارند ترامپ این موضوع را در گفتوگوی سهجانبه مطرح کند. ظاهرا شی با صحبت درباره جنگ اوکراین موافق نیست و تاکید کرده اروپاییها باید در مذاکرات مربوط به این جنگ حضور داشته باشند.
ترامپ با هدفی متفاوت راهی شنژن میشود. او بارها بر اهمیت رابطه مستقیم و مهارت شخصیاش در حل اختلاف تاکید کرده است. نشست با پوتین و شی فرصتی مهیا میکند تا خود را سیاستمداری نشان دهد که قادر است با رقبای آمریکا چانهزنی کند و حتی در موضوعات پیچیده بینالمللی به توافق برسد. این تصویر در شرایطی برای او اهمیت دارد که جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای اخیر با شکستهایی روبهرو شدهاند و دولت با فشارهای سیاسی داخلی مواجه است.
میزبانی برای شی فرصتی است برای نمایش نقش چین در دیپلماسی جهانی. انتخاب شنژن هم معنادار است. این شهر در چهار دهه گذشته از منطقهای ساحلی به یکی از مراکز اصلی صنعت، فناوری و تجارت چین تبدیل شده و نماد دگرگونی اقتصادی این کشور است. پکن میخواهد نشست اپک و دیدار سهجانبه را در بستری برگزار کند که تصویر چین بهعنوان قدرت باثبات، مدرن و اثرگذار تقویت شود.
اما شی در میزبانی از ترامپ و پوتین با موازنهای دشوار روبهروست. چین در سالهای اخیر همکاری با روسیه را گسترش داده و خرید انرژی از این کشور را افزایش داده است. این رابطه برای مسکو در تحمل آثار تحریمها اهمیت دارد، اما پکن حاضر نیست به بهای آن، منافع اقتصادی گسترده در رابطه با اروپا و آمریکا را به خطر اندازد. اولویت پکن در رابطه با آمریکا مهار تنشهای اقتصادی است، چون اختلاف بر سر تعرفهها، صادرات تراشههای پیشرفته، هوش مصنوعی و محدودیتهای فناوری همچنان پابرجاست.
کنترل تسلیحات هستهای و جنگ ایران
یکی از محورهای مورد علاقه ترامپ، کنترل تسلیحات هستهای است. «پیمان نیواستارت» آخرین توافق محدودکننده زرادخانههای راهبردی آمریکا و روسیه در فوریه 2026 منقضی شد. این پیمان در سال 2010 منعقد شد و حجم زرادخانههای هستهای دو کشور را کاهش داد. علت پایان توافق، تشدید بیاعتمادی پس از جنگ اوکراین، تعلیق همکاریهای بازرسی از سوی روسیه و اختلاف در مورد توافق جایگزین بود.
با پایان این پیمان، نگرانی درباره فقدان محدودیتهای الزامآور بر دو زرادخانه بزرگ جهان افزایش یافته است. واشنگتن خواهان توافقی تازه است که چین را نیز دربرگیرد، اما پکن با ورود به مذاکرات سهجانبه با محوریت برنامه هستهای، مخالفت کرده است. دلیل موضع چین هم روشن است. زرادخانه هستهای این کشور بسیار کوچکتر از زرادخانههای آمریکا و روسیه است. پکن میگوید دو قدرتی که هزاران کلاهک هستهای دارند، باید ابتدا زرادخانههای خود را کاهش دهند. از نگاه دولت چین، مذاکرهای که بدون توجه به این تفاوت آغاز شود، میتواند به تثبیت برتری هستهای آمریکا و روسیه بینجامد. از اینرو، حتی اگر موضوع کنترل تسلیحات در شنژن مطرح شود، دستیابی به توافق فوری بعید است.
ترامپ همچنین ممکن است جنگ ایران را مطرح کند. این موضوع برای آمریکا از منظر امنیت منطقهای، بازار انرژی و مناسبات تهران با مسکو و پکن اهمیت دارد. چین و روسیه هر دو با ایران روابط سیاسی و اقتصادی دارند، اما ملاحظاتشان یکسان نیست. پکن به ثبات مسیرهای انرژی و تجارت نیاز دارد و مسکو نمیخواهد بحران منطقهای به زیان موقعیتش تمام شود. طرح این موضوع میتواند فرصتی برای تبادلنظر باشد، اما نشانهای از توافق سه کشور درباره آینده ایران در دست نیست.
سایه یالتا بر شنژن
برخی تحلیلگران دیدار شنژن را با کنفرانس یالتا در فوریه 1945 مقایسه کردهاند؛ نشستی که در آن فرانکلین روزولت، وینستون چرچیل و ژوزف استالین درباره ترتیبات پایان جنگ جهانی دوم و نظم پس از آن گفتوگو کردند. یالتا بعدها به نمادی از تصمیمگیری قدرتهای بزرگ درباره سرنوشت کشورهایی تبدیل شد که در میز مذاکره حضور ندارند. شاید مقایسه وضعیت امروز و نشست پیش رو با آن رویداد از نظر تاریخی دقیق نباشد، اما نگرانی مشابهی را بازتاب میدهد: آیا سه ابرقدرت جهانی میتوانند درباره مسائل امنیتی سایر کشورها بدون مشارکت مستقیم آنها به تفاهم برسند؟
اوکراین آشکارا از احتمال کنارگذاشتهشدن در هر معاملهای میان واشنگتن و مسکو نگران است. رئیسجمهور این کشور نسبت به دیداری که میتواند به بازتعریف حوزههای نفوذ منجر شود هشدار داده است. کشورهای اروپایی هم نمیخواهند درباره امنیت قاره و آینده جنگی که در همسایگیشان جریان دارد، بدون حضورشان تصمیمگیری شود. اظهارات رئیسجمهور آلمان درباره ضرورت حضور اروپاییها در مذاکرات، بازتاب همین نگرانی است.
در شرق آسیا، تایوان و متحدان آمریکا نیز تحولات را با حساسیت دنبال میکنند. پکن تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند و با استقلالش مخالف است. در مقابل، واشنگتن از توان دفاعی این جزیره حمایت میکند و حضور نظامی خود را در منطقه حفظ کرده است. هرگونه تفاهم میان ترامپ و شی درباره امنیت شرق آسیا میتواند بر محاسبات تایپه و کشورهای همسایه چین اثر بگذارد. با اینحال، اختلاف بر سر تایوان چنان عمیق است که انتظار حلوفصل آن در یک دیدار کوتاه واقعبینانه نیست.
نشست شنژن لزوما نشانه شکلگیری نظم جهانی جدید نیست. رقابت اقتصادی آمریکا و چین، جنگ روسیه در اوکراین، اختلاف بر سر تایوان و بحرانهای خاورمیانه با یک ملاقات از بین نمیروند. سه کشور برداشت یکسانی از نظم مطلوب جهانی ندارند. این دیدار میتواند نشانه تغییر در شیوه مدیریت رقابت باشد. اگر این نشست بتواند کانالهای ارتباطی را حفظ کند و از تشدید بحرانها جلوگیری کند، دستاوردی قابل اعتنا بر جا میگذارد، اما اگر به نمایش سیاسی و عکس یادگاری محدود بماند، شکاف میان ادعای مدیریت مشترک جهان و واقعیت رقابت قدرتها همچنان پابرجا خواهد ماند.
منبع: www.asriran.com

خسارت بیسابقه اعتراضات ۱۷ اکتبر به ۴۵۰ فروشگاه در پاریس










