مذاکرات ابوظبی و دیدار مسکو؛ مروری بر تحولات هفته مناقشه اوکراین
مذاکرات سهجانبه روسیه و اوکراین با میانجیگری آمریکا روزهای ۱۹ و ۲۰ آبان ۱۴۰۵ در ابوظبی برگزار شد و با توافق تبادل اسرا همراه بود؛ در ادامه فرستادگان آمریکا در مسکو با رئیسجمهور روسیه دیدار کردند.

گالری تصویری
۶ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، تلاشهای دیپلماتیک برای حلوفصل مناقشه اوکراین در هفتهای که گذشت، پس از حدود ۹ ماه وقفه، رخدادهای جدیدی را در برگرفت. مذاکرات سهجانبه ابوظبی روزهای سهشنبه و چهارشنبه ۱۹ و ۲۰ آبان ۱۴۰۵ بین روسیه و اوکراین با میانجیگری آمریکا انجام شد؛ آخرین دور این گفتوگوها، به گزارش ایرنا، اواخر بهمن ۱۴۰۴ قبل از تجاوز نظامی ایالات متحده به ایران برگزار شده بود.
این مذاکرات با توافق طرفین برای تبادل جدید و گسترده اسرا همراه شد. استیو ویتکاف و جرد کوشنر یک روز بعد، پنجشنبه ۲۱ آبان، در مسکو با ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه دیدار کردند. پوتین در پاسخ به درخواست واشنگتن، از فرستادگان آمریکایی خواست با متحدان اروپایی خود همکاری کنند تا آنها سرانجام مشخص کنند که خواهان صلح هستند یا ادامه جنگ در اوکراین.
اختلاف بر سر حضور اروپا و تحریم جدید
پس از این دیدار، ویتکاف به تلویزیون دولتی روسیه از موافقت پوتین با حضور اروپا در دور بعدی مذاکرات سخن گفت و اظهار داشت: «اروپاییها در نشست بعدی حضور خواهند داشت. ما این اتفاق را بسیار مهم میدانیم، زیرا آنها شرکای ما هستند و مشارکتشان اهمیت دارد.»
با این حال، یوری اوشاکوف دستیار رئیسجمهور روسیه، پس از پایان مذاکرات، حضور قطعی اروپاییها در دور بعدی گفتوگوها را تایید نکرد و مواضع کنونی کشورهای اروپایی درباره اوکراین را «دستورالعملی برای جنگی بیپایان» توصیف کرد. وی گفت: «اروپاییها به دنبال پیوستن به مذاکرات اوکراین هستند و باید تصمیم بگیرند که جنگ را میخواهند یا صلح را.»
آنتونیو کاستا رئیس شورای اروپا جمعه شب اعلام کرد که گروهی متشکل از اتحادیه اروپا و پنج کشور اروپایی در دور بعدی مذاکرات صلح اوکراین شرکت خواهند کرد. کاستا پس از نشست غیررسمی سران اتحادیه اروپا در دوبلین پایتخت ایرلند اظهار کرد که اتحادیه اروپا و پنج عضو «ائتلاف داوطلبان» حمایت از اوکراین یعنی انگلیس، فرانسه، آلمان، ایتالیا و لهستان، نمایندگی اروپا در این مذاکرات را بر عهده خواهند داشت.
در همین حال، کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با هشدار نسبت به افتادن اروپاییها «در تلههایی که روسیه پهن میکند» گفت: مسکو تلاش میکند با به راه انداختن بحث در مورد امنیت اروپا، توجهات را از تجاوزگری خود منحرف کند. این اظهارات واکنش دیمیتری مدودف معاون شورای امنیت روسیه را در پی داشت که مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا را «احمق» نامید و گفت هنوز از این اتحادیه برای حضور در مذاکرات بر سر اوکراین دعوتی به عمل نیامده است.
در میانه مباحث درباره دعوت از اروپا برای پیوستن به مذاکرات صلح اوکراین، کالاس اعلام کرد که این اتحادیه قصد دارد امروز دوشنبه تحریمهای جدیدی را علیه روسیه تصویب کند. بنا بر گزارشها، این محدودیتها بانکها، خریداران نفت روسیه و شرکتهای پشتیبان ناوگان در سایه را هدف قرار خواهند داد.
