انفجار کنترلشده آزید سرب در آیووا و نگرانیهای زیستمحیطی
ارتش آمریکا قرار است دو انفجار کنترلشده در کارخانه مهمات ارتش در آیووا انجام دهد تا ۶۸ بشکه آزید سرب تخریبشده را نابود کند. این طرح با اعتراض ساکنان و کارشناسان و یک چالش حقوقی در دادگاه فدرال روبهرو شده است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از الجزیره، ارتش آمریکا قرار است دو انفجار کنترلشده در کارخانه مهمات ارتش در ایالت آیووا انجام دهد تا ۶۸ بشکه آزید سرب تخریبشده را نابود کند. این ماده منفجره بسیار فرار و سرشار از سرب است و برای عملاندازی بارهای اصلی برخی مهمات متعارف به کار میرود. تصمیم ارتش تنها پنج روز پیش از تاریخ اولیه انفجار، یعنی جمعه ۲۰ نوامبر، اعلام شد و با مجوز اضطراری سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) مجاز شده است. به گزارش الجزیره، ساکنان، کارشناسان سلامت محیط و مقامهای منتخب آیووا با انفجار مواد منفجره سرشار از سرب مخالفت کردهاند و به اطلاعرسانی محدود و خطرهای احتمالی برای محیط زیست و سلامت اشاره کردهاند.
جزئیات طرح انفجار کنترلشده
در اطلاعیهای در ۱۵ نوامبر، ارتش به ساکنان میدلتاون، شهری در جنوب شرقی آیووا با حدود ۳۶۰ نفر جمعیت، هشدار داد که انفجارهای اضطراری ستونی از گرد و غبار حاوی «مقداری سرب» ایجاد خواهند کرد و با صداهای بلند و ارتعاشات زمین همراه خواهند بود. راهبرد مهار ارتش بر آبپاشی کامل خاک روی مخازن بتنی گنبدیشکل و پوشیده از خاک—جایی که مواد شیمیایی ذخیره شدهاند—پیش از انفجار و در حین آن متمرکز است تا گرد و غبار و ذرات معلق در هوا کاهش یابد. این مخازن با سدهایی پر از شن به ارتفاع تقریباً دو طبقه احاطه شدهاند که برای پرتاب نیروی انفجار به صورت عمودی به آسمان طراحی شدهاند، نه به صورت جانبی در سراسر منطقه اطراف. ارتش اعلام کرده است: «این اقدامها باید میزان سربی را که از انفجار به هوا مهاجرت میکند و از محل خارج میشود کاهش دهند.» بر اساس پیشبینیهای مدلسازی نظامی، انفجارها سطح سرب معلق در هوا را افزایش خواهند داد، اما «زیر سطحی خواهد بود که EPA در آن اقدامهای محافظتی را الزامی میکند.»
نگرانیها و اعتراضها
کارشناسان این اطمینانبخشی را دارای «نقطه کور» میدانند. پاتریک اُشانِسی، استاد سلامت محیط در دانشگاه آیووا، که پیامدهای زیستمحیطی انفجارها را پایش خواهد کرد، میگوید مهمترین متغیر مدلسازی ارتش—یعنی مقدار دقیق سربی که هر انفجار به هوا پرتاب میکند—به عموم اعلام نشده است. او به الجزیره گفت: «جنبه بیسابقه آن این است که معمولاً در دنیای آلودگی هوا برآوردی از آنچه ضریب انتشار یا قدرت انتشار نامیده میشود داریم... اما در این مورد هیچ ایدهای نداریم.» او همچنین خطر بلندمدتتر و نامرئیتر را سربی میداند که روی تجهیزات زمین بازی، محصولات کشاورزی، حیاط خانهها و دیگر سطوح بازی مینشیند.
سناتور منتخب دموکرات آیووا، جاش تورک، پنجشنبه در پیامی در X نوشت: «ساکنان آیووا سزاوارند بدانند که هر اقدام احتیاطی ایمنی انجام شده و خطرهای دقیق سلامتی مرتبط چیست. تا زمانی که به آن پرسشها پاسخ داده نشود، انفجار نباید انجام شود.»
