بازگشت جشنواره جهانی فجر به تهران پس از میزبانی شیراز

به گزارش عصر ایران، محمد ناصری‌راد در مطلبی با اشاره به خبر بازگشت جشنواره جهانی فیلم فجر به تهران، این موضوع را پرسشی درباره سرنوشت وعده‌های فرهنگی و اعتبار تصمیم‌های مدیریتی در مسیر تمرکززدایی دانسته است.

براساس گزارش خبرگزاری ایسنا در ۱۸ آبان ۱۴۰۵، جشنواره جهانی فیلم فجر که امسال به دلیل شرایط جنگی و وضعیت خاص کشور برگزار نمی‌شود، قرار است در نیمه نخست خردادماه ۱۴۰۶ در تهران برگزار شود. در این مطلب تاکید شده که این خبر، ضرورت پیگیری سرنوشت میزبانی شیراز و توافق‌های پیشین را به مسئله‌ای جدی برای مدیران و متولیان فرهنگی فارس تبدیل می‌کند.

میزبانی کامل شیراز در آذرماه ۱۴۰۴

چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر در آذرماه ۱۴۰۴، برای نخستین‌بار به‌صورت کامل در خارج از تهران و در شیراز برگزار شد. این رویداد فراتر از جابه‌جایی محل نمایش فیلم‌ها و برگزاری مراسم ارزیابی شده است.

حضور حدود ۲۰۰ مهمان خارجی، سینماگران و چهره‌های فرهنگی از کشورهای مختلف، نشست بین‌المللی همکاری‌های سینمایی با حضور هیئت‌ها و مقام‌های فرهنگی ۲۳ کشور، راه‌اندازی بازار فیلم، برگزاری برنامه‌های تخصصی و بخش ویژه شیراز، این شهر را به نقطه‌ای برای تعامل سینمایی و فرهنگی با جهان تبدیل کرد.

این تجربه علاوه بر معرفی ظرفیت‌های هنری و گردشگری شهر، فرصتی برای ارتباط حرفه‌ای سینماگران، فعالان فرهنگی و نسل جوان فیلم‌ساز استان فراهم آورد و امکان شکل‌گیری جریان تازه‌ای از فعالیت‌های فرهنگی و اقتصادی را نشان داد.

به گواه بسیاری از حاضران و فعالان سینمایی، کیفیت میزبانی، نظم اجرایی، تشریفات و پشتیبانی جشنواره در شیراز بسیار مطلوب بود و در برخی ارزیابی‌ها حتی بالاتر از تجربه دوره‌های برگزارشده در تهران قرار گرفت. این دستاورد نشان داد میزبانی یک رویداد بین‌المللی به جغرافیای پایتخت محدود نیست.

شیراز از زیرساخت‌های سینمایی، اقامتی، گردشگری و ارتباطی قابل توجهی برخوردار دانسته شده است. پردیس سینمایی هنرشهر آفتاب، سالن‌های نمایش، مجموعه‌های فرهنگی، هتل‌ها، مراکز دانشگاهی و موقعیت تاریخی و بین‌المللی شهر، مجموعه‌ای از امکانات لازم برای استمرار این میزبانی را فراهم می‌کنند. چهل‌وسومین دوره آزمونی عملی برای سنجش همین ظرفیت‌ها بود و شیراز از این آزمون سربلند بیرون آمد. بنابراین مسئله، فقدان زیرساخت یا ناتوانی اجرایی نبوده و مسئله اصلی، اراده و ثبات تصمیم‌گیری در مدیریت فرهنگی استان و کشور عنوان شده است.

تفاهم‌نامه مهرماه ۱۴۰۴ و وعده دبیرخانه دائمی

در مهرماه ۱۴۰۴، تفاهم‌نامه‌ای با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد و استاندار فارس برای برگزاری جشنواره جهانی فیلم فجر در استان امضا شد.

استاندار وقت فارس نیز از تأمین امکانات و زیرساخت‌های مورد نیاز با مشارکت دستگاه‌های اجرایی، اداره کل فرهنگ و ارشاد و شهرداری شیراز و پیگیری استقرار دبیرخانه دائمی جشنواره جهانی در شیراز سخن گفته بود. در جریان برگزاری جشنواره نیز بر استفاده از تجربه دوره نخست و برگزاری دوره‌های آینده با گستره و کیفیت بیشتر تأکید شد.

اکنون این پرسش‌ها مطرح شده است: چه شد آن وعده‌ها؟ سرنوشت تفاهم‌نامه چه شد؟ پیگیری دبیرخانه دائمی به کجا رسید؟ آیا قرار بود شیراز تنها برای یک دوره میزبان باشد و پس از پایان مراسم اختتامیه، تمام آن توافق‌ها و برنامه‌ریزی‌ها به بایگانی تصمیم‌های مدیریتی سپرده شود؟ اگر قرار بر استمرار میزبانی بود، چه اتفاقی افتاده که امروز خبر بازگشت جشنواره به تهران منتشر می‌شود و چرا درباره آینده این توافق‌ها توضیح روشنی به افکار عمومی ارائه نشده است؟

مطالبه بازنگری و شفاف‌سازی

خطاب این مطالبه به استاندار فارس، شهردار شیراز، مدیرکل فرهنگ و ارشاد استان، اعضای شورای اسلامی شهر و تمامی متولیان فرهنگی دانسته شده است. انتظار می‌رود این مدیران در برابر چنین تصمیمی موضعی روشن و مسئولانه اتخاذ کنند.