شروط ادعایی مسکو و طرح عضویت اوکراین در ناتو
طرفین مذاکرات سهجانبه، محور کلی گفتوگو در ابوظبی را دستیابی به تضمینهای امنیتی برای طرفین و نظام امنیتی اروپا در پس از جنگ اعلام کرده بودند، اما برخی رسانهها به گمانهزنی درباره جزئیات پرداختند. روزنامه بیلد آلمان نوشت: پیشنهاد روسیه در مذاکرات هفته گذشته در ابوظبی، شامل حفظ اراضی اوکراین از سوی مسکو، غیرنظامی کردن بنادر اوکراینی، انتقال پایگاههای ناتو از منطقه بالکان و خروج فنلاند از ناتو است. بر اساس این گزارش، روسیه در مقابل پیشنهاد خارج کردن سلاحهای هستهای این کشور از بلاروس و خودداری از استقرار موشکهای میانبرد در این منطقه را داده است.
روزنامه انگلیسی تلگراف نیز در گزارشی ادعا کرد که روسیه برای پایان جنگ در اوکراین چندین شرط از جمله توقف تعهد هستهای بریتانیا در دفاع از متحدان اروپایی و عقبنشینی ائتلاف نظامی ناتو از اروپای شرقی را ارائه کرده است. به ادعای این روزنامه، خروج نیروهای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) از اروپای شرقی و کشورهای بالتیک، خروج فنلاند از ناتو و همچنین راهی نشدن نیرو به اوکراین پیش از پذیرش آتشبس توسط روسیه از دیگر شروط کرملین است.
در سند ارائهشده از سوی مسکو، عنوان شده است که روسیه به دنبال پایان دادن به «عرضه هر نوع تسلیحات و تجهیزات و تولیدات نظامی غربی به اوکراین» است، ضمن آنکه اوکراین نباید به یکی از اعضای ناتو تبدیل شود. از دیگر شروط کرملین آن است که روسیه پس از جنگ، سرزمینهای تصرفکرده از اوکراین را حفظ کند و کنترل مناطق وسیعی از این کشور را در دست گیرد.
در گزارش تلگراف ادعا شده است: در مقابل مسکو میتواند پیوستن کییف به اتحادیه اروپا را تایید کند، البته به شرط آنکه این کشور از سیاست دفاعی مشترک بروکسل مستثنی شود. مطابق سند ذکرشده، روسیه خواهان آن است تا نیروها و تسلیحات غربی به وضعیت سال ۱۹۹۷ بازگردانده شوند، یعنی پیش از گسترش ناتو به سمت شرق و کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق. تلگراف نوشت در واقع روسیه، شرط بازگشت به میز مذاکره را در گرو قبول گفتوگو بر سر یک معماری امنیتی جدید برای قاره اروپا دانسته است.
این نشریه با بیان اینکه تمامی شروط روسیه به سرعت توسط ائتلاف ناتو رد خواهد شد، میافزاید انگلیس تنها کشور اروپایی است که توان بازدارندگی هستهای مستقر در زیردریایی خود را در چارچوب دفاع از متحدان ناتو قرار داده است. اندی برنهام نخستوزیر بریتانیا پس از دیدار با رهبران اروپایی در ایرلند گفت که امنیت قاره اروپا قابل مذاکره با روسیه نیست.
بر اساس گزارش تلگراف، کوشنر و ویتکاف دو فرستاده رئیسجمهور آمریکا طرحی سازشکارانه به کییف ارائه کردهاند که بر اساس آن اوکراین در ازای واگذاری مناطق شرقی دونباس به روسیه، عضو ناتو شود. ولادیمیر زلنسکی رئیسجمهوری اوکراین اعلام کرد که چنانچه این ایده از سوی آمریکا مطرح و توسط متحدان اروپایی و کانادا حمایت شود آن را بررسی میکند. وی گفت: اگر آمریکا و دیگر شرکای ناتو چنین پیشنهادی را تایید کنند، موضوع را بهصورت علنی با مردم اوکراین در میان خواهد گذاشت و نظر آنان را درباره پذیرش یا رد آن جویا خواهد شد زیرا رئیسجمهور بهتنهایی حق تصمیمگیری درباره چنین موضوعی را ندارد. وی در عین حال تاکید کرد که این روند به معنای بهرسمیت شناختن مناطق اشغالی اوکراین بهعنوان بخشی از خاک روسیه نخواهد بود.
