تأکید مسئولان بر گسترش حمایت از کودکان در فضای مجازی

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، رویداد ملی ارتقای توانمندی‌های دیجیتال نوجوانان روز یکشنبه با محوریت حمایت از کودکان در فضای مجازی برگزار شد و در آن بر ضرورت شناخت تحولات ارتباطی و گسترش تدابیر حمایتی برای کودکان و نوجوانان تأکید شد.

مهدی امیری‌اصفهانی در این رویداد افزود خانواده در قانون اساسی جایگاه ویژه‌ای دارد و به‌عنوان نخستین نهاد اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است، به گزارش ایرنا از سازمان بهزیستی کشور، سازمان بهزیستی نیز به دلیل ارتباط مستقیم و گسترده با خانواده‌ها، به‌خصوص کودکانی که در معرض آسیب و خطر قرار دارند، مسئولیت مهمی بر عهده دارد.

حمایت از خانواده و کودک در دنیای مجازی

امیری‌اصفهانی با اشاره به تحولات سریع دنیای ارتباطات تصریح کرد: «جهان به‌طور مستمر در حال تغییر است و هر روز با شرایط و مسائل جدیدی روبه‌رو می‌شویم.» وی گفت امروز در کنار دنیای واقعی که عرصه‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، علمی، مدیریتی و اخلاقی را در بر می‌گیرد، دنیای دیگری با سرعت زیادی در حال شکل‌گیری است که از آن با عنوان دنیای مجازی یاد می‌شود.

وی اضافه کرد دنیای مجازی صرفا به ابزارها و بسترهای ارتباطی محدود نمی‌شود بلکه مجموعه‌ای از عرصه‌ها و روابط جدید را در بر می‌گیرد و همان‌طور که در دنیای واقعی با اقتصاد، آموزش، رسانه، علم و روابط عاطفی مواجه هستیم، در دنیای مجازی نیز شکل‌های تازه‌ای از این عرصه‌ها در حال شکل‌گیری است.

وی ادامه داد همان مخاطراتی که در دنیای واقعی برنامه‌ریزی و اتخاذ تدابیر حمایتی برای صیانت از خانواده و کودکان را ضروری می‌کند، در دنیای مجازی نیز وجود دارد، بنابراین نمی‌توان نسبت به این تحولات بی‌تفاوت بود و لازم است همه ملاحظات و دغدغه‌های حوزه حمایت از کودک به این عرصه نیز گسترش یابد.

وی افزود جامعه ایران از جمعیت جوانی برخوردار است و کودکان و نوجوانان با استفاده از ابزارهای ارتباطی و فناوری‌های جدید، حضور گسترده‌ای در این فضا دارند و هر اندازه امروز برای شناخت این محیط و حمایت از کودکان تلاش شود، برای آینده جامعه سرمایه‌گذاری شده است، چراکه همین کودکان، مدیران، مسئولان، کارگزاران و اعضای خانواده‌های فردا خواهند بود.

به‌روزرسانی روش‌ها متناسب با شرایط روز

معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه با قدردانی از توجه رئیس سازمان بهزیستی کشور به موضوع حمایت از کودکان در فضای مجازی گفت امروز اقتضائات خاص خود را دارد و نمی‌توان مسائل و نیازهای امروز را صرفا با روش‌ها و ابزارهای گذشته مدیریت کرد.

وی تأکید کرد هرچند آرمان‌ها، ارزش‌ها و مبانی اخلاقی در گذشته، حال و آینده ثابت هستند، اما روش‌ها، ابزارها و سازوکارهای تحقق این ارزش‌ها باید متناسب با شرایط روز به‌روزرسانی شوند و برای مواجهه درست با مسائل آینده، باید از هم‌اکنون آن را شناخت، زیرا بدون شناخت دقیق تحولات پیش‌رو نمی‌توان آسیب‌ها و رفتارهای ناهنجار احتمالی را پیش‌بینی و برای مقابله با آنها برنامه‌ریزی کرد.

امیری‌اصفهانی با اشاره به ضرورت توجه مستمر به تحولات زمانه گفت باید نسبت به اقتضائات امروز و فردا اشراف داشت و برای تربیت کودکانی آماده شد که در آینده در جامعه‌ای برخوردار از دانش، پیشرفت، رفاه، ارزش‌های اخلاقی و مبانی انسانی زندگی خواهند کرد و همه در قبال ساختن چنین آینده‌ای مسئول هستند.

قوانین حمایتی و هشدار درباره تهدید فضای مجازی

عسگر جلالیان معاون وزیر دادگستری و دبیر مرجع ملی حقوق کودک در این رویداد با تأکید بر ضرورت تقویت حمایت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی گفت در گذشته موضوع فضای مجازی و آسیب‌های ناشی از آن به اندازه امروز در کانون توجه متولیان حوزه کودک قرار نداشت، اما با گسترش فناوری‌های ارتباطی و تغییر شکل آسیب‌های اجتماعی، این موضوع به یکی از دغدغه‌های جدی دستگاه‌های مسئول تبدیل شده است.

وی با اشاره به قوانین موجود افزود قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب سال ۱۳۹۹ و آیین‌نامه اجرایی ماده ۶ آن از جمله ظرفیت‌های ارزشمند قانونی هستند که وظایف دستگاه‌های مختلف را مشخص کرده‌اند و همچنین قانون مصوب سال ۱۳۸۸ و سایر مقررات مرتبط، از نظر راهبردی و اجرایی تکالیف نهادهای مسئول را تعیین کرده‌اند.