استاندار فارس این ظرفیت را دارد با استفاده از جایگاه اجرایی خود، موضوع را در سطح وزارت فرهنگ و ارشاد و سازمان سینمایی پیگیری کند. شهرداری شیراز نیز باید نسبت به تعهدات و توافق‌های پیشین پاسخ‌گو باشد و ظرفیت‌های مدیریتی و اجرایی خود را برای حفظ این میزبانی به کار گیرد. مدیران فرهنگی استان و نمایندگان مردم در شورای شهر نیز باید از موضع‌گیری‌های مناسبتی عبور کنند و نتیجه مشخص پیگیری‌ها را به جامعه فرهنگی ارائه دهند.

مطالبه روشن این است: پیش از تثبیت تصمیم انتقال جشنواره، مذاکرات رسمی و فوری برای بازنگری در محل برگزاری دوره آینده آغاز شود، وضعیت تفاهم‌نامه و تعهدات مربوط به میزبانی فارس شفاف‌سازی شود و برای استقرار دبیرخانه دائمی و استمرار میزبانی شیراز، برنامه‌ای زمان‌بندی‌شده و دارای ضمانت اجرایی ارائه شود. چنین توافقی نباید صرفا در سطح مکاتبات و وعده‌های مدیریتی باقی بماند.

شرایط جنگی، محدودیت‌های اقتصادی و ملاحظات اجرایی فعلی را نمی‌توان نادیده گرفت. تعویق یک رویداد در چنین وضعیتی ممکن است تصمیمی متناسب با شرایط باشد، اما تعویق یک دوره با کنار گذاشتن ظرفیت میزبانی یک شهر تفاوت دارد. شرایط اضطراری نباید به زمینه‌ای برای فراموشی توافق‌هایی تبدیل شود که با مشارکت مدیران ملی و استانی شکل گرفته‌اند. حتی اگر برگزاری دوره آینده در تهران به اقتضای شرایط در دستور کار قرار گرفته باشد، باید درباره استمرار میزبانی شیراز و زمان بازگشت جشنواره، تعهدی روشن و قابل پیگیری وجود داشته باشد.

تمرکززدایی و مسئولیت مدیران و سینماگران

تاکید شده این مطالبه از موضع رقابت با تهران مطرح نمی‌شود. مسئله، عدالت در توزیع فرصت‌های فرهنگی و عبور از تمرکزگرایی مزمن در مدیریت هنر کشور است. توسعه فرهنگی زمانی معنا پیدا می‌کند که رویدادهای معتبر، امکانات و فرصت‌های بین‌المللی در جغرافیای گسترده‌تری از ایران توزیع شوند. تمرکززدایی با برگزاری یک دوره جشنواره در خارج از پایتخت محقق نمی‌شود و استمرار، ثبات مدیریتی و به رسمیت شناختن ظرفیت شهرهای دیگر، معیارهای واقعی تحقق آن هستند.

شهر فرهنگی شیراز با پیشینه تمدنی، ادبی و هنری خود، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از کانون‌های پایدار تعاملات سینمایی ایران با جهان را دارد و چهل‌وسومین جشنواره جهانی فیلم فجر فرصتی بود تا بخشی از این توانایی در عمل دیده شود.

مسئولیت صیانت از این دستاورد بر عهده مدیرانی دانسته شده که پیش‌تر از تمرکززدایی فرهنگی، توسعه دیپلماسی هنری و تثبیت جایگاه شیراز سخن گفته‌اند. نمی‌توان از توسعه فرهنگی و ظرفیت‌های بین‌المللی استان سخن گفت، اما در برابر تضعیف یکی از مهم‌ترین فرصت‌های تحقق آن سکوت کرد.

خطاب آخر به سینماگران فارس است. این پرسش مطرح شده که چرا در برابر چنین تصمیمی سکوت کرده‌اند. ابراز نگرانی شده که شاید برخی متولیان فرهنگی استان حتی از این اتفاق احساس آسودگی کنند، چرا که با انتقال جشنواره به تهران، بخشی از مسئولیت پیگیری، تأمین امکانات و پاسخ‌گویی درباره استمرار آن نیز از دوششان برداشته می‌شود. اما جامعه سینمایی نباید اجازه دهد چنین اتفاقی به مسئله‌ای فراموش‌شده تبدیل شود. این جشنواره بخشی از اعتبار، فرصت‌های حرفه‌ای و آینده سینمای فارس دانسته شده و دفاع از آن، دفاع از حق حضور و مشارکت سینماگران این جغرافیا در جریان سینمای ملی و بین‌المللی عنوان شده است.

شیراز یک بار توانایی خود را اثبات کرده است. اکنون مسئله، آزمون دوباره توانایی مدیران در صیانت از دستاوردی فرهنگی است. پرسش همچنان پابرجاست که وعده‌های جشنواره جهانی فجر در شیراز چه شد و چه کسی مسئول پاسخ‌گویی درباره سرنوشت آن‌هاست؟