بسته سیاستی اعتلای علوم پایه روی میز شورای عالی عتف رفت

به گزارش ایسنا، چهل‌وچهارمین نشست دبیران کمیسیون‌های تخصصی شورای عالی عتف با حضور دکتر پیمان صالحی، دبیرکل شورای عالی عتف، دبیران کمیسیون‌ها و کارگروه‌های تخصصی برگزار شد. در این نشست، «بسته سیاستی کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری‌های همگرا در راستای اعتلای علوم پایه» ارائه و ابعاد مختلف آن بررسی شد.

جایگاه بنیادین علوم پایه

در این نشست، دکتر احمد شعبانی، رئیس کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری‌های همگرا، با اشاره به جایگاه بنیادین علوم پایه به‌عنوان زیربنای پیشرفت در سایر رشته‌های علمی، اظهار کرد: «بخش قابل‌توجهی از پیشرفت‌های کشور در حوزه‌های مختلف علمی و فناورانه، متکی بر دستاوردهای علوم پایه از جمله ریاضیات، فیزیک و زیست‌شناسی است.» وی افزود: «ارتقای جایگاه علمی کشور در سطح بین‌المللی و رشد و افزایش سهم ایران از تولیدات علمی جهان در سال‌های اخیر، تا حد زیادی مرهون نقش‌آفرینی علوم پایه و پژوهشگران این حوزه بوده است.»

وی با اشاره به اهمیت راهبردی این حوزه، برخی موانع و چالش‌ها را موجب کاهش استقبال از رشته‌های علوم پایه دانست و خاطرنشان کرد که این رشته‌ها با وجود نقش بنیادین خود در توسعه علمی کشور، جایگاه مناسبی در انتخاب‌های برتر داوطلبان کنکور ندارند. از این‌رو، ارتقای جایگاه علوم پایه مستلزم رفع موانع موجود، افزایش جذابیت این رشته‌ها و تقویت سازوکارهای حمایتی از دانشجویان و دانش‌آموختگان آن‌ها است.

شعبانی با اشاره به ضرورت اتخاذ رویکردی بلندمدت، برخورداری از حمایت‌های نهادی پایدار و ایجاد هماهنگی نظام‌مند میان اجزای مختلف نظام آموزشی، پژوهشی و اقتصادی کشور، اظهار کرد: اجرای برنامه‌ای جامع برای ارتقای جایگاه علوم پایه در کشور مستلزم فراهم‌سازی این الزامات است. وی تاکید کرد علوم پایه تنها در صورتی می‌تواند نقش بنیادین و راهبری خود را در توسعه علمی کشور و تقویت استقلال فناورانه ایفا کند که از جایگاهی تثبیت‌شده، اثربخش و جذاب در فرایندهای سیاست‌گذاری کلان برخوردار باشد.

وی همچنین سرمایه‌گذاری هدفمند در سرمایه انسانی، زیرساخت‌های پژوهشی و سازوکارهای حمایتی را از الزامات تحقق این رویکرد برشمرد و بر ضرورت عزم نهادی و هماهنگی عملیاتی میان دستگاه‌های مرتبط، از جمله معاونت‌های آموزشی و پژوهشی، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، بنیاد علم ایران و سازمان برنامه و بودجه تأکید کرد.

چهار محور بسته پیشنهادی

بسته سیاستی ـ اجرایی پیشنهادی کمیسیون در چهار محور اصلی شامل «اصلاح و تحول در ساختار حکمرانی علوم پایه»، «فرهنگ و فرهنگ‌سازی»، «آموزش و نظام آموزشی» و «پژوهش و نظام پژوهشی» تدوین شده است.

در ادامه، اعضای حاضر ضمن بررسی ابعاد مختلف بسته پیشنهادی، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره راهکارهای اجرایی اعتلای علوم پایه مطرح کردند. در این بخش، بر ضرورت پرهیز از تکرار رویکردها و مسیرهایی که پیش‌تر تجربه شده و اثربخشی لازم را نداشته‌اند و در مقابل، تمرکز بر برنامه‌های مشخص، عملیاتی و قابل پیگیری تأکید شد.

موضوع اشتغال دانش‌آموختگان علوم پایه و تأثیر آن بر انتخاب رشته و استقبال از این حوزه نیز از دیگر محورهای مورد توجه اعضا بود. در همین راستا، بر ضرورت نگاه زنجیره‌ای به توسعه علوم پایه تأکید شد؛ به‌گونه‌ای که تقویت آموزش علوم پایه در دوره آموزش عمومی و متوسطه، ارتقای توانمندی معلمان، حمایت از رشته‌های علوم پایه در دانشگاه‌ها و پیش‌بینی سازوکارهای مناسب برای اشتغال دانش‌آموختگان، به‌صورت مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته مورد توجه قرار گیرد.

همچنین با توجه به تحولات علمی و فناوری‌های نوین، به‌ویژه گسترش هوش مصنوعی، اعضا بر ضرورت بازنگری در اولویت‌های علمی و انعکاس جایگاه علوم پایه، به‌ویژه ریاضیات، به‌عنوان یکی از بنیان‌های توسعه فناوری‌های نوین، در اسناد و برنامه‌های سیاستی تأکید کردند.

تاکید بر برنامه عملیاتی برای توسعه علوم پایه

در جمع‌بندی این نشست، دکتر پیمان صالحی، دبیرکل شورای عالی عتف، با اشاره به پیام مقام معظم رهبری به نخبگان و مدال‌آوران علمی و ورزشی و تأکید ایشان بر ضرورت رشد و توسعه علوم پایه و علوم انسانی و تدوین برنامه‌های عملیاتی دقیق برای این حوزه‌ها، بر لزوم پیگیری جدی این مطالبه در کمیسیون‌های تخصصی شورا تأکید کرد.

وی با اشاره به اهمیت تبدیل این تأکیدات به برنامه‌های عملیاتی و قابل اجرا، از رئیس کمیسیون تخصصی علوم پایه و فناوری‌های همگرا خواست ضمن لحاظ کردن دیدگاه‌ها و پیشنهادهای مطرح‌شده در این نشست، بسته سیاستی ارائه‌شده را مجدداً در کمیسیون تخصصی ذی‌ربط مطرح کرده و با هدف هم‌راستاسازی و تکمیل آن در راستای تحقق مطالبات مقام معظم رهبری، مورد بازنگری و بررسی قرار دهد. وی همچنین بر ضرورت تدوین برنامه‌ای مشخص، عملیاتی و برخوردار از سازوکار پیگیری برای توسعه علوم پایه تأکید کرد.