خانواده؛ نخستین الگوی کتاب‌خوانی کودکان

به گزارش ایسنا، عفت زینلی، نویسنده کتاب کودک با اشاره به اهمیت آغاز آشنایی کودکان با کتاب از سنین پایین اظهار کرد: «اگرچه مطالعه مستقل به توانایی خواندن نیاز دارد، اما علاقه‌مندی به کتاب، شنیدن داستان و آشنایی با دنیای روایت می‌تواند از دوران خردسالی آغاز شود.» به گفته وی، خانواده‌ها می‌توانند از همان سال‌های نخست زندگی کودک با قصه‌خوانی و تعریف داستان، زمینه علاقه‌مندی او به مطالعه را فراهم کنند.

وی با اشاره به تجربه خود در قصه‌خوانی برای فرزندانش افزود: از زمانی که فرزندانش خردسال بودند، تقریباً هرشب برای آن‌ها داستان می‌خوانده و این کار به‌تدریج باعث شده خودشان نیز به قصه‌گویی علاقه‌مند شوند؛ به‌گونه‌ای که گاهی می‌خواستند برایشان داستان بگوید و حتی خودشان نیز روایت‌هایی از ذهنشان تعریف می‌کردند.

آغاز آشنایی از خردسالی و کنجکاوی علمی

این نویسنده کتاب کودک با بیان اینکه آشنایی کودکان با موضوعات علمی و مطالب متنوع نیز می‌تواند به افزایش علاقه‌مندی آن‌ها به مطالعه کمک کند، ادامه داد کودکان در سنین پایین کنجکاوی زیادی برای شناخت موضوعات مختلف دارند و اگر مطالب متناسب با سنشان در اختیار آن‌ها قرار گیرد، می‌توان این کنجکاوی را به فرصتی برای علاقه‌مندی به کتاب و یادگیری تبدیل کرد.

نقش الگویی والدین و احترام به سلیقه کودکان

زینلی با تأکید بر نقش الگوی رفتاری والدین در کتاب‌خوان شدن فرزندان گفت: «کودکان پیش از ورود به مدرسه، بیش از هر چیز به رفتار پدر و مادر خود توجه می‌کنند.» وی افزود نمی‌توان از کودک انتظار داشت کتاب بخواند، در حالی که والدین خودشان اهل مطالعه نیستند و کتابی به دست نمی‌گیرند و در واقع رفتار والدین تأثیر بیشتری از توصیه‌های کلامی آن‌ها دارد.

وی احترام به علایق مطالعاتی فرزندان را یکی از عوامل مهم در تداوم عادت کتاب‌خوانی دانست و افزود هر کودکی علایق و سلیقه‌های خاص خود را دارد و لزوماً نباید همان کتاب‌هایی را بخواند که والدینش انتخاب می‌کنند و بهتر است به سلیقه فرزندان احترام گذاشته شود و آن‌ها در انتخاب کتاب آزاد باشند.

شعر، فضای دیجیتال و مطالعه گروهی

زینلی درباره نقش شعر و ادبیات کودک در ایجاد علاقه به مطالعه اظهار کرد شعر به دلیل کوتاه بودن و برخورداری از ظرفیت‌های فکری و معنایی می‌تواند برای کودکان جذاب باشد و حتی در برخی موارد، نقطه شروع ارتباط آن‌ها با دنیای مطالعه قرار گیرد. به گفته وی، امروزه حتی بزرگسالان نیز گاهی حوصله خواندن مطالب طولانی را ندارند، اما یک شعر کوتاه می‌تواند با ایجاد تلنگری ذهنی، مخاطب را به تفکر درباره موضوعی عمیق‌تر دعوت کند.

