بررسی راهکارهای مدیریت پیامدهای النینو در کشاورزی گلستان
مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان در نشستی تخصصی با حضور دستگاههای اجرایی، پژوهشگران و اساتید دانشگاه، پیامدهای پدیده النینو و راهکارهای آمادگی و مدیریت آثار آن در کشاورزی و منابع طبیعی استان را بررسی کرد.

گالری تصویری
۶ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، بخش قابل توجهی از فعالیتهای اقتصادی و تولید محصولات کشاورزی گلستان به نوسانات بارندگی وابسته است و این پدیده برای استانی با عرصههای جنگلی هیرکانی، مراتع گسترده و اراضی حساس به فرسایش ابعاد گستردهتری پیدا میکند. در صورت وقوع النینو، کشاورزی، مراتع، جنگلها، منابع آب و خاک استان همزمان در معرض پیامدهای کمبارشی، بارشهای سنگین و یا تغییرات دمایی قرار دارند.
به گزارش ایرنا، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان اقدام به برگزاری نشست تخصصی بررسی پیامدهای پدیده اقلیمی النینو و راهکارهای آمادگی، پیشگیری و مدیریت آثار آن در بخش کشاورزی و منابع طبیعی استان با حضور دستگاههای اجرایی مرتبط و پژوهشگران و اساتید دانشگاه کرده تا از خسارتهای احتمالی به این دو بخش بکاهد.
از آنجا که گلستان از قطبهای مهم تولید محصولات کشاورزی کشور به شمار میرود و بخش قابل توجهی از اقتصاد و معیشت خانوارهای روستایی آن به تولیدات زراعی، باغی و دامی وابسته است، هرگونه تغییر در زمان، مقدار و پراکنش بارندگی میتواند بر مراحل مختلف تولید از آمادهسازی زمین و کاشت تا رشد محصول و برداشت اثر بگذارد.
در مقابل اگر النینو به افزایش معنادار بارش در استان منجر نشود یا بارندگیها توزیع مناسبی نداشته باشند، کشاورزان همچنان با خطر کمبود رطوبت خاک، افزایش نیاز آبی و کاهش عملکرد محصولات روبهرو خواهند بود و اتکا به احتمال بارش بیشتر و کاهش برنامهریزی برای تامین آب میتواند مخاطرات جدیدی ایجاد کند.
ضرورت تقویت پایش و هشدار کشاورزی
نخستین و مهمترین اقدام در برابر پدیده النینو تقویت نظام پایش و هشدار کشاورزی عنوان شد. اطلاعات ایستگاههای هواشناسی باید در کنار دادههای رطوبت خاک، وضعیت پوشش گیاهی، پیشبینیهای فصلی و نیاز آبی محصولات قرار گیرد تا تصمیمهای مربوط به زمان کاشت، آبیاری، کوددهی و برداشت بر اساس شرایط واقعی هر منطقه گرفته شود.
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان در این نشست با گله از غیبت برخی دستگاههای اجرایی متذکر شد: «هدف از برگزاری این نشستها کسب امتیاز پژوهشی یا منفعت شخصی نیست» و تلاش میشود با گفتوگو و تبادل نظر تخصصی نسبت به برخی مسائل مهم کشور و استان تلنگری ایجاد شود.
قربانعلی روشنی با اشاره به اینکه بارندگی همواره بهعنوان نعمتی الهی شناخته میشود، افزود: «با وجود اهمیت این نعمت به محض صدور هشدارهای هواشناسی نخستین واکنش ما نگرانی و تصور خسارت است» و باید بهجای تمرکز صرف بر پیامدهای منفی، راههای استفاده از ظرفیتها بررسی و تهدیدها به فرصت تبدیل شود.
وی همچنین با انتقاد از فاصله فکری میان بخش اجرا و دانشگاه بیان کرد سالها است میان این دو فاصله وجود دارد و ارتباط موثری میان این ظرفیتها شکل نمیگیرد. وی ابراز امیدواری کرد تداوم گامهای برداشتهشده به استفاده متقابل از ظرفیتهای علمی و اجرایی منجر شود و یافتههای علمی به سمت ارائه راهکارهای اجرایی سوق داده شود.
روشنی اضافه کرد: «حدود ۲.۲ میلیون هکتار از مساحت گلستان در حوضه آبریز قرار دارد و متوسط بارندگی استان ۴۵۷ میلیمتر است» و با توجه به اینکه نزدیک به ۱۰ میلیارد مترمکعب آب دریافت میشود، امکان برنامهریزی برای حدود ۲ میلیارد مترمکعب در سال وجود دارد و از مجموع آب دریافتی تنها برای یکپنجم آن امکان برنامهریزی میشود.