تلگراف خاطرنشان کرده است تاکنون هرگونه ایده پیوستن اوکراین به ناتو به دلیل ترس از ورود این ائتلاف نظامی به درگیری با روسیه از سوی آمریکا و آلمان رد شده است. این روزنامه نوشت روسیه تاکنون نزدیک به ۸۰ درصد از مناطق شرقی دونباس را اشغال کرده و پوتین هم گفته است تا زمانی که نیروهایش سایر بخشهای این منطقه را تصرف نکنند، دست از جنگ نمیکشد. روسیه بر عدم پیوستن اوکراین به ناتو بهعنوان یکی از شروط پایان جنگ تاکید دارد. بنا بر گزارش تارنمای پولیتیکو، وزیر دفاع فنلاند با درخواست روسیه برای خروج از ناتو مخالفت کرد و گفت عضویت در ناتو موضوع مذاکره نیست. آنتی هاکانن گفت: «روسیه نیز این را میداند که بحث عضویت در ناتو موضوع مذاکره نیست و حتی مطرح کردن آن هم نامتعارف است.» فنلاند که هزار و ۳۴۰ کیلومتر مرز مشترک با روسیه دارد، در سال ۲۰۲۳ به ناتو پیوست.
ادامه درگیریها، پیشنهاد بشردوستانه و تنشهای حاشیهای
همزمان با تلاشها برای حلوفصل مناقشه، درگیری نظامی کییف و مسکو در هفتهای که گذشت با تلفات و خساراتی برای طرفین همراه بود. ستاد کل ارتش اوکراین اعلام کرد که نیروهای این کشور یک انبار نفت را در استان سامارای روسیه هدف قرار دادند که منجر به وقوع آتشسوزی در مخازن آن شد. زلنسکی گفت: «۵۵ درصد از ظرفیت پالایش نفت روسیه را از کار انداختیم و این پاسخی مشروع به خودداری این کشور از کاهش تنشها و حملاتش به زیرساختهای انرژی است.» وی اظهار داشت حملات کییف پس از آن صورت گرفت که نیروهای روسی به زیرساختهای انرژی و راهآهن در هشت منطقه اوکراین حمله کردند.
در جبهه مقابل، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که پایگاههای هوایی نظامی، تاسیسات زیرساختی انرژی و حملونقل مورد استفاده نیروهای مسلح کییف، کارگاههای تولید پهپاد، محلهای نگهداری و پرتاب آنها، انبارهای مهمات و همچنین نقاط استقرار موقت نیروهای مسلح اوکراین را هدف قرار داده است. این وزارتخانه ۲۰ آبان گزارش داد ارتش این کشور شهرک واسکرسنکا در استان زاپروژیا و شیلوفکا در جمهوری خلق دونتسک را تحت کنترل خود درآورد. مسکو همچنین اعلام کرد که کشتی حامل محمولههای نظامی و دومنظوره برای نیروهای مسلح کییف به مقصد بندر اودسا را هدف قرار داده است. حملات پهپادی روسیه و اوکراین به یکدیگر ادامه یافت و آمار پهپادهای اوکراین در شب یکشنبه ۲۴ آبان به یک هزار و ۶۵ فروند رسید. این حملات پهپادی و موشکی در مناطقی از هر دو کشور به جانباختن و مجروح شدن تعدادی از شهروندان منجر شد.
در میان مباحث مذاکرات، پیشنهاد تکرار تجربه عملیات بشردوستانه در منطقه اولشکی در کانون نبرد در منطقه خرسون از خبرهای هفته بود. رئیسجمهور روسیه در دیدار با ویتکاف و کوشنر با قدردانی از تلاشهای ملانیا ترامپ همسر رئیسجمهور آمریکا در برقراری آتشبس موقت در شهر اولشکی، پیشنهاد داد که بر اساس این تجربه، ماموریت بشردوستانه دیگری برای منطقه کنستانتینوکا در خط مقدم درگیری سازماندهی شود. پوتین اظهار داشت: «روسیه برای پاکسازی مینهای نزدیک کنستانتینوکا به پنج روز زمان نیاز دارد؛ اگر اوکراین معتقد است که شهر را کنترل میکند، بگذارید امنیت را در سمت خود تضمین کند.»