وی ادامه داد ایده‌هایی که در شعر مطرح می‌شوند، گاهی بسیار جذاب و تأثیرگذارند و یک شعر می‌تواند پرسشی در ذهن کودک ایجاد کند و او را به این فکر وادارد که چرا تاکنون از زاویه دیگری به یک موضوع نگاه نکرده است و همین پرسشگری و تفکر می‌تواند انگیزه‌ای برای جست‌وجو و مطالعه بیشتر در کودک ایجاد کند.

این شاعر کودک و نوجوان با اشاره به تأثیر تلفن همراه و بازی‌های دیجیتال بر کاهش فرصت مطالعه کودکان گفت نمی‌توان انتظار داشت کودکان به‌طور کامل استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی را کنار بگذارند و چنین انتظاری در شرایط امروز واقع‌بینانه نیست، اما می‌توان در کنار فعالیت‌های دیجیتال، کتاب را نیز در برنامه روزانه آن‌ها قرار داد.

وی با بیان اینکه مطالعه گروهی در خانواده می‌تواند به جذاب‌تر شدن کتاب‌خوانی کمک کند، افزود اعضای خانواده می‌توانند به‌صورت نوبتی برای یکدیگر کتاب بخوانند و این شیوه باعث می‌شود کتاب‌خوانی به فعالیتی مشترک و لذت‌بخش در خانواده تبدیل شود. به گفته وی، برای چنین موقعیت‌هایی، کتاب‌های کوتاه و جذاب که بتوان در فاصله زمانی محدود بخش‌هایی از آن‌ها را خواند، انتخاب مناسبی هستند.

بازدید از کتاب‌فروشی و انتخاب کتاب مناسب

زینلی بازدید از کتاب‌فروشی‌ها و کتابخانه‌ها را از راهکارهای مؤثر برای آشنایی بیشتر کودکان با کتاب دانست و گفت خوب است خانواده‌ها هر چند ماه یک‌بار به همراه فرزندانشان به کتاب‌فروشی بروند و در بخش‌های مختلف آن قدم بزنند و کتاب‌های متنوع را ببینند و به نظر وی همین حضور در فضای کتاب‌فروشی یا کتابخانه و آشنایی با دنیای کتاب‌ها می‌تواند حس خوبی در کودکان ایجاد کند و آن‌ها را به مطالعه علاقه‌مندتر کند.

این نویسنده کتاب کودک با تأکید بر اهمیت انتخاب کتاب مناسب برای کودکان خاطرنشان کرد امروزه کتاب‌های بسیار متنوعی منتشر می‌شوند، اما ممکن است بسیاری از آثار ارزشمند حتی برای افرادی که خود را اهل مطالعه می‌دانند، ناشناخته باشند و گاهی پس از آشنایی با یک کتاب خوب، این احساس به وجود می‌آید که ای کاش زودتر آن را می‌شناخت و می‌خواند و بنابراین معرفی منابع مناسب و کمک به انتخاب کتاب خوب اهمیت زیادی دارد.

وی ادامه داد تجربه خواندن یک کتاب نامناسب و احساس اتلاف وقت ممکن است باعث شود فرد تمایل کمتری به ادامه مطالعه داشته باشد و این موضوع درباره کودکان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا آن‌ها به دنبال آثاری جذاب و متناسب با علایق خود هستند و اگر در ابتدای مسیر با کتاب‌های نامناسب روبه‌رو شوند، ممکن است انگیزه خود را برای کتاب‌خوانی از دست بدهند.

زینلی تأکید کرد خانواده‌ها باید ضمن راهنمایی فرزندان برای انتخاب کتاب‌های مناسب، به علایق و سلیقه آن‌ها نیز توجه کنند و ممکن است والدین به موضوعات و شخصیت‌های خاصی علاقه داشته باشند، اما فرزندانشان سلیقه متفاوتی داشته باشند و احترام به این تفاوت‌ها و فراهم‌کردن فرصت انتخاب برای کودکان می‌تواند در شکل‌گیری علاقه پایدار آن‌ها به مطالعه مؤثر باشد.