توسعه کتابخانه‌های عمومی با رویکرد جامعه‌محور

به گزارش تبریز فوری به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در آیین گرامیداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار از توسعه کتابخانه‌های عمومی با رویکرد جامعه‌محور خبر داد، به گزارش خبرگزاری صدا و سیما آزاده نظر بلند در این آیین گفت: «انس عمیق رهبر شهید با کتاب و مطالعات گسترده در حوزه‌های شعر و داستان از وجوه برجسته شخصیت علمی و فرهنگی ایشان بود.»

وی افزود: «برای ما در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، این نگاه حامل پیامی روشن و مسئولیتی ماندگار است؛ کتاب باید در متن زندگی افراد جامعه حضور داشته باشد و به بخشی از زیست فرهنگی مردم تبدیل شود.»

نظر بلند گفت ما در کمتر از ۲۳ ماه مسئولیت در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تلاش کردیم ظرفیت‌ها را به فرصت‌های واقعی و ماندگار در زندگی مردم تبدیل کنیم. به گفته وی تعامل و یادگیری، فرصت دسترسی به کتاب و خدمات کتابخانه‌ای و حضور کتابخانه‌ها در زیست فرهنگی و اجتماعی مردم از محورهای اصلی این رویکرد بوده است.

وی افزود: «دسترسی به کتاب، دانش و فرصت یادگیری نباید تابع محل زندگی، وضعیت اقتصادی یا شرایط اجتماعی افراد باشد.» وی گفت کتابخانه عمومی نهادی فراگیر و محله‌محور است که امکان بهره‌مندی همه افراد جامعه از خدمات فرهنگی را فراهم می‌کند.

دو برابر شدن ظرفیت کتابخانه‌های سیار

دبیرکل نهاد کتابخانه‌ها گفت یکی از جلوه‌های روشن این توسعه، گسترش کتابخانه‌های عمومی سیار بوده است. در دی‌ماه ۱۴۰۳، تعداد کتابخانه‌های سیار نهاد ۵۷ دستگاه بود که در ۲۲ ماه گذشته با اضافه شدن ۲۵ دستگاه و افزوده شدن ۳۴ خودروی جدید، این تعداد به ۱۱۶ کتابخانه رسید. به این ترتیب ظرفیت کتابخانه‌های سیار بیش از دو برابر شد و جمعیت تحت پوشش آن‌ها از سه میلیون و ۴۵ هزار نفر به ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر در سراسر کشور افزایش یافت. اکنون همه استان‌های کشور ظرفیت استفاده از کتابخانه‌های سیار را دارند.

افزایش نقاط خدمت و بازطراحی کتابخانه‌ها

وی افزود سال گذشته در همین مناسبت، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور چهار هزار و ۲۹ نقطه خدمت کتابخانه‌ای در سراسر کشور داشت که این تعداد اکنون به چهار هزار و ۴۹۶ نقطه رسیده است. با استقرار کتابخانه‌های سیار جدید در شبکه خدمات کتابخانه‌ای کشور در هفته آینده، تعداد نقاط خدمت به چهار هزار و ۷۷۵ نقطه خواهد رسید. این میزان، رشد حدود ۱۳ درصدی نسبت به سال گذشته و رشد ۲۲ درصدی در دولت چهاردهم را نشان می‌دهد که با همراهی و حمایت دولت محقق شده است.

نظر بلند گفت طی ۲۲ ماه گذشته ۷۰ کتابخانه جدید با زیربنای بیش از ۲۵ هزار مترمربع افتتاح شده و ۶۳ کتابخانه نیز با زیربنایی بالغ بر ۷۰ هزار مترمربع بازطراحی شده‌اند. همچنین تقویت منابع کتابخانه‌ای و گسترش فعالیت‌های ترویجی، فرهنگی، آموزشی و محتوایی دنبال شده است تا کتابخانه‌ها به محیط‌هایی زنده برای ترویج خواندن، گفت‌وگو، یادگیری، مشارکت اجتماعی و خلاقیت تبدیل شوند.

وی افزود آنچه در این ۲۲ ماه اتفاق افتاده، مجموعه‌ای از اقدامات پراکنده نبوده و تلاش شده است تحول پایداری در مأموریت کتابخانه‌های عمومی ایجاد شود؛ به‌گونه‌ای که کتابخانه از یک مکان ثابت به خدمتی فراگیر، از یک مرکز امانت کتاب به کانون یادگیری و مشارکت اجتماعی و از نهادی متکی بر مراجعه مخاطب به نهادی پاسخگو به نیازهای جامعه تبدیل شود.

سه موضوع برای تداوم مسیر توسعه

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گفت برای تداوم این مسیر به پشتیبانی دولت و سایر ارکان حاکمیت نیاز داریم و در این زمینه سه موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد. نخست، تأمین منابع مالی پایدار و متنوع برای نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور است تا امکان برنامه‌ریزی بلندمدت، توسعه زیرساخت‌ها و توزیع متوازن خدمات فراهم شود.

وی افزود دومین موضوع، بهره‌گیری از ظرفیت مسئولیت‌های اجرایی دستگاه‌ها و بنگاه‌های اقتصادی و هدایت بخشی از این ظرفیت به توسعه، تجهیز، بهسازی و تأسیس کتابخانه‌های عمومی، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار است. سومین موضوع نیز تقویت حمایت‌های مادی و معنوی از کتابداران است؛ چراکه آن‌ها مهم‌ترین حلقه ارتباط کتابخانه‌ها با جامعه و پیشران اصلی تحقق این تحول هستند.

نظر بلند گفت: «جامعه‌ای که ریشه‌های تاریخی و تمدنی خود را می‌شناسد، از سرمایه‌های فکری و فرهنگی خود آگاه است و از قدرت تحلیل و تشخیص برخوردار است، در مواجهه با بحران‌ها و تهدیدها ظرفیت بیشتری برای همبستگی، ایستادگی و بازسازی خواهد داشت.»

وی افزود توسعه کتابخانه‌های عمومی صرفا توسعه یک خدمت فرهنگی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای تقویت بنیان‌های فرهنگی و اجتماعی و ارتقای تاب‌آوری ملی است.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در پایان گفت توسعه شبکه کتابخانه‌های سیار و بهره‌برداری از ۳۴ خودروی جدید حاصل تلاش مجموعه همکاران نهاد در سراسر کشور و حمایت دولت چهاردهم و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده است. تأمین و تخصیص هزینه خرید خودروها با همراهی سازمان برنامه و بودجه کشور و مجلس شورای اسلامی، به‌ویژه کمیسیون برنامه و بودجه و کمیسیون فرهنگی، و تأمین کتاب‌ها نیز با حمایت بنیاد برکت انجام شده است.