به نوشته روزنامه گاردین، زلنسکی اعلام کرد «اسپیس ایکس» در مورد محدودیتهای اعمالشده بر اوکراین برای استفاده از استارشیلد نسخه نظامی اینترنت ماهوارهای استارلینک، دروغ میگوید و این تصمیم به نظر میرسد «سیاسی» باشد تا «فنی». زلنسکی با بیان اینکه محدودیتها بر توان ارتش اوکراین برای رهگیری پهپادهای تهاجمی روسیه تاثیر گذاشته، گفت از مقامات نظامی خود خواسته است این موضوع را با شرکت اسپیس ایکس متعلق به ایلان ماسک و همچنین پنتاگون و وزارت امور خارجه ایالات متحده در میان بگذارند. وی اضافه کرد اسپیس ایکس به کییف اعلام کرده است «هیچ محدودیتی» وجود ندارد، اما این ادعا نادرست است و مشکلات در «کل خط مقدم» وجود دارد. وی سپس با بیان اینکه اسپیس ایکس میگوید این نوعی «مشکل فنی» است، افزود: «ما باور نداریم که اینطور باشد.»
به نوشته گاردین، اوکراین گمان میکند این کاهش سرعت، اقدامی عمدی از سوی واشنگتن برای فشار بر زلنسکی جهت دادن امتیاز به پوتین پیش از مذاکرات صلح در ابوظبی باشد که در ماه جاری میلادی بار دیگر از سر گرفته شده است. اعمال محدودیت بر استفاده ارتش اوکراین از استارشیلد از ماه گذشته میلادی آغاز شد؛ زمانی که دونالد ترامپ رئیسجمهوری ایالات متحده با هدف کاهش بهای گازوئیل پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا از کییف خواست حمله به پالایشگاههای روسیه را متوقف کند و در ادامه از توافق بر سر واردات گازوئیل با پوتین خبر داد.
کمیته تحقیقات روسیه اعلام کرد که انفجار یک خودروی بمبگذاریشده در مسکو در روز جمعه به زخمی شدن سرگئی زاورتنی سخنگوی نخستوزیر سابق اوکراین منجر شد. به نوشته رویترز، زاورتنی که پیشتر از دستیاران ارشد میکولا آزاروف نخستوزیر پیشین اوکراین در فاصله سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ بود، پس از انفجار خودرویی که در منطقه «چرتانوو» در مسکو رانندگی میکرد، به بیمارستان منتقل شد. آزاروف در سال ۲۰۱۴ و همزمان با اعتراضهای خیابانی اوکراین که به «انقلاب میدان» معروف شد، به روسیه گریخت. این اعتراضها پس از آن شکل گرفت که ویکتور یانوکوویچ رئیسجمهور وقت اوکراین از تعهد خود برای توسعه روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا عقبنشینی کرد و در نهایت از قدرت کنار رفت. رویترز نوشت این اتفاق دومین انفجار پس از ترور یکی از نظامیان روسیه در انفجار خودروی بمبگذاریشده در سنپترزبورگ است. روز پنجشنبه نیز یکی از نظامیان روسیه در انفجار خودروی بمبگذاریشده در سنپترزبورگ کشته شد. مسکو پیشتر اوکراین را به دست داشتن در ترورهای مقامهای ارشد نظامی و افراد مرتبط با روسیه متهم کرده است. کمیته تحقیقات روسیه اعلام کرد که تحقیقات درباره این حادثه را آغاز کرده است.
مناقشه اوکراین از اسفند ۱۴۰۰ در قالب درگیری نظامی شعلهور شد و تماسها و تلاشهای دیپلماتیک برای حلوفصل آن همچنان ادامه دارد.
منبع: www.irna.ir

نشست فصلی شورای حکام درباره برنامه هستهای ایران در وین