وی با بیان اینکه بخشی از آب دریافتی بهطور طبیعی تبخیر میشود، تصریح کرد بخشهای دیگری از منابع آبی مغفول مانده و باید برای آنها برنامهریزی شود. وی گفت اگر با برنامهریزی مناسب حتی یکپنجم دیگر به میزان آب قابل استفاده اضافه شود، نباید در مرکز استانی مانند گلستان و شهر گرگان مردم روزانه ۱۲ ساعت با قطعی آب مواجه باشند.
وی با اشاره به راهاندازی طرح رصدخانه کشاورزی در استان تاکید کرد در راستای فعالیت این رصدخانه توانایی لازم ایجاد میشود تا بسیاری از پدیدههای احتمالی خسارتبار از قبل پیشبینی شود و به بخش اجرا، دستگاههای مسوول مدیریت بحران و متولیان پدافند غیرعامل استان کمک شود.
روشنی چهار هدف اصلی این نشست را شناخت دقیقتر پدیده النینو، بررسی ارتباط آن با شرایط اقلیمی ایران و استان گلستان و پیامدهای احتمالی آن در آینده، شناسایی آثار مثبت و منفی این پدیده بر بخش کشاورزی و راهکارهای بهرهگیری از فرصتها و کاهش خسارتها و بررسی کاربرد اطلاعات تخصصی اقلیمشناسی در مدیریت و تصمیمگیری علمی عنوان کرد.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان گلستان نیز با تاکید بر ضرورت پیوند دادن نتایج نشستهای تخصصی با واقعیتهای جامعه هدف اظهار کرد پیشگیری به معنای پیشبینی، شناسایی و ارزیابی خطرها و عوامل ایجادکننده آسیب پیش از وقوع آنها است.
رمضانعلی عابدی با اشاره به وابستگی معیشت بخش قابل توجهی از مردم گلستان به کشاورزی افزود در سالهای گذشته با مشاهده نشانههای حرکت استان به سمت خشکسالی ضرورت سازگاری میان این پدیده و مردم مطرح شد و بیتوجهی به پیامدهای اقتصادی خشکسالی میتواند آسیبهای اجتماعی به دنبال داشته باشد، زیرا بین فقر و وقوع جرم ارتباط نزدیکی وجود دارد.
وی با انتقاد از نبود ارتباط موثر میان بخش علمی و دستگاههای اجرایی گفت فعالیتها اغلب بهصورت جزیرهای پیش میرود و مدیریت پیامدهای تغییرات اقلیمی به همکاری و برنامهریزی هماهنگ همه مجموعهها نیاز دارد. وی پیشنهاد کرد خروجی نشست بهصورت مکتوب تدوین و در شورای پیشگیری از وقوع جرم استان مطرح شود و از فضای مجازی برای آگاهسازی کشاورزان استفاده شود.
النینو امنیت غذایی و منابع آبی را تحت تاثیر قرار میدهد
مدیرکل پدافند غیرعامل گلستان نیز اظهار کرد بررسی پیامدهای النینو از سه منظر سلامت انسان، منابع طبیعی و پایههای تولید و همچنین امنیت غذایی اهمیت دارد که امنیت غذایی با تولید محصولات کشاورزی ارتباط مستقیم دارد.
سیدعلیرضا حسینی با بیان اینکه شدت آثار النینو در مناطق مختلف جهان یکسان نیست، گفت برخی مناطق منتفع میشوند اما در برخی دیگر خسارتهای عمده ایجاد میشود. وی افزود الگوی جامع و مشخصی درباره آثار این پدیده بر ایران ارائه نشده و مطالعات بیشتری ضرورت دارد.
وی اظهار کرد بارندگیهای زمستانی در صورت وقوع در بازه زمانی کوتاه و با شدت زیاد میتواند نگرانکننده باشد و با ذوب سریعتر برفها فشار بیشتری بر منابع آبی و تامین آب مورد نیاز تولید محصولات کشاورزی وارد کند.
وی با اشاره به اینکه بارندگیهای آبانماه در گلستان هم آثار مثبت و هم پیامدهای منفی داشت، توضیح داد افزایش دما میزان تبخیر از سطح خاک را افزایش میدهد و میتواند پیامدهای منفی برای منابع آبی و تولید داشته باشد.
