هشدار بهزیستی درباره دسترسی زودهنگام کودکان به محتوای جنسی

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، رویداد ملی ارتقای توانمندی‌های دیجیتال نوجوانان امروز با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، عسگر جلالیان دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک، مهدی امیری اصفهانی معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه و سید آرش وکیلیان مدیرکل ساماندهی حکمرانی فرهنگی مرکز ملی فضای مجازی در سازمان بهزیستی برگزار شد.

در این مراسم از ۵ محتوای آموزشی تولیدشده توسط سازمان بهزیستی کشور در حوزه آسیب‌های اجتماعی در فضای مجازی و مراقبت از کودکان و نوجوانان رونمایی شد که جزئیات آن به گزارش ایسنا اعلام شده است.

سید جواد حسینی در این مراسم با تأکید بر ضرورت توجه جدی به آسیب‌های فضای مجازی برای کودکان و نوجوانان گفت: «تحولات فناوری و شکل‌گیری جهان دیجیتال فرصت‌های تازه‌ای پیش روی جوامع قرار داده است اما در کنار این فرصت‌ها، آسیب‌های متعددی نیز ایجاد شده که کودکان و نوجوانان به دلیل ویژگی‌های سنی و نیازهای هویتی و اجتماعی خود بیش از دیگر گروه‌ها در معرض آن قرار دارند.»

وی با اشاره به پشتوانه‌های قانونی فعالیت‌های سازمان بهزیستی در حوزه کودکان و نوجوانان اظهار کرد این اقدامات از سال گذشته آغاز شده و بر مبنای تکالیف قانونی از جمله برنامه هفتم توسعه، قانون اساسی، اساسنامه سازمان بهزیستی و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان دنبال می‌شود. به گفته او، توجه به کودکان و نوجوانان یک اولویت اساسی است و نباید آن را اقدامی مقطعی یا تشریفاتی تلقی کرد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به تحولات سریع جهان دیجیتال افزود جهان امروز از فضای دیجیتال و مجازی به سمت شکل‌های جدیدی از زیست از جمله متاورس و محیط‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در حال حرکت است. او یکی از ظرفیت‌های این تحولات را امکان کاهش برخی نابرابری‌ها و گسترش عدالت اجتماعی دانست و گفت سازمان بهزیستی آموزش هوش مصنوعی را در برخی استان‌ها آغاز کرده است.

کودکان و نوجوانان در معرض بیشترین آسیب‌های فضای مجازی

حسینی با تأکید بر اینکه هر پدیده نوظهوری در کنار فرصت‌ها آسیب‌هایی نیز به همراه دارد، گفت: «کودکان و نوجوانان به دلیل نیاز به شکل‌گیری هویت، یادگیری مهارت‌های زندگی و کسب توانایی مواجهه با محیط‌های جدید در برابر آسیب‌های فضای مجازی آسیب‌پذیرتر هستند.»

وی با اشاره به پدیده جامعه‌پذیری معکوس افزود در گذشته والدین و نسل بزرگسال ارزش‌ها، باورها و تجربه‌های خود را به نسل جدید منتقل می‌کردند اما امروز کودکان و نوجوانان با سرعت بیشتری از نسل بزرگسال وارد فضای دیجیتال شده‌اند و در بسیاری از موارد، والدین برای شناخت این فضا و مواجهه با آسیب‌های آن از فرزندان خود عقب‌تر هستند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با تشریح ابعاد مختلف آسیب‌های فضای مجازی اظهار کرد می‌توان این آسیب‌ها را در سه قلمرو بررسی کرد؛ نخست فضای مجازی به‌عنوان ابزار آسیب‌رسان، دوم فضای مجازی به‌عنوان بستر انتشار محتوای آسیب‌زا و سوم فضای مجازی به‌عنوان محیط ارتباطی که ممکن است زمینه وابستگی و انزوای اجتماعی را فراهم کند.

قلدری سایبری و نقض حریم خصوصی از آسیب‌های فضای مجازی

حسینی در توضیح نخستین قلمرو آسیب‌ها گفت فضای مجازی می‌تواند به ابزاری برای آزار و اذیت دیگران تبدیل شود. به گفته او، «قلدری اینترنتی از طریق پیام‌رسان‌ها، شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین نمونه‌ای از این آسیب‌هاست» و ایجاد گروه‌هایی برای تمسخر یک دانش‌آموز، انتشار عکس یا فیلم او بدون رضایت، ارسال پیام‌های تهدیدآمیز و توهین‌آمیز یا حذف عمدی یک نوجوان از گروه‌های دوستانه از مصادیق این رفتارهاست.

وی افزود چنین رفتارهایی می‌تواند به اضطراب، کناره‌گیری اجتماعی، افت تحصیلی و اختلال خواب در نوجوانان منجر شود. سرقت حساب‌های کاربری، سوءاستفاده از اطلاعات شخصی، جعل هویت، انتشار تصاویر و گفت‌وگوهای خصوصی و کلاهبرداری آنلاین نیز از دیگر مخاطرات این فضاست.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به سوءاستفاده از فناوری‌های جدید و هوش مصنوعی ادامه داد جعل هویت و تولید یا انتشار محتوای دستکاری‌شده درباره افراد می‌تواند اعتبار و روابط اجتماعی نوجوانان را تحت تأثیر قرار دهد و آموزش حفظ حریم خصوصی و آگاهی از ردپای دیجیتال باید بخشی از برنامه‌های تربیتی کودکان و نوجوانان باشد.

وی در تشریح دومین قلمرو آسیب‌ها یعنی محتوای آسیب‌زا گفت نوع محتوایی که کودکان و نوجوانان مشاهده می‌کنند می‌تواند بر شخصیت، نگرش و رفتار آنان اثر بگذارد و مواجهه مکرر با تصاویر و فیلم‌های خشونت‌آمیز ممکن است حساسیت نوجوانان نسبت به رنج دیگران را کاهش دهد.

حسینی با اشاره به خطر دسترسی زودهنگام کودکان و نوجوانان به محتوای جنسی و نامتناسب با سن آنان افزود این نوع محتوا می‌تواند انتظارات غیرواقعی درباره روابط عاطفی و انسانی ایجاد کند و زمینه‌ساز اضطراب، احساس شرم و گناه، شکل‌گیری نگرش‌های نادرست درباره روابط و رفتارهای پرخطر شود.

اعتیاد به اینترنت و انزوای اجتماعی نوجوانان

حسینی سومین قلمرو آسیب‌ها را فضای مجازی به‌عنوان بستر ارتباطی دانست و گفت استفاده بی‌رویه از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به وابستگی و اعتیاد اینترنتی منجر شود و روابط واقعی نوجوانان با خانواده و دوستان را تضعیف کند.

وی ناتوانی در کاهش زمان استفاده از اینترنت، عصبانیت شدید هنگام قطع دسترسی، بیدارماندن در شب برای بازی یا حضور در شبکه‌های اجتماعی، کاهش گفت‌وگو و تعامل با والدین، کنارگذاشتن فعالیت‌های ورزشی و خانوادگی و استفاده از فضای مجازی برای فرار از تنهایی و اضطراب را از جمله نشانه‌هایی دانست که باید مورد توجه خانواده‌ها قرار گیرد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با بیان اینکه آسیب‌های فضای مجازی به این موارد محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد اختلال در خواب، کاهش تمرکز و افت عملکرد تحصیلی، آسیب‌های جسمانی، مشکلات هویتی، نقض حریم خصوصی و پیامدهای مالی و حقوقی نیز از دیگر مخاطرات استفاده نادرست از این فضاست.