جایگاه راهبردی گلستان در تامین مرغ کشور با وجود چالش‌ها

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، استان گلستان با برخورداری از هزار و ۳۳ واحد پرورش مرغ گوشتی، ۷۴ واحد مرغ مادر و ۳۹ واحد مرغ تخم‌گذار، ظرفیت جوجه‌ریزی حدود ۴۲ میلیون قطعه در هر دوره را دارد و روزانه ۷۰۰ تا ۹۰۰ تن گوشت مرغ تولید می‌کند و با تولید روزانه حدود ۱۵۰ تن تخم‌مرغ، نزدیک به هشت درصد تولید این محصول در کشور را به خود اختصاص داده است.

این جایگاه در حالی است که به گزارش ایرنا، آمار بالای تولید به معنای برخورداری فعالان این صنعت از حاشیه سود مطمئن یا دسترسی مصرف‌کنندگان به مرغ با قیمت مناسب نیست. افزایش هزینه‌های خوراک، دارو، تجهیزات و انرژی، وابستگی به واردات بخشی از نهاده‌ها و محدودیت منابع مالی، هزینه تمام‌شده تولید را افزایش داده و در سوی دیگر، افت قدرت خرید خانوارها تقاضای بازار را تحت تاثیر قرار داده است.

در چنین شرایطی صنعت مرغداری گلستان با مساله‌ای فراتر از افزایش یا کاهش مقطعی تولید مواجه است که هم پایداری فعالیت مرغداران و هم توان خرید خانوارها را دربرمی‌گیرد و مدیریت این زنجیره به تصمیم‌های هماهنگ در حوزه تامین نهاده، سیاست‌های ارزی، تامین مالی، انرژی، صادرات و تنظیم بازار نیاز دارد.

نوسان ارز و نهاده نخستین گره تولید

مدیرعامل زنجیره یکپارچه طیور در استان گلستان نوسان نرخ ارز و افزایش قیمت کالاهای وارداتی را از مهم‌ترین عوامل بی‌ثباتی در صنعت طیور دانست و اظهار کرد قیمت هر تن ذرت وارداتی از روسیه که در مقاطعی ۲۴۲ دلار بود ابتدا به ۲۷۰ و سپس ۲۸۵ دلار رسید و اکنون حدود ۳۱۰ دلار است. هم‌زمان نرخ ارز مورد استفاده برای تامین نهاده نیز از حدود ۱۵۲ هزار تومان به ۱۶۸ هزار تومان و در ادامه به بیش از ۱۸۰ هزار تومان افزایش یافته است.

حمید سلیمانی با اشاره به تاثیر مستقیم این تغییرات بر برنامه‌ریزی واحدهای تولیدی افزود: «تولیدکننده برای ادامه فعالیت به ثبات و قابلیت پیش‌بینی نیاز دارد.» به گفته وی اگر قرار است زنجیره‌های تولید برنامه‌ریزی بلندمدت داشته باشند باید سازوکاری برای تامین ارز با نرخ مشخص و قابل اتکا در دوره‌های یک تا سه‌ساله تعریف شود تا پس از ثبت سفارش، ارز در زمان مناسب در اختیار واردکننده قرار گیرد.

وی ادامه داد وابستگی صنعت طیور تنها به واردات ذرت و سویا محدود نیست و بخش مهمی از نیازهای این صنعت در حوزه ژنتیک، گله‌های اجداد و مادر نیز از خارج تامین می‌شود. وی یکی دیگر از چالش‌های جدی را کمبود سرمایه در گردش عنوان کرد و گفت برای اداره یک واحد مرغ مادر با ظرفیت ۵۰ هزار قطعه دست‌کم ۲۰۰ میلیارد تومان سرمایه در گردش مورد نیاز است.

