مشارکت مردم مهم‌ترین ابزار بازسازی سرمایه اجتماعی

به گزارش تبریز فوری به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، نخستین نشست هم‌اندیشی و گفت‌وگوی مسائل اجتماعی کشور با محوریت بررسی وضعیت سرمایه اجتماعی، چالش‌های موجود و راهکارهای تقویت همبستگی و انسجام اجتماعی در تالار گفت‌وگوی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، بر اساس اعلام روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، رئیس سازمان بهزیستی کشور در این نشست سرمایه اجتماعی را زیربنای سایر سرمایه‌های جامعه دانست و بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های اجتماعی تأکید کرد.

سرمایه اجتماعی زیربنای سایر سرمایه‌ها

سیدجواد حسینی گفت: «سرمایه‌های انسانی، مادی، مالی و فرهنگی در بستر سرمایه اجتماعی شکل می‌گیرند و تداوم پیدا می‌کنند و در صورت تضعیف این سرمایه سایر ظرفیت‌های جامعه نیز با فرسایش مواجه خواهند شد.»

وی افزود جامعه امروز با مجموعه‌ای از بحران‌ها و تکانه‌های مختلف روبه‌روست و همین مسئله ضرورت بازنگری در سیاست‌های اجتماعی و اتخاذ راهکارهای مؤثر برای ترمیم اعتماد عمومی و تقویت پیوندهای اجتماعی را دوچندان می‌کند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به ظرفیت‌های اجتماعی ایجادشده در شرایط بحرانی و جنگ گفت: «نباید صرفاً به پیامدهای آسیب‌زای بحران‌ها و جنگ توجه کرد چراکه در کنار آسیب‌های روانی و اجتماعی فرصت‌هایی نیز برای افزایش همبستگی و مشارکت عمومی به وجود می‌آید.»

وی ادامه داد در چنین شرایطی مشارکت مردم و احساس تعلق اجتماعی افزایش پیدا می‌کند و هنر سیاست‌گذاری آن است که این همبستگی شکل‌گرفته در شرایط اضطراری را به سرمایه‌ای پایدار در دوران پس از بحران تبدیل کند.

وی با اشاره به افزایش مشارکت‌های مردمی در دوره جنگ افزود بر اساس آمارهای سازمان بهزیستی، مشارکت‌های مردمی در این دوره رشد قابل توجهی داشته است و باید از این ظرفیت برای تقویت ارتباط میان مردم، تشکل‌های مدنی و نهادهای اجتماعی استفاده کرد. همچنین رویکرد وفاق اجتماعی در دولت چهاردهم می‌تواند فرصت مناسبی برای بازسازی اعتماد عمومی و ترمیم گسست‌های اجتماعی باشد.

شناسایی کانون‌های آسیب‌پذیر در سه سطح

حسینی شناسایی دقیق عوامل تضعیف‌کننده سرمایه اجتماعی را یکی از اقدامات ضروری دانست و گفت این مسئله باید در سه سطح جغرافیایی، اجتماعی و نهادی مورد توجه قرار گیرد.

وی توضیح داد در سطح جغرافیایی باید مسائل و آسیب‌های هر استان، شهرستان و منطقه به‌درستی شناسایی شود، در سطح اجتماعی نیز مطالبات و مشکلات گروه‌های مختلف از جمله زنان، جوانان و اقوام، نیازمند بررسی و پیگیری جدی است.

به گفته وی در سطح نهادی نیز باید عملکرد و تصمیم‌های دستگاه‌های اثرگذار از نظر تأثیر آنها بر اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی مورد ارزیابی قرار گیرد تا زمینه اصلاح رویه‌ها و کاهش عوامل آسیب‌زا فراهم شود.

نشاط اجتماعی و توسعه مشارکت محله‌محور

وی مدیریت هیجانات جمعی و فراهم‌کردن زمینه بروز نشاط اجتماعی را از دیگر الزامات تقویت سرمایه اجتماعی برشمرد و گفت جامعه برای بروز هیجانات و احساسات خود به فضاها و مجراهای اجتماعی مناسب نیاز دارد.

سیدجواد حسینی افزود در فرهنگ ایرانی، مناسک مربوط به سوگواری و اندوه از جایگاه تثبیت‌شده‌ای برخوردار است، اما در زمینه ایجاد فرصت‌های فراگیر برای شادی و نشاط جمعی با چالش‌هایی مواجه هستیم.

وی گفت باید برای شکل‌گیری نشاط جمعی برنامه‌ریزی کرد؛ به‌گونه‌ای که این فرصت‌ها نه به رفتارهای تنش‌آمیز منجر شوند و نه در قالب برنامه‌های رسمی و کم‌اثر باقی بمانند.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر ضرورت تقویت انسجام در ساختار حاکمیت و ترمیم فاصله میان دولت و مردم گفت جامعه باید حضور یک دولت منسجم، مقتدر و کارآمد را در زندگی خود احساس کند و این احساس بیش از هر چیز به توانایی دولت در تصمیم‌گیری به‌موقع و اجرای مؤثر تصمیم‌ها بستگی دارد.

وی افزود ناهماهنگی‌های درون‌حاکمیتی و تأخیر در تصمیم‌گیری و اجرا می‌تواند احساس رهاشدگی و بی‌دولتی را در جامعه تقویت کند، بنابراین ترمیم شکاف‌های نهادی و پاسخ‌گویی مناسب به مسائل مردم باید در اولویت قرار گیرد.

سیدجواد حسینی مشارکت مردم و تقویت جامعه مدنی را از مهم‌ترین ابزارهای بازسازی سرمایه اجتماعی دانست و گفت: «سرمایه اجتماعی صرفاً با تصمیمات دولتی تقویت نمی‌شود، بلکه تشکل‌های مردمی و سازمان‌های مردم‌نهاد باید میدان فعالیت گسترده‌تری پیدا کنند.»

وی افزود تشکل‌های مردمی باید در سراسر کشور و در مناطق مختلف گسترش پیدا کنند، گروه‌های متنوع اجتماعی را پوشش دهند و متناسب با نیازهای جدید جامعه به حوزه‌های فعالیت خود تنوع ببخشند.

وی گفت در سازمان بهزیستی تلاش شده فرآیند تصمیم‌گیری از ستاد به سطح محله و اجتماع منتقل شود و با تقویت استقلال و مشارکت محله‌محور، زمینه حضور مؤثرتر مردم فراهم آید. در همین راستا، برنامه‌های اجتماع‌محور در حدود ۳ هزار محله با ۱۵ فعالیت محوری راه‌اندازی شده و شبکه داوطلبان اجتماعی نیز با جذب حدود ۱۷۰ هزار داوطلب در حال توسعه است.

رئیس سازمان بهزیستی کشور به توسعه پاتوق‌های سالمندی و راه‌اندازی حدود ۹۰۰ مرکز مهر گفت‌وگو اشاره کرد و گفت این اقدامات با هدف افزایش تعاملات گرم و چهره‌به‌چهره، تقویت ارتباطات اجتماعی و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای گفت‌وگو و مشارکت مردم دنبال می‌شود.