مغز انسان در ۴ سن ۹، ۳۲، ۶۶ و ۸۳ سالگی متحول می‌شود

به گزارش عصر ایران، مغز انسان برخلاف تصور رایج، در یک مسیر یکنواخت رشد نمی‌کند و در طول زندگی چندین بار وارد مراحل تازه‌ای از تحول و بازسازی می‌شود. یافته‌های یک پژوهش جدید نشان می‌دهد معماری مغز در چهار سن مشخص، یعنی ۹، ۳۲، ۶۶ و ۸۳ سالگی، دستخوش تغییرات اساسی می‌شود؛ تغییراتی که پنج دوره متفاوت از کودکی تا سالمندی را شکل می‌دهند.

مبنای پژوهش؛ از نوزادی تا ۹۰ سالگی

این پژوهش با همکاری دانشمندان دانشگاه کمبریج بریتانیا و دانشگاه پیتسبورگ آمریکا انجام شده و بر پایه بررسی اسکن‌های ام‌آرآی مغز ۳۸۰۲ فرد سالم در فاصله نوزادی تا ۹۰ سالگی صورت گرفته است.

از کودکی تا بزرگسالی

بر اساس نتایج این مطالعه، نخستین دوره از تولد تا ۹ سالگی ادامه دارد. در این مرحله، ماده خاکستری و ماده سفید مغز با سرعت زیادی رشد می‌کنند و ارتباطات عصبی گسترده‌ای شکل می‌گیرند. نزدیک شدن به دوران بلوغ نیز با حذف برخی ارتباطات اضافی و کارآمدتر شدن شبکه‌های مغزی همراه است.

دوره دوم از ۹ سالگی آغاز می‌شود و تا حدود ۳۲ سالگی ادامه دارد. در این مرحله، ارتباطات مغزی به‌تدریج تقویت و شبکه‌های عصبی کارآمدتر می‌شوند. برخلاف تصور رایج، تغییرات مغزی مرتبط با نوجوانی تا اوایل دهه سوم زندگی ادامه پیدا می‌کند.

از حدود ۳۲ تا ۶۶ سالگی، مغز وارد مرحله بزرگسالی می‌شود. در این دوره شبکه‌های عصبی تخصصی‌تر می‌شوند و ساختار مغز به ثبات نسبی می‌رسد.

آغاز پیری زودرس و دیررس مغز

پژوهشگران حدود ۶۶ سالگی را آغاز مرحله پیری زودرس مغز می‌دانند؛ دوره‌ای که در آن تراکم شبکه‌های مغزی کاهش می‌یابد و ارتباطات عصبی به‌تدریج کارایی کمتری پیدا می‌کنند.

از حدود ۸۳ سالگی نیز مغز وارد مرحله پیری دیررس می‌شود. در این دوره ارتباطات گسترده مغزی کاهش بیشتری پیدا می‌کند و شبکه‌های محلی سهم بیشتری در انجام فعالیت‌های شناختی بر عهده می‌گیرند.

این یافته‌ها می‌تواند به شناخت بهتر آسیب‌پذیری مغز در سنین مختلف، از مشکلات یادگیری در کودکی تا زوال عقل در سالمندی، کمک کند. با این حال، دانشمندان تاکید می‌کنند برای درک دقیق ارتباط این تغییرات با سلامت و رفتار انسان، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.