معاون وزیر دادگستری با بیان اینکه با وجود قوانین و اقدامات انجام‌شده همچنان وضعیت کودکان در کشور با نگرانی‌هایی همراه است، تصریح کرد با وجود تلاش مدیران و دستگاه‌های ذی‌ربط، همچنان شاهد اتفاقاتی هستیم که نگرانی متولیان حوزه کودک را روزبه‌روز افزایش می‌دهد و باید با جدیت و قدرت بیشتری اقدام کرد.

دبیر مرجع ملی حقوق کودک با اشاره به تولید چهار جلد کتاب و تهیه فیلم‌های کوتاه در حوزه آسیب‌های اجتماعی کودکان اظهار کرد اقدامی که به تألیف چهار جلد کتاب و تولید فیلم‌های کوتاه منجر شده، کاری ارزشمند، مهم و ضروری است اما به‌تنهایی کفایت نمی‌کند، زیرا حجم آسیب‌ها و سرعت تحولات اجتماعی بسیار بیشتر است.

وی با تأکید بر دو وجه فرصت و تهدید فضای مجازی برای کودکان گفت: «فضای مجازی در کنار فرصت‌های ارزشمندی که ایجاد کرده در صورت بی‌توجهی و نبود برنامه‌ریزی و اقدامات عملیاتی می‌تواند به قتلگاهی برای کودکان تبدیل شود.» وی افزود امروز شاهد شکل‌گیری ابعاد مختلفی از تعارض کودکان با قانون هستیم که برای مواجهه با آنها باید تدابیر جدی اتخاذ شود.

قلدری سایبری و استفاده کودکان از فیلترشکن

سید آرش وکیلیان مدیرکل ساماندهی حکمرانی فرهنگی مرکز ملی فضای مجازی نیز با اشاره به گسترش استفاده کودکان و نوجوانان از فضای مجازی گفت بررسی‌های بین‌المللی نشان می‌دهد آسیب‌هایی مانند قلدری سایبری، آزار جنسی و احساس ناامنی در فضای مجازی به یکی از دغدغه‌های جدی نوجوانان تبدیل شده و بخش قابل‌توجهی از آنان با این مسائل مواجه هستند.

وی با اشاره به نتایج یک پیمایش اتحادیه اروپا که سال گذشته انجام و نتایج آن امسال منتشر شده است، اظهار کرد بر اساس این بررسی تا یک‌سوم نوجوانان با آسیب‌هایی مانند قلدری و آزار جنسی در فضای مجازی مواجه هستند و نیمی از نوجوانان نیز گفتند که در این فضا احساس ناامنی می‌کنند و این آمار نشان می‌دهد مسئله آسیب‌های فضای مجازی محدود به یک کشور نیست.

مدیرکل ساماندهی حکمرانی فرهنگی مرکز ملی فضای مجازی با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به کودکان و نوجوانان تحت پوشش سازمان بهزیستی افزود به نظر می‌رسد این گروه‌ها به دلیل شرایط خاص خانوادگی و اجتماعی ممکن است بیشتر از سایر کودکان در معرض آسیب‌های فضای مجازی قرار بگیرند و شناسایی و دسترسی به این گروه‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.

وکیلیان با اشاره به تجربه‌های بین‌المللی گفت یکی از دغدغه‌هایی که در سال ۱۳۹۳ مطرح شد، دشواری دسترسی به خانواده‌های فقیر و دارای مشکلات اجتماعی بود؛ خانواده‌هایی که بیش از دیگران به حمایت نیاز دارند اما گاهی در برنامه‌های حمایتی شناسایی نمی‌شوند و در این زمینه ظرفیت سازمان بهزیستی برای شناسایی و دسترسی به جامعه هدف می‌تواند نقشی کلیدی ایفا کند.

وی با اشاره به سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی که در سال ۱۴۰۰ در شورای عالی فضای مجازی تصویب شد، بیان کرد در این سند برای دستگاه‌های مختلف تکالیفی پیش‌بینی شده و مرکز ملی فضای مجازی نیز بر اساس نتایج پیمایش‌های خود، وضعیت استفاده کودکان و نوجوانان را بررسی کرده است.

مدیرکل ساماندهی حکمرانی فرهنگی مرکز ملی فضای مجازی ادامه داد نتایج پیمایش مرکز ملی نشان می‌دهد اکثریت مطلق کودکان و نوجوانان ۵ تا ۱۶ سال از فضای مجازی استفاده می‌کنند که یا وسیله شخصی دارند یا از وسیله والدین استفاده می‌کنند و در سنین بالاتر اکثریت وسیله همراه دارند. همچنین ۲۴ درصد آنها از فیلترشکن استفاده می‌کنند و والدین تقریبا نگران نیستند و نسبت به سایر کشورها سطح نگرانی والدین در ایران کمتر از متعارف دنیا است و در زمینه آگاه‌سازی والدین نسبت به مخاطرات، آگاه‌سازی لازم انجام نشده است.

وکیلیان با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای ارتقای سواد فضای مجازی گفت سندی با عنوان برنامه جامع سواد فضای مجازی در مهرماه سال گذشته ابلاغ شده است که با هدف ایجاد هم‌افزایی، تأمین اعتبارات و پشتیبانی از اقدامات دستگاه‌های مسئول تدوین شده و امید است زمینه اجرای برنامه‌های موثرتر را فراهم کند.