معاون وزارت علوم: رسالت دانشگاه تربیت انسان فرهیخته است
وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، سهشنبه ۲۶ آبانماه در آیین اختتامیه سیزدهمین و چهاردهمین دوره جشنواره ملی رویش در دانشگاه کردستان گفت یکی از مهمترین رسالتهای دانشگاه تربیت انسانهای فرهیخته و مسئولیتپذیر است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، سهشنبه ۲۶ آبانماه در آیین اختتامیه سیزدهمین و چهاردهمین دوره جشنواره ملی رویش که در دانشگاه کردستان برگزار شد، گفت دانشگاه را نباید صرفا نهادی برای تربیت متخصص دانست و یکی از مهمترین رسالتهای آن تربیت انسانهای فرهیخته است.
به گزارش ایسنا، وی با قدردانی از دانشگاه کردستان و دانشجویان میزبان این رویداد اظهار کرد: «فرهنگ ایران همچون اقیانوسی است که شناخت آن بدون شناخت رودخانهها و جریانهای فرهنگی شکلدهنده آن امکانپذیر نیست و هر یک از این جریانها به غنای فرهنگی و تمدنی ایران افزودهاند.» وی افزود فرهنگ و تمدن کردستان نیز یکی از این جریانهای ارزشمند و اثرگذار است.
وی با اشاره به سه کارکرد اصلی دانشگاه شامل آموزش، پژوهش و فرهنگ افزود آنچه در شخصیت افراد از دوران دانشگاه باقی میماند، صرفا آموختههای تخصصی نیست، بلکه ارزشها، نگرشها و ظرفیتهای فرهنگی و انسانی است که در این دوران شکل میگیرد.
سه کارکرد دانشگاه و ماندگاری تجربه فرهنگی
شالچی با اشاره به تأثیر ماندگار فعالیتهای فرهنگی در دانشگاهها تصریح کرد بخشی از آموختههای آموزشی و درسی بهمرور زمان فراموش میشوند، اما تجربههای فرهنگی، هنری و اجتماعی میتوانند تأثیری عمیق و ماندگار بر شخصیت دانشجویان داشته باشند. از این منظر، فعالیت کانونهای فرهنگی با وجود محدودیت منابع و دشواریهای اجرایی، سهم مهمی در فرهیختهسازی دانشجویان دارند.
وی با بیان اینکه توسعه فناوریهای جدید و هوش مصنوعی ممکن است شیوههای سنتی آموزش را با چالش مواجه کند، گفت: «شاید هوش مصنوعی بتواند در دسترسی به منابع علمی و ارائه اطلاعات از بسیاری از استادان پیشی بگیرد، اما رسالت ماندگار دانشگاه، تربیت انسانهایی مسئول، متعهد، برخوردار از ذوق هنری و توانمند در زندگی اجتماعی است.»
تفکر انتقادی و نگاه میانرشتهای
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تفکر انتقادی و استقلال فکری را از مهمترین مؤلفههای فرهیختگی دانشگاهی برشمرد و افزود دانشگاه باید به دانشجویان توانایی اندیشیدن مستقل، پرسشگری درباره مفروضات پذیرفتهشده، بررسی شواهد و به چالش کشیدن باورهای رایج را بیاموزد. به گفته وی یکی از آسیبهای جوامع این است که با غلبه یک جریان فکری، افراد قدرت اندیشیدن مستقل را از دست بدهند و بدون بررسی و ارزیابی، دیدگاه غالب را بپذیرند.
شالچی با تأکید بر ضرورت نگاه میانرشتهای در دانشگاهها اظهار کرد نظام دانشگاهی جدید با وجود برخورداری از ظرفیتهای فراوان، گاهی افراد را در چارچوب رشته تخصصی خود محدود میکند؛ در حالی که واقعیتهای اجتماعی و فرهنگی پدیدههایی پیچیده و چندبعدی هستند. یک فرد فرهیخته باید بتواند مسائل را از منظرهای مختلف اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بررسی کند.
گشودگی به تفاوتها و نقش کانونهای فرهنگی
وی با اشاره به تنوع تاریخی و فرهنگی ایران گفت تمدن ایران از ابتدا بر پایه تنوع و تکثر شکل گرفته و وحدت آن نیز در دل همین کثرت و تفاوتها معنا پیدا کرده است. این ویژگی را میتوان در هنر، معماری و دیگر جلوههای فرهنگی ایران مشاهده کرد و پذیرش تفاوتها و توانایی گفتوگو با دیدگاههای مختلف، هم برای جامعه ایران و هم برای جهان امروز ضرورتی اساسی است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با انتقاد از تأثیر برخی سازوکارهای شبکههای اجتماعی بر تشدید قطبیشدن جامعه افزود الگوریتمهای شبکههای اجتماعی معمولا محتواهایی را به کاربران پیشنهاد میکنند که با علایق و باورهای قبلی آنها همخوانی دارد و همین مسئله میتواند مواجهه با نظرات متفاوت را کاهش دهد و بهتدریج تحمل تفاوتها و ظرفیت گفتوگو در جامعه تضعیف میشود.
