پنجمین سوگواره بانوی آب و آیینه در تبریز برگزار شد

پنجمین سوگواره ملی نمایش‌های آیینی مذهبی بانوی آب و آیینه طی روزهای پنجشنبه و جمعه، ۲۱ و ۲۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در مجتمع فرهنگی و هنری ۲۹ بهمن تبریز برگزار شد.

این رویداد که به همت سازمان بسیج هنرمندان آذربایجان شرقی و با همراهی مجموعه‌ای از دستگاه‌های فرهنگی و اجرایی برگزار می‌شود، امسال میزبان هفت اثر نمایشی از استان‌های مختلف کشور بود تا هنرمندان با بهره‌گیری از زبان تئاتر، روایتگر مفاهیم انسانی، اعتقادی و فرهنگی باشند.

از میان آثار راه‌یافته به این دوره، سه نمایش آن سوی آینه، وعده دیدار و واپسین چله از تبریز، مادر نام‌های بی‌نام از ارومیه، حسین‌آقا از زنجان، زندان خاطره‌ها از گیلان و جنگ و صلح از استان البرز روی صحنه رفتند.

۴۵ اثر به دبیرخانه رسید

بهمن تقی‌پور، دبیر پنجمین سوگواره ملی بانوی آب و آیینه، با اشاره به استقبال هنرمندان از این دوره اظهار کرد: «۴۵ اثر به دبیرخانه سوگواره ارسال شد که از میان آن‌ها هفت اثر برای حضور در بخش صحنه‌ای انتخاب شدند. در بخش نمایشنامه‌نویسی، مهدی صالحیار و غریب منوچهری آثار رسیده را داوری می‌کنند و در بخش صحنه‌ای نیز شهرام خدایی، مینا اکبری و مهدی صالحیار به‌عنوان اعضای هیئت داوران حضور دارند.»

وی با اشاره به حضور آثار از استان‌های مختلف کشور گفت از دوره چهارم، این رویداد به‌صورت ملی برگزار شده و در دوره جاری نیز گروه‌هایی از آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، زنجان، گیلان و البرز به مرحله اجرا راه یافتند.

وی یکی از دلایل استقبال هنرمندان را محدود بودن رویدادهای تخصصی در حوزه نمایش‌های آیینی و مذهبی دانست و ادامه داد: «بانوی آب و آیینه از معدود رویدادهای فرهنگی و هنری کشور است که به‌صورت تخصصی به نمایش‌های آیینی می‌پردازد و امیدواریم با تداوم برگزاری آن، بتوانیم در دوره‌های آینده میزبان آثار بیشتر و باکیفیت‌تری باشیم.»

وی با اشاره به حمایت برخی مجموعه‌های اجرایی و فرهنگی، از سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری تبریز، استانداری آذربایجان شرقی، سپاه عاشورا و سازمان بسیج هنرمندان قدردانی کرد و گفت با توجه به جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) در فرهنگ دینی و اعتقادی جامعه، انتظار می‌رود مجموعه‌های بیشتری در عمل نیز از چنین رویدادهایی حمایت کنند.

وی درباره احتمال برگزاری بین‌المللی این رویداد در دوره‌های آینده نیز اظهار کرد برگزاری سوگواره در سطحی فراتر از محدوده ملی از آرزوهای برگزارکنندگان است، اما تحقق آن به فراهم شدن بسترهای لازم و رفع مشکلات موجود در برگزاری رویدادهای داخلی نیاز دارد.

ایوب عبدی‌جهانگیر، مسئول دبیرخانه سوگواره ملی بانوی آب و آیینه، با بیان اینکه نمایش‌های آیینی و مذهبی در سال‌های اخیر کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، اظهار کرد: «برای حفظ سنت‌های آیینی و مذهبی و رونق بیشتر این حوزه، لازم است هنرمندان و مجموعه‌های فرهنگی توجه و اهتمام بیشتری داشته باشند.»

وی اطلاع‌رسانی محدودتر این دوره را نیز از جمله چالش‌های برگزاری عنوان کرد و گفت شرایط سیاسی و اجتماعی موجود و محدودیت امکانات موجب شد اطلاع‌رسانی و تبلیغات این دوره در مقایسه با سال‌های گذشته گستردگی کمتری داشته باشد.

تأکید داوران بر محتوا و کیفیت هنری

شهرام خدایی، عضو هیئت داوران بخش صحنه‌ای، با بیان اینکه از این دوره انتظارات بیشتری داشته است، اظهار کرد: «انتظار دارم آثار حاضر در چنین سوگواره‌ای، هم از نظر محتوایی و هم از نظر تکنیکی در سطح بالاتری قرار بگیرند. این انتظار هم متوجه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی برگزارکنندگان است و هم به تلاش گروه‌های اجرایی بازمی‌گردد.»