فشار عمومی موجب شد انفجارهای کنترلشده از جمعه ۲۰ نوامبر به دوشنبه ۲۳ نوامبر موکول شوند. با این حال، چالش حقوقی دیرهنگام تردید درباره امکان اجرای طرح ایجاد کرده است. در شب پیش از عملیات اولیه، دو گروه محیطزیستی آیووا—شورای محیط زیست آیووا و شعبه آیووا باشگاه سیرا—از دادگاه تجدیدنظر فدرال حوزه هشتم خواستند مجوز اضطراری EPA را لغو کند. آنها استدلال کردند که آژانس اطلاعرسانی معنادار و پیشرو به عموم نداده، حفاظتهای کافی برای سلامت انسان و محیط زیست را الزامی نکرده و عملیات را بدون بررسی کافی گزینههای ایمنتر دفع تأیید کرده است.
پیشینه ذخیره و توضیحات ارتش
در جریان بازبینی ایمنی در ماه مارس، تکنسینها ذخیرهای از آزید سرب تخریبشده را کشف کردند که ۲۰ سال در بانکرهای ذخیره در کارخانه مهمات ارتش آیووا مانده بود. این تأسیسات ۱۹ هزار ایکری در شهرستان دسموینز، حدود ۱۶ کیلومتر (۱۰ مایل) در غرب رود میسیسیپی قرار دارد که آیووا و ایالت ایلینوی را از هم جدا میکند. ارتش میگوید از آن زمان با جامعه محلی در تعامل بوده، از جمله در جلسه عمومی اواسط اکتبر در مرکز ذخیره ارتش برای ساکنان در شعاع ۵۰ مایلی (۸۰ کیلومتری) تأسیسات، که در آن برنامههای در حال تکوین برای حذف خطر مواد منفجره تشریح شد.
ذخیره شامل حدود ۹ هزار و ۷۰۰ پوند (کمتر از پنج تن) مواد منفجره در ۶۸ بشکه است که قرار است در محل منفجر شوند؛ مادهای که حدود ۶ هزار و ۹۰۰ پوند (حدود ۳.۵ تن) سرب به لحاظ جرم شیمیایی در خود دارد. در طول ذخیره بلندمدت، مایع داخل بشکهها تبخیر شد و باعث تبلور مجدد آزید سرب گردید. بر اساس ارزیابی زیستمحیطی «کاهش خطر آزید سرب» که توسط ارتش تهیه شده، این تبلور مجدد حساسیت ماده به شوک و اصطکاک را افزایش داده است. در این گزارش آمده است: «به دلیل تخریب شیمیایی، وضعیت حقوقی ماده از یک جزء تولیدی قابل استفاده به یک پسماند خطرناک غیرقابل استفاده تغییر یافت.»
جاستین باراتی، سخنگوی فرماندهی پشتیبانی ارتش، گفت ارتش با پنجره زمانی رو به کاهش برای نابودی مواد شیمیایی پیش از آنکه هوای سردتر یا اغتشاشات خطر انفجار خودبهخودی را افزایش دهند، روبهرو بود؛ رویدادی که خطر غیرقابل قبول کشته شدن تکنسینها در محل را به همراه داشت. او گفت: «ما در تلاشیم انفجاری کنترلشده انجام دهیم تا تأثیر بر جامعه و محیط زیست را به حداقل برسانیم. این کاری نیست که سبک بگیریم. میدانیم این کار برای مردم اختلال ایجاد میکند و قصد ما این نیست، اما در ایمنترین شکل ممکن تلاش میکنیم آن را انجام دهیم.»
خطرهای سلامتی سرب
آزید سرب یک ترکیب شیمیایی معدنی از سرب و نیتروژن است و سرب حدود ۷۱ درصد جرم آن را تشکیل میدهد. سرب عنصری با گرما قابل نابودی نیست؛ تجزیه، ذوب، تبخیر یا به گرد و غبار ریز تبدیل میشود. دکتر آرون اسپشت، دانشیار دانشکده علوم سلامت دانشگاه پردو، گفت: «همه باید از اینکه این مشکل آنقدر طولانی رها شده که میتواند به پیامدهای فاجعهبار احتمالی این وضعیت بینجامد، شوکه شوند.» در برگه اطلاعاتی که ارتش پیش از دفع برنامهریزیشده منتشر کرد، آمده است که گرمای ناشی از انفجار مناسب آزید سرب را «میسوزاند». بروس لَنفیر، همهگیرشناس کودکان و استاد علوم سلامت در دانشگاه سایمون فریزر، این توضیح شیمیایی را به چالش کشید و به الجزیره گفت: «وقتی آزید سرب منفجر میشود، در درجه اول به گاز نیتروژن و سرب تجزیه میشود... سرب ممکن است به صورت ذرات ریز سرب فلزی، اکسیدهای سرب و دیگر ترکیبات سرب آزاد شود. انفجار سرب را نابود نمیکند، بلکه آن را توزیع میکند.»