شالچی با تأکید بر نقش دانشگاه در تقویت عقلانیت اجتماعی، مدارا و گفتوگو بیان کرد دانشگاه از معدود نهادهایی است که میتواند زمینه حضور و تعامل افراد با گرایشهای فکری، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی متفاوت را فراهم کند و باید به فضایی برای پذیرش تفاوتها، گفتوگو با مخالفان و یافتن مبانی مشترک تبدیل شود.
وی با اشاره به نقش ویژه کانونهای فرهنگی دانشگاهها گفت کانونهای فرهنگی میتوانند فراتر از شکافهای اجتماعی، سیاسی و قومی، زمینه همکاری و تعامل دانشجویان را فراهم کنند. این ظرفیت در شرایطی که جامعه با قطبیشدن و افزایش فاصله میان گروههای مختلف مواجه است، اهمیتی دوچندان دارد و میتواند در تقویت همبستگی اجتماعی و آینده ایران نقشآفرین باشد.
مسئولیتپذیری و پیوند دانش با زندگی مردم
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، مسئولیتپذیری اجتماعی و اخلاقی را از دیگر ابعاد مهم فرهیختگی دانشگاهی دانست و اظهار کرد: «انسان فرهیخته کسی است که نسبت به پیامدهای رفتار و تصمیمهای خود آگاه باشد و در برابر جامعه محلی، جامعه ملی و حتی انسانها در دیگر نقاط جهان احساس مسئولیت کند.»
وی آگاهی فرهنگی و تاریخی را نیز از دیگر مؤلفههای فرهیختگی عنوان کرد و افزود بسیاری از تحولات بزرگ حاصل اقدامات مستمر و گامهای کوچک هستند و شناخت ریشههای تاریخی و فرهنگی مسائل به درک عمیقتر تحولات اجتماعی و پرهیز از قضاوتهای شتابزده کمک میکند.
شالچی همچنین با تأکید بر ضرورت فروتنی معرفتی در محیطهای علمی گفت فرد دانشگاهی باید محدودیتهای دانش و نگاه خود را بشناسد و یک پژوهشگر باید بداند که یافتههای او ممکن است تنها بخشی از واقعیت را توضیح دهد. وی تصریح کرد اظهارنظرهای قطعی و کلی درباره همه مسائل، با روحیه علمی و پژوهشگری سازگار نیست.
وی با انتقاد از سادهسازی مسائل پیچیده در حوزه علوم انسانی و اجتماعی گفت گاهی افراد با اتکا به چند گزاره محدود و متناسب با گرایش سیاسی یا فکری خود، تلاش میکنند همه پدیدهها را توضیح دهند؛ در حالی که پژوهش علمی نیازمند پرسشگری، گشودگی ذهنی و پذیرش امکان تفسیرهای متفاوت است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، توانایی عمومیسازی دانش و انتقال دستاوردهای علمی به جامعه را از دیگر ویژگیهای انسان فرهیخته دانست و گفت دانشگاهیان در هر رشتهای مسئولیت دارند دانش خود را به زبان قابل فهم برای مردم بیان کنند و از ظرفیت علمی خود برای کمک به حل مسائل و مشکلات زندگی روزمره جامعه بهره بگیرند.
شالچی با تأکید بر اینکه توسعه پایدار جوامع به برخورداری از سرمایه و همبستگی اجتماعی وابسته است، افزود رشد اقتصادی بهتنهایی به معنای توسعه نیست و هیچ جامعهای بدون برخورداری از همبستگی اجتماعی و توانایی پذیرش تفاوتها نمیتواند به توسعهای پایدار دست یابد.
وی در پایان با قدردانی از فعالان فرهنگی و دانشجویان حاضر در جشنواره ملی رویش خاطرنشان کرد شما با فعالیت در حوزه فرهنگ و هنر و تلاش برای ارتقای ظرفیتهای فرهنگی دانشگاه، به یکی از نیازهای اساسی جامعه پاسخ میدهید و ابراز امیدواری کرد نسل جوان دانشگاهی با برخورداری از فرهیختگی، مسئولیتپذیری و دغدغهمندی بتواند در مسیر حل مسائل مردم ایران و ساختن آیندهای بهتر برای کشور گام بردارد.
منبع: www.isna.ir

رونمایی و نقد «رند عافیتسوز»؛ روایت داستانی زندگی حافظ در شیراز