سلیمانی با اشاره به وضعیت مالی مجموعه تحت مدیریت خود تصریح کرد گردش مالی شرکت در سال گذشته حدود چهار هزار و ۵۰۰ تا پنج هزار میلیارد تومان بود و امکان تامین مالی حدود ۷۰ درصد این گردش یعنی نزدیک به سه هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان وجود داشت اما منابع و تسهیلاتی که عملا در اختیار مجموعه قرار گرفت حدود ۵۰۰ تا ۵۵۰ میلیارد تومان بود. وی افزود هزینه استفاده از برخی ابزارهای تامین مالی و تسهیلات بانکی بالا است و سرمایه در گردش باید متناسب با ظرفیت واحدها و دوره پرورش تامین شود.

وی با اشاره به تجربه زیان تولید گفت در دوره‌هایی هزینه تولید هر کیلوگرم مرغ زنده به ۲۲۰ تا ۲۴۰ هزار تومان رسید در حالی که محصول با قیمت ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان به فروش می‌رفت.

کاهش قدرت خرید و چالش صادرات

سلیمانی کاهش قدرت خرید مردم را عامل دیگر فشار بر بازار دانست و تاکید کرد سرانه مصرف مرغ که در گذشته بیش از ۳۲ کیلوگرم بود اکنون به کمتر از ۲۵ کیلوگرم رسیده و در برخی برآوردها حدود ۲۳ تا ۲۴ کیلوگرم اعلام می‌شود. به گفته وی تولیدکننده بر اساس پیش‌بینی بازار جوجه‌ریزی می‌کند اما اگر قدرت خرید و تقاضا مطابق انتظار نباشد تعادل میان تولید و مصرف برهم می‌خورد.

وی صادرات را یکی از راهکارهای حفظ تعادل بازار دانست و توضیح داد ظرفیت صادراتی مجموعه در صورت نبود محدودیت‌های ناگهانی حدود ۵۰۰ تا هزار تن در ماه است. وی با اشاره به تجربه صادرات به عراق گفت: «وقتی تولیدکننده برای حضور در بازار خارجی برنامه‌ریزی می‌کند ممنوعیت ناگهانی صادرات می‌تواند این ارتباط را از بین ببرد.»

مدیرعامل زنجیره یکپارچه طیور در گلستان با اشاره به رقابت با کشورهایی مانند ترکیه، برزیل و چین گفت در برخی معاملات قیمت صادراتی هر کیلوگرم مرغ به حدود ۲ دلار می‌رسد اما هزینه تولید، حمل‌ونقل و محدودیت‌های صادراتی بر توان رقابت اثر می‌گذارد. وی کیفیت محصول را نتیجه نظارت بر تمام مراحل از جوجه یک‌روزه تا خوراک، بهداشت، واکسیناسیون، کشتار، بسته‌بندی و نگهداری دانست.

وی درباره تفاوت قیمت مرغ در گلستان و تهران خاطرنشان کرد اختلاف قیمت لزوما به معنای گران‌فروشی نیست و عواملی مانند شیوه خرید نقدی یا مدت‌دار، عرضه و تقاضا و نقش واسطه‌ها در آن تاثیر دارد. وی گفت روزانه حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ تن مرغ از استان به تهران ارسال می‌شود.

نوسان قیمت و جوجه‌ریزی در بازار گلستان

معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی گلستان اظهار کرد روزانه دست‌کم ۸۰۰ تن و در برخی روزها تا ۹۰۰ تن گوشت مرغ در گلستان تولید می‌شود که علاوه بر تامین نیاز استان بخشی از نیاز سایر مناطق کشور را نیز پوشش می‌دهد.

حیدرعلی رستمانی با اشاره به نوسان قیمت گفت در مقطعی قیمت هر کیلوگرم مرغ زنده به حدود ۱۵۰ تا ۱۷۰ هزار تومان رسید و قیمت مصرف‌کننده نیز در محدوده ۲۳۰ تا ۲۶۰ هزار تومان قرار داشت که به زیان تولیدکنندگان تمام شد. وی افزود طی چند روز اخیر به دلایل مختلف و با توجه به شرایط بازار و برخی مشکلات فنی تولیدکنندگان، قیمت مرغ تا حدودی افزایش یافته است.