خطرهای ناشی از قرار گرفتن در معرض سرب بهویژه برای جنینهایی که از طریق جریان خون مادر در دوران بارداری در معرض آن قرار میگیرند و نیز برای خود زنان باردار شدید است. کودکان خردسال که دستگاه عصبی در حال رشدشان به سرب بسیار حساس است نیز در خطرند. به دلیل جرم بدن کمتر، مقدار نسبتاً کمی سرب برای رسیدن به دوزهای بیولوژیکی مهم در کودکان کافی است. سرب حتی زیر حدود نظارتی نیز میتواند آسیب جدی ایجاد کند. به گفته مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری آمریکا (CDC)، هیچ سطح خونی سرب در کودک که ایمن تلقی شود وجود ندارد. لَنفیر چهار دهه را صرف مطالعه چگونگی کاهش شدید کارکرد شناختی کودکان حتی با قرار گرفتن در معرض سطوح پایین سرب کرده است. او گفت: «خطر قرار گرفتن در معرض سرب به عنوان یک تهدید مشخص بیش از صد سال است که شناخته شده... این نوروتوکسین آسیبهای عصبی-روانشناختی و رشدی دائمی ایجاد میکند... کاهش ضریب هوشی، تحمل کمتر در برابر سرخوردگی، ADHD و ضعف کارکردهای کنترل اجرایی.» در دوزهای بالا، مسمومیت با سرب میتواند به انسفالوپاتی، اختلال شدید کارکرد مغز، یا مرگ زودرس بینجامد. سرب همچنین در مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی-عروقی نقش برجستهای دارد؛ لَنفیر یکی از نویسندگان مطالعهای در سال ۲۰۱۸ است که برآورد کرد قرار گرفتن در معرض بلندمدت سرب با ۴۱۲ هزار مرگ در سال در سراسر آمریکا، از جمله ۲۵۶ هزار مرگ ناشی از بیماری قلبی-عروقی، مرتبط است.
وضعیت حقوقی و زمانبندی
انفجار اولیه برای جمعه برنامهریزی شده بود، اما آدام آر. تله، سرپرست وزارت ارتش آمریکا، پنجشنبه شب در شبکه اجتماعی اعلام کرد عملیات به دوشنبه موکول شده است؛ او این زمان را «آخرین لحظه ممکن پیش از کاهش پیشبینیشده دما توصیف کرد که خطر بیثباتی بیشتر ماده را به همراه داشت.» ارتش زمان انفجارهای به تعویق افتاده را اعلام نکرد. بعداً در پنجشنبه، در پاسخ به شکایت گروههای آیووا، دادگاه تجدیدنظر فدرال حوزه هشتم تعلیق موقت مجوز اضطراری EPA را صادر کرد و ارتش را موقتاً از ادامه کار باز داشت تا دادگاه درخواست صدور قرار توقف بلندمدتتر را بررسی کند. این اقدام موقت است و رأی نهایی درباره قانونی بودن مجوز نیست. ارتش از نظر فنی نمیتواند تحت مجوز EPA مواد شیمیایی را منفجر کند تا زمانی که تعلیق برقرار باشد، اما دادگاه ممکن است پیش از آن توقف را لغو کند. در حالی که دادگاه فعلاً جلوی انفجار برنامهریزیشده را گرفته است، وکلای وزارت دادگستری آمریکا روز جمعه به اختیارات اضطراری جداگانهای اشاره کردند که دولت فدرال همچنان میتواند برای دور زدن الزام مجوز و پیش بردن انفجارها به آن استناد کند.
منبع: www.aljazeera.com

هشدار امنیتی در بحرین همزمان با تنشهای منطقهای