وی افزود: «یک اثر هنری علاوه بر برخورداری از محتوای ارزشمند، باید از منظر زیبایی‌شناسی نیز واجد کیفیت باشد. متن نمایشی، شیوه کارگردانی، بازی‌ها و طراحی صحنه، همگی در شکل‌گیری یک اثر هنری تأثیرگذار نقش دارند و نمی‌توان صرفاً به دلیل مذهبی بودن موضوع، از سایر جنبه‌های هنری اثر غافل شد.»

مینا اکبری، دیگر عضو هیئت داوران بخش صحنه‌ای، روند برگزاری این سوگواره را در مجموع رو به رشد ارزیابی کرد و اظهار کرد: «با گذشت هر سال، هنرمندان بیشتری وارد جریان این رویداد می‌شوند و علاوه بر افزایش تولید متون نمایشی، از نظر کارگردانی، بازیگری، طراحی و سایر مؤلفه‌های تئاتر نیز شاهد حرکت به سمت آثار بهتر هستیم.»

مهدی صالحیار، داور بخش نمایشنامه‌نویسی و بخش صحنه‌ای، با اشاره به وضعیت تولید متون نمایشی در استان اظهار کرد یکی از مشکلات موجود این است که هنرمندان برای رویدادهایی با موضوعات مشخص، به اندازه کافی برای تولید اثر زمان نمی‌گذارند و گاهی گروه‌های نمایشی خارج از استان، با آثار قوی‌تری نسبت به هنرمندان بومی حضور پیدا می‌کنند.

وی با تأکید بر اینکه نمایشنامه، پایه و اساس تولید اثر نمایشی است، افزود هر حرکت هنری و فرهنگی به تأمین مالی مناسب نیاز دارد و اگر در طول سال برای تولید آثار و حمایت از هنرمندان سرمایه‌گذاری شود، می‌توان زمینه تولید متون نمایشی بیشتری را فراهم کرد.

صدای شرکت‌کنندگان و تماشاگران

حامد صمدی، نویسنده و کارگردان نمایش آن سوی آینه، درباره روند شکل‌گیری این اثر اظهار کرد نگارش متن را از سال گذشته آغاز کرد و پس از تکمیل و بازنگری متن، حدود سه ماه پیش وارد مرحله پیش‌تولید شد. وی با اشاره به محدودیت امکانات در فرآیند تمرین گفت شرایط تمرین چندان مناسب نبود و حتی در اتاقی سرد و بدون امکانات کافی تمرین کردند.

وی با تأکید بر ظرفیت تئاتر در انتقال مفاهیم دینی و تاریخی افزود تئاتر می‌تواند مسیر مناسبی برای معرفی شخصیت‌های بزرگ دینی و ائمه اطهار(ع) به مخاطبان باشد.

حنانه خلیلی، کارگردان جوان حاضر در این سوگواره که در ۱۹ سالگی نخستین تجربه کارگردانی خود را پشت سر می‌گذارد، اظهار کرد این اثر توسط بهنام پناهی نوشته شده است و پس از خواندن آن، علاقه‌مند به سهیم شدن در اجرای آن شد. وی گفت در این نمایش با وحب نصرانی آشنا شدند و همچنین آشنایی با مهدی کمالی و داستان شهادت او تنها ۳۰ روز پس از ازدواجش برایش تأثیرگذار بود.

در کنار دیدگاه مسئولان و هنرمندان، تماشاگران نیز از کیفیت اجراها و محتوای آثار رضایت داشتند و در عین حال بر ضرورت اطلاع‌رسانی گسترده‌تر تأکید کردند. یکی از تماشاگران اظهار کرد تلاش گروه‌های نمایشی برای به تصویر کشیدن ویژگی‌ها و جایگاه حضرت فاطمه زهرا(س) قابل توجه بود و افزود اطلاع‌رسانی و تبلیغات این دوره ضعیف بود.

پنجمین دوره سوگواره ملی بانوی آب و آیینه در حالی به کار خود پایان می‌دهد که افزایش آثار ارسالی، حضور گروه‌هایی از استان‌های مختلف و مشارکت هنرمندان جوان، ظرفیت این رویداد را برای ادامه فعالیت نشان می‌دهد. به گزارش ایسنا، آیین اختتامیه پنجمین سوگواره ملی بانوی آب و آیینه نیز جمعه ۲۲ آبان‌ماه از ساعت ۱۸ تا ۲۰ در مجتمع فرهنگی و هنری ۲۹ بهمن تبریز برگزار می‌شود.