وی درباره روند جوجه‌ریزی بیان کرد میزان جوجه‌ریزی استان در مقطعی از حدود ۱۶ میلیون قطعه به نزدیک ۱۰ میلیون قطعه کاهش یافت اما پس از آن به بیش از ۱۴ تا ۱۵ میلیون قطعه رسید. در ماه گذشته حدود ۱۳ میلیون قطعه جوجه‌ریزی و در ۱۰ روز نخست آبان ماه نیز چهار میلیون و ۲۰۰ هزار قطعه جوجه‌ریزی انجام شد. وی با اشاره به نشست با وزارت جهاد کشاورزی گفت قیمت ۳۷۲ هزار تومان به‌عنوان نرخ پیشنهادی مصرف‌کننده مطرح شد اما در همان مقطع قیمت مرغ زنده حدود ۲۵۰ هزار تومان بود.

به گفته وی صنعت مرغداری از بخش‌های اثرگذار در اقتصاد و اشتغال استان گلستان است و اگر تولیدکنندگان نتوانند به فعالیت ادامه دهند بخش مهمی از این ظرفیت اقتصادی و اشتغال با مشکل مواجه خواهد شد.

تامین سوخت و نظارت بر بازار

رستمانی در پاسخ به نگرانی مرغداران درباره تامین سوخت در ماه‌های آبان و آذر تاکید کرد افزایش قیمت سوخت قطعی نیست و نشست‌هایی با حضور استاندار، سازمان جهاد کشاورزی و دستگاه‌های نظارتی برگزار شده است. وی افزود به تولیدکنندگان توصیه شده برای تامین سوخت جایگزین ذخیره‌سازی لازم را انجام دهند و بر اساس گزارش‌ها وضعیت ذخایر سوخت مطلوب است.

وی درباره صادرات مرغ توضیح داد حدود ۵۰۰ تن مرغ از استان به کشورهای همسایه صادر شده و اتحادیه مرغداران درخواست صدور مجوز صادرات پنج هزار تن دیگر را ارائه کرده است، با این حال سهمیه صادراتی استان‌ها هنوز مشخص نشده است. وی افزود حدود یک تا ۲ ماه پیش صادرات مرغ کشور با هدف تنظیم بازار آزاد شد اما تعیین سهمیه همچنان در دستور کار قرار دارد.

وی با اشاره به تشکیل کارگروه توسعه تجارت خارجی در وزارت جهاد کشاورزی گفت این کارگروه به دستور وزیر حدود یک ماه پیش تشکیل شد و در گلستان نیز با ریاست رییس سازمان جهاد کشاورزی فعالیت می‌کند. وی تصریح کرد روزانه حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ تن مرغ از گلستان به تهران ارسال می‌شود که بخشی از آن به میدان بهمن می‌رود. به گفته وی گلستان حدود هزار واحد مرغداری دارد که نزدیک به ۹۰۰ واحد فعال هستند.

رستمانی با تاکید بر استمرار نظارت گفت از ابتدای امسال تاکنون ۱۵۸ پرونده تخلف در حوزه مرغ و تخم‌مرغ از جمله در بخش مرغداری‌ها، کشتارگاه‌ها و واحدهای خرده‌فروشی تشکیل و به تعزیرات حکومتی معرفی شده است. وی ارزش این پرونده‌ها را ۱۸۶ میلیارد تومان اعلام کرد.

حفظ جایگاه گلستان به‌عنوان دومین قطب تولید گوشت مرغ کشور بیش از آنکه به افزایش ظرفیت جوجه‌ریزی وابسته باشد به پایداری اقتصادی واحدهای تولیدی و مدیریت هزینه‌های زنجیره تامین نیاز دارد. گلستان با تولید روزانه صدها تن گوشت مرغ ظرفیت مهمی در امنیت غذایی کشور دارد که حفظ آن مستلزم تصمیم‌های هماهنگ در حوزه تامین نهاده، ارز، تسهیلات، انرژی و صادرات است.