حسینی تامین منابع آبی و پرشدن سدها را از آثار مثبت بارندگیها برشمرد و افزود وضعیت منابع آبی کشور در مقایسه با گذشته بهبود یافته اما در کنار آثار مثبت باید پیامدهای منفی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به احتمال وقوع زمینلغزش گفت بر اساس بررسیهای پژوهشکده آبخیزداری برخی مناطق در استانهایی مانند مازندران، آذربایجان شرقی و گلستان مستعد وقوع این پدیده هستند. وی تصریح کرد النینو به معنای ورود قطعی کشور به یک مرحله مشخص از خشکسالی نیست بلکه باید برای مواجهه با پیامدهای احتمالی آمادگی داشت.
وی با تاکید بر ضرورت توجه همزمان به مدیریت ریسک و مدیریت بحران گفت در مدیریت ریسک به دنبال سازگاری هستیم اما در مدیریت بحران باید متناسب با شرایط وقوع حادثه اقدامات لازم انجام شود.
تاکید بر همافزایی دانشگاهها و دستگاههای اجرایی
مدیرکل مدیریت بحران گلستان نیز اظهار کرد ارتباط جامعه علمی با مجموعههای تصمیمگیر اهمیت زیادی دارد و هر اندازه تصمیمسازیها بر پایه یافتههای علمی انجام شود، امکان اجرای موفق برنامهها افزایش مییابد.
عبدالغفور غراوی با اشاره به مواجهه مستمر گلستان با مخاطرات طبیعی از جمله سیل، ریزگردها و آتشسوزی افزود همین موضوع ضرورت استفاده از ظرفیت دانشگاهها را در مدیریت بحران دوچندان میکند.
وی گفت هنوز خاطره سیلابهای دهه ۷۰، دهه ۸۰ و سیل سال ۱۳۹۸ از حافظه تاریخی مردم گلستان و کشور پاک نشده و این پدیدهها خسارتهای گسترده اقتصادی و روانی به همراه داشته است.
وی با تاکید بر ضرورت عملیاتیشدن نتایج نشستهای علمی بیان کرد انتظار میرود خروجی نشستها در ستاد مدیریت بحران استان مطرح و در صورت امکان تصویب شود تا بهعنوان یک سند علمی در اختیار دستگاههای اجرایی قرار گیرد.
وی یکی از نگرانیهای حوزه مدیریت بحران را کاهش احساس خطر در میان مردم دانست و عادیانگاری شرایط مخاطرهآمیز را از آسیبهای مشاهدهشده در سیلابهای اخیر برشمرد. وی همچنین بر ضرورت یکپارچهسازی و اشتراکگذاری دادههای هواشناسی و بررسی اقدامات بخش کشاورزی در اجرای الگوی کشت تاکید کرد.
رییس اداره آبخیزداری ادارهکل آبخیزداری و منابع طبیعی گلستان نیز با انتقاد از نگاه تکشاخصی به پدیدههای اقلیمی اظهار کرد نباید النینو را تنها عامل تعیینکننده شرایط اقلیمی استان دانست چراکه دستکم ۲۷ شاخص دیگر در کنار ویژگیهای محلی دریای خزر بر اقلیم گلستان تاثیرگذار است.
محمد عباسی با اشاره به اهمیت برف افزود از سال ۱۳۸۷ به این سو کاهش جدی آبدهی رودخانههای استان به دلیل افت برفابهای موثر مشاهده میشود که مدیریت مخازن، بخش کشاورزی و امنیت غذایی را تحت تاثیر قرار میدهد.
وی با بیان اینکه بیش از ۲ هزار سازه آبخیزداری در گلستان وجود دارد، تصریح کرد این سازهها بهتنهایی پاسخگوی همه مخاطرات نیستند و تغییر کاربری اراضی در مناطق شیبدار میتواند هنگام بارشهای کوتاهمدت موجب ایجاد دبی کاذب و تخریب مناطق پاییندست شود. وی گفت سیلاب مردادماه امسال نشان داد علاوه بر اقدامات بالادست، زیرساختهای جادهای و تقاطعی در پاییندست به بازطراحی نیاز دارد.
وی با تاکید بر ضرورت ایجاد مرکز پیشبینی مشترک گفت صرف صدور هشدار قرمز هواشناسی کافی نیست و باید دادههای هواشناسی با مدلهای هیدرولوژیکی تلفیق شود. وی افزود بزرگتر کردن کانالهای شهری بهتنهایی راهکار حل مشکل آبگرفتگی نیست و باید مدیریت هوشمند روانآبها و اصلاح زیرساختها مورد توجه قرار گیرد.
منبع: www.irna.ir

راه حضور کارآفرینان در تصمیمسازی اقتصادی کرمانشاه باز